Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να αποκτήσει νέες υπερεθνικές εξουσίες ώστε να μπορεί να διατάσσει τη μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και να εμποδίζει εθνικά μέτρα που απειλούν τον ενεργειακό εφοδιασμό σε άλλα μέρη της Ευρώπης κατά τη διάρκεια μιας μεγάλης κρίσης, σύμφωνα με προσχέδια στα οποία είχε πρόσβαση το Euronews.
Οι συγκεκριμένες προτάσεις θα επιτρέπουν στην Επιτροπή να κηρύξει κατάσταση συναγερμού στον τομέα του ηλεκτρισμού σε περιφερειακό ή ενωσιακό επίπεδο και να απαιτήσει από τα κράτη τη μείωση της κατανάλωσης κατά συγκεκριμένο ποσοστό.
Βάσει των προτεινόμενων κανόνων, η Επιτροπή θα μπορεί να κηρύξει κατάσταση συναγερμού για τον ηλεκτρισμό σε περιφερειακό ή ενωσιακό επίπεδο, εάν διαπιστώσει σημαντικό κίνδυνο κρίσης στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας.
Κατόπιν διαβούλευσης με την Ομάδα Συντονισμού για την Ηλεκτρική Ενέργεια (Electricity Coordination Group) —μια ομάδα υψηλού επιπέδου στην οποία συμμετέχουν κράτη της ΕΕ, εκπρόσωποι της βιομηχανίας και αξιωματούχοι της Ένωσης— οι Βρυξέλλες θα μπορούν να θεσπίσουν μέτρα που περιλαμβάνουν υποχρεωτικές εθνικές προσαρμογές της ζήτησης, με την Επιτροπή να αποφασίζει για τις αναγκαίες περικοπές.
«Τέτοια μέτρα ενδέχεται να περιλαμβάνουν υποχρεωτικές εθνικές προσαρμογές της ζήτησης (…) Η Επιτροπή θα καθορίζει, στη δήλωση κήρυξης συναγερμού, το επίπεδο των απαιτούμενων προσαρμογών της ζήτησης», αναφέρει το προσχέδιο.
Η Επιτροπή επιδιώκει επίσης τη θέσπιση ενός σαφέστερου συστήματος κλιμάκωσης για τις ενεργειακές κρίσεις. Τα κράτη θα εκδίδουν αρχικά προειδοποίηση ή θα κηρύσσουν εθνικό συναγερμό προτού προχωρήσουν σε κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης, αφού δηλαδή έχουν εξαντληθεί τα μέτρα που βασίζονται στην αγορά —όπως επιδοτήσεις, φορολογικές ρυθμίσεις ή συστήματα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (cap-and-trade)— και η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας δεν επαρκεί πλέον για την κάλυψη της ζήτησης.
Οι Βρυξέλλες θα απαιτούν επίσης από τις κυβερνήσεις να συντονίζουν τις παρεμβάσεις τους και να αποφεύγουν εθνικά μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις διασυνοριακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας ή φυσικού αερίου, επιδεινώνοντας ενδεχομένως τις ελλείψεις στις γειτονικές χώρες.
«Απολύτως απαραίτητες» μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο
Το προσχέδιο αντιμετωπίζει τις ελλείψεις φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας ως δύο όψεις του ίδιου προβλήματος: της εξασφάλισης επαρκούς τροφοδοσίας με φυσικό αέριο.
Ζητά από τα κράτη-μέλη της ΕΕ να εντοπίσουν τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο που χρησιμοποιούν μόνο τις «απολύτως απαραίτητες ποσότητες φυσικού αερίου για τη διατήρηση της σταθερότητας του ηλεκτρικού δικτύου».
Καθώς ενισχύεται η στροφή της οικονομίας της ΕΕ προς την ηλεκτρική ενέργεια, το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα εξαρτάται όλο και περισσότερο από αυτήν. Παράλληλα, η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για διακοπές στην ηλεκτροδότηση.
Το προσχέδιο ζητά πιο λεπτομερείς, βραχυπρόθεσμες και εποχικές αξιολογήσεις της επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας, λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους από ακραία καιρικά φαινόμενα, βλάβες σε μονάδες παραγωγής, προβλήματα στα δίκτυα μεταφοράς, αιχμές στη ζήτηση και διακυμάνσεις στην παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.
