Επιμέλεια: Εύα Νικολαΐδου
Η ζωή του σπουδαίου σκηνοθέτη Βασίλη Παπαβασιλείου είναι ένα μυθιστόρημα. Παιδικά χρόνια, σπουδές, γνωριμίες με σημαντικούς ανθρώπους, επιτυχίες στο θέατρο, μια πορεία με κεντρικό πλάνο τον άνθρωπο. Δίπλα του η μαθήτρια και φίλη του Νικολέτα Φιλοσόγλου, σκηνοθέτρια, που κρατάει την κάμερα της ζωής και της συνεργασίας τους καταγράφοντας εδώ και πολλά χρόνια τις στιγμές τους. Αποτυπώνει όσα έζησαν και όσα έμαθε κοντά του.
«Πριν από 15 χρόνια έκανα μία επιλογή. Επέλεξα τον δάσκαλό μου με το αναγεννησιακό πρότυπο της μαθητείας από την στενή πύλη του δέους. Ήξερα ότι ήθελα να συναντήσω αυτόν που βρίσκεται πίσω από τον πίνακα. Αυτό που με συνδέει με τον Μπέρνχαρντ και τους Παλιούς Δασκάλους.
-«Μάθε ένα πράγμα , αλλά μάθε το καλά. Μάθε να το κάνεις και να το ξανακάνεις κάθε μέρα». Αυτό σημαίνει παράδοση.
Υπάρχουν άνθρωποι που διδάσκουν μια τέχνη, και υπάρχουν εκείνοι που μέσα από αυτήν διδάσκουν έναν ολόκληρο τρόπο σκέψης. Ο κύριος Βασίλης Παπαβασιλείου ανήκει στους δεύτερους. Είναι δάσκαλος θεάτρου, αλλά και κάτι πολύ περισσότερο: ένας αληθινός και ευγενής αριστοκράτης του πνεύματος, βαθιά στοχαστικός, με πολιτική οξυδέρκεια, φιλοσοφική διάθεση και μια κωμική αίσθηση που σε αιφνιδιάζει και σε απελευθερώνει ταυτόχρονα. Ένας δημιουργός ερεθισμού πνευματικής περιέργειας. Σε ωθεί να περάσεις από τον λαβύρινθο της παράδοσης , γνωρίζοντας ότι θα βγεις αλώβητος χωρίς να χαθείς.
Εμπιστεύεται. Έχει πίστη στην παιδικότητα, στην αφέλεια, στην δημιουργική ανοησία όπως συνηθίζει να λέει στους ηθοποιούς του. Ξέρει να δίνει στους μαθητές του τον απαραίτητο αέρα, να παραχωρεί κενό χώρο, μητρικό, ζεστό και γόνιμο. Η διδασκαλία του μοιάζει με θεραπευτήριο. Όταν μιλάει για το θέατρο, μιλάει για την κοινωνία, για την ιστορία, τη θρησκεία, τις επιστήμες, την ανθρώπινη φύση. Η πολιτική του σκέψη είναι κοφτερή, γεμάτη αλήθειες που δεν μπορείς να αγνοήσεις. Σε κάνει να βλέπεις τα πράγματα αλλιώς, να αμφισβητείς, να ξεσκονίζεις με τον τρόπο του Μπρακ, να ψάχνεις κάτω από την επιφάνεια.
Και μετά, ακριβώς τη στιγμή που η πρόβα δυσκολεύει, ή τα εμπόδια πολλαπλασιάζονται, ή ακόμη και όταν σχέδια ματαιώνονται κι οι απογοητεύσεις σωρεύονται, έρχεται το χιούμορ του – ανατρεπτικό, πηγαίο, αφοπλιστικό. Με μια φράση, με μια λεπτή ειρωνεία ή έναν αυτοσαρκασμό, σε κάνει να γελάς δυνατά, να χαλαρώνεις, να θυμάσαι ότι το θέατρο – όπως και η ζωή – είναι τραγικό και κωμικό μαζί.
Η παρουσία του στη σκηνή, στην αίθουσα διδασκαλίας, στη συζήτηση είναι πάντα συναρπαστική. Έχει την ικανότητα να σε μαγεύει με τον λόγο του, να σε κάνει να αναρωτιέσαι, να προβληματίζεσαι, αλλά και να απολαμβάνεις τη διαδρομή. Μαθαίνει το καθήκον σε αυτούς που το αγνοούν, τον έρωτα σε αυτούς που τον λαχταρούν. Δεν είναι από τους δασκάλους που απλώς σου μαθαίνουν τεχνική. Είναι από αυτούς που σου αλλάζουν τον τρόπο που βλέπεις τον κόσμο.
«Πατρίδα του αυθεντικού καλλιτέχνη δεν είναι η γλώσσα, δεν είναι τα πράγματα, αλλά ο πόνος της γλώσσας και των πραγμάτων,” με άλλα λόγια δεν υπάρχει αβίαστη κι αυθόρμητη κατάκτηση της γλώσσας και των πραγμάτων αλλά είναι πάντα αποτέλεσμα ενός συνεχή κι επίπονου αγώνα.
Έτσι μυήθηκα στη σκηνοθεσία. Αισθάνομαι τυχερή που ξεκίνησα την πνευματική και καλλιτεχνική μου πορεία με έναν τέτοιο Ευρωπαίο, τον Έλληνα ηθοποιό, σκηνοθέτη και μεταφραστή κύριο Βασίλη Παπαβασιλείου».
