Αποκαλυπτική της αντιμεταναστευτικής πολιτικής και στρατηγικής που θα ακολουθήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η λεγόμενη «Ευρωπαϊκή Στρατηγική Διαχείρισης Ασύλου και Μετανάστευσης» που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στο όνομα της «ασφάλειας» και του δήθεν «ελέγχου» η Κομισιόν εντείνει και θεσμοποιεί τη βάναυση και απάνθρωπη αντιμεταναστευτική πολιτική της, ενώ την ίδια ώρα, ρίχνει και το «τυράκι» περί προσέλκυσης «νέων ταλέντων» από «τρίτες χώρες». Η νέα αυτή «στρατηγική» συνιστά, το δίχως άλλο, τη θεσμική παγίωση μιας σκληρότερης «γραμμής» από τις Βρυξέλλες, όσον αφορά το θέμα του ασύλου και της μετανάστευσης.
Η Κομισιόν δηλώνει ότι η στρατηγική στηρίζεται σε τρεις ισότιμους στόχους: αποτροπή της «παράνομης μετανάστευσης», προστασία όσων δικαιούνται άσυλο και προσέλκυση ταλέντων. Η Επιτροπή προβάλλει ως επιτυχία τη μείωση των παράνομων διελεύσεων κατά 55% τα τελευταία δύο χρόνια και έως 90% στη διαδρομή των Δυτικών Βαλκανίων. Οι αριθμοί αυτοί παρουσιάζονται ως απόδειξη ότι η Ένωση «πηγαίνει προς τη σωστή κατεύθυνση», χωρίς καμία αναφορά στο ανθρώπινο κόστος, τις επαναπροωθήσεις, τις συνθήκες στα σύνορα και τη μετατόπιση των διαδρομών προς πιο επικίνδυνες οδούς, το φόρο αίματος που πληρώνουν οι μετανάστες, οι πρόσφυγες, οι ξεριζωμένοι.
Κεντρικό ρόλο στη νέα στρατηγική έχουν τα «ψηφιακά σύνορα», με το Σύστημα Εισόδου–Εξόδου και το ETIAS να μετατρέπουν τον έλεγχο ταυτότητας σε βασικό φίλτρο αποκλεισμού. Παράλληλα, η έννοια της «ασφαλούς τρίτης χώρας» και οι νέοι κανόνες επιστροφών ενισχύουν μια λογική εξωτερικοποίησης του ασύλου, μεταφέροντας την ευθύνη προστασίας εκτός ΕΕ.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η έμφαση στη λεγόμενη «μεταναστευτική διπλωματία». Η στρατηγική στηρίζεται στην πλήρη εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο από τον Ιούνιο, στην ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων και σε μια πιο «επιθετική» μεταναστευτική διπλωματία με τρίτες χώρες. Η Επιτροπή δηλώνει ανοιχτά ότι θα χρησιμοποιήσει τη βίζα, το εμπόριο και την αναπτυξιακή βοήθεια ως μοχλούς πίεσης προς τρίτες χώρες. Η μετανάστευση αντιμετωπίζεται πλέον ως γεωπολιτικό εργαλείο, ενταγμένο στη λογική ασφάλειας και υβριδικών απειλών.
Ακόμη και στο επίπεδο της γλώσσας, η στροφή είναι εμφανής. Η επαναφορά του όρου «παράνομη μετανάστευση», παρά τις παλαιότερες κατευθυντήριες γραμμές της ίδιας της Επιτροπής, σηματοδοτεί μια πολιτική επιλογή: τη νομιμοποίηση μιας σκληρότερης ρητορικής, που ευθυγραμμίζεται με την άνοδο της δεξιάς ατζέντας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο Επίτροπος Μπρουνερ απάντησε ότι η τακτοποίηση του καθεστώτος όσων ήδη διαμένουν παράνομα σε ένα κράτος μέλος είναι αποκλειστική ευθύνη του ίδιου του κράτους. «Η δουλειά μας είναι να κάνουμε τα πάντα για να καταπολεμήσουμε την παράνομη μετανάστευση».
