Ο 20χρονος που χτυπήθηκε από πυρά αστυνομικών στο Άργος δεν κατάφερε να μείνει ζωντανός. Η σφαίρα που του φύτεψαν στο πίσω μέρος του κεφαλιού του αποδείχθηκε μοιραία. Οι αστυνομικοί που τον σκότωσαν έχουν προφυλακιστεί και θα ακολουθήσει προβλεπόμενη διαδικασία. Ίσως και να τιμωρηθούν για την πράξη τους. Πιθανόν και να αθωωθούν. Οι ίδιοι λένε πως δεν είχαν σκοπό να σκοτώσουν και ότι πυροβόλησαν «για εκφοβισμό». Η σφαίρα στο κεφάλι τούς αμφισβητεί. Όπως κάθε φορά που ένας άνθρωπος πέφτει νεκρός από αστυνομικά πυρά, έτσι και τώρα, το ερώτημα δεν είναι εάν παραβιάστηκε ένας υπηρεσιακός κανονισμός ή ένας νόμος του Ποινικού Κώδικα. Το ερώτημα είναι εάν το ίδιο το κράτος στάθηκε αντάξιο της εξουσίας που του έχει δώσει η κοινωνία.
Ο θάνατος του νεαρού στο Άργος δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό αστυνομικής βίας. Δεν αρκεί μία δικαστική απόφαση για να λήξει. Ασφαλώς, τα δικαστήρια θα αποφασίσουν για τις ατομικές ευθύνες των εμπλεκομένων, όμως το πολιτικό ζήτημα που προκύπτει είναι μείζον καθώς αυτά τα περιστατικά πληθαίνουν και ματώνουν την κοινωνία. Ο θάνατος του 20χρονου ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο το κράτος εκπαιδεύει, ελέγχει και λογοδοτεί για τη χρήση της πιο ακραίας μορφής εξουσίας που διαθέτει, της βίας. Η συζήτηση αφορά στον ίδιο τον πυρήνα της δημοκρατικής λογοδοσίας. Από τα χρόνια και τις διδαχές του Χομπς, του Λοκ και του Ρουσσώ, η βασική ιδέα είναι κοινή: οι πολίτες παραχωρούν στο κράτος εξουσίες που οι ίδιοι δεν έχουν, με αντάλλαγμα την προστασία της ζωής και της ελευθερίας τους. Τι συμβαίνει, όμως, όταν το κράτος αποτυγχάνει να προστατεύσει τους πολίτες του;
Ναι, το κράτος έχει το μονοπώλιο χρήσης νόμιμης βίας, όμως η χρήση θανάσιμης βίας από την αστυνομία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως επιχειρησιακή επιλογή. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για την πιο ξεκάθαρη ομολογία αποτυχίας του κράτους να επιβάλει τον νόμο. Ο κάθε κρατικός λειτουργός πρέπει να έχει εκπαιδευτεί γνωρίζοντας πως όσο μεγαλύτερη είναι η εξουσία που παραχωρεί η κοινωνία σε έναν κρατικό λειτουργό, τόσο μεγαλύτερη είναι και η ευθύνη του να μην τη χρησιμοποιήσει. Όταν φτάνουμε στο σημείο οι αστυνομικοί να λειτουργούν με βάση τις προσωπικές τους απόψεις, τα πάθη και τα συναισθήματά τους, τότε μπορούμε να μιλάμε για μία αποσαθρωμένη αστυνομική δύναμη. Όταν, όμως, φτάνουμε στο σημείο αυτές οι συμπεριφορές να επιβραβεύονται από διόλου αμελητέα μερίδα της κοινωνίας (μπείτε στα social media να δείτε), τότε μιλάμε για μία σάπια κοινωνία.
Όταν ένας πολίτης σκοτώνεται από αστυνομικά πυρά, η συζήτηση δεν πρέπει να περιστρέφεται μόνο γύρω από το χέρι που πάτησε την σκανδάλη. Αν μείνουμε σε αυτό, τότε κινδυνεύουμε να αγνοήσουμε το σύστημα που όπλισε αυτό το χέρι. Πίσω από κάθε αστυνομική δολοφονία βρίσκεται μία σειρά πολιτικών αποφάσεων: η εκπαίδευση που έλαβε ο αστυνομικός, τα πρωτόκολλα που ακολούθησε, η επικρατούσα κουλτούρα εντός του αστυνομικού σώματος και φυσικά, οι μηχανισμοί ελέγχου. Περιπτώσεις όπως η δολοφονία του 20χρονου στο Άργος αποτελούν δοκιμασίες αντοχής για το κράτος δικαίου. Το φέρνουν προ των ευθυνών του και το καλούν να αποφασίσει μέχρι πού μπορεί να φτάσει χωρίς να χάσει τη νομιμοποίησή του.
Η ζωή ενός 20χρονου παιδιού τερματίστηκε και αυτή η απώλεια δεν αποκαθίσταται ούτε με τις ΕΔΕ, ούτε με τις ανακοινώσεις της αστυνομίας, ούτε με την επικοινωνιακή διαχείριση της κυβέρνησης. Τέτοιου είδους φαινόμενα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ατυχείς εξαιρέσεις, αφενός γιατί δεν είναι εξαιρέσεις, αφετέρου επειδή έτσι δημιουργείται το έδαφος για τα επόμενα αντίστοιχα εγκλήματα. Η φυσιολογικοποίηση της αστυνομικής βίας απειλεί την ποιότητα της δημοκρατίας μας και γι’ αυτό η δημόσια συζήτηση δεν πρέπει να εξαντλείται στο αν ο συγκεκριμένος πυροβολισμός ήταν δικαιολογημένος, αλλά στο αν το ίδιο το σύστημα έχει οικοδομηθεί έτσι ώστε η θανατηφόρα βία να αποτελεί κανονικότητα.
