Με συγκίνηση και περηφάνια, οι συμμετέχοντες στην επίσκεψη – προσκύνημα στον Αη Στράτη που οργάνωσε η ΚΕ του ΚΚΕ, ιδιαίτερα οι νέοι και οι νέες, όπως και απόγονοι των εξόριστων, πήραν την θέση τους το πρωί του Σαββάτου, με τις κόκκινες σημαίες στα χέρια, μπροστά από το μνημείο που έχει τοποθετήσει το ΚΚΕ στην «Λεωφόρο των Μπολσεβίκων», όπως ήταν γνωστός ο δρόμος τα χρόνια της εξορίας.
Με το σύνθημα «Ούτε σε ξερονήσια ούτε σε φυλακές, ποτέ τους δε λυγίσανε οι κομμουνιστές» να δονεί την ατμόσφαιρα, ξεκίνησε η εκδήλωση μπροστά στο μνημείο, με ομιλητή τον Φάνη Παρρή, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ ο οποίος τόνισε μεταξύ άλλων:
«Το επαναστατικό παράδειγμα όσων “δεν παραδόθηκαν”, δεν λύγισαν στα μαρτύρια και στην ωμή βία, διδάσκει και στο σήμερα την ανυποχώρητη στάση απέναντι στην εξουσία των εκμεταλλευτών που θα γίνεται όλο και πιο άγρια για τις ανάγκες διεξαγωγής των ιμπεριαλιστικών πολέμων. Ταυτόχρονα τρομοκρατεί αυτή την εξουσία γιατί όσα μέσα και να διαθέτει ξέρει ότι δεν μπορεί να λυγίσει τον άνθρωπο που είναι αποφασισμένος και οπλισμένος με μεγάλα ιδανικά.
Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος, οι οικονομικές κρίσεις, το γεγονός ότι ο λαός θα καλείται από όποια κυβέρνηση βγει να ζει όλο και χειρότερα – δεν συνεπάγονται μόνο δεινά μα και ελπίδες για μεγάλους σεισμούς. Ελπίδα για τους λαούς της γης, ώστε σε ένα κόσμο που φλέγεται να βγούνε νικητές. Οπως επισημαίνει και το πρόσφατο 22ο Συνέδριο του ΚΚΕ.
Οι αλύγιστοι του Αη Στράτη με τα όσα ονειρεύτηκαν, πάλεψαν και υπερασπίστηκαν με τη ζωή τους, την προκοπή του λαού και την προοπτική του σοσιαλισμού – κομμουνισμού… δεν μας ζητάνε απλά να τους τιμήσουμε αλλά να νικήσουμε!». (ακολουθεί παρακάτω ολόκληρη η ομιλία)
Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν ο Γιώργος Παναγής, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και ο Θοδωρής Κωτσαντής, Γραμματέας του ΚΣ της ΚΝΕ.
Επίσης η Μαρία Κομνηνάκα, βουλευτής Λέσβου του Κόμματος, η Αγλαΐα Κυρίτση, Περιφερειακή Σύμβουλος, επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης» Βορείου Αιγαίου και ο Κώστας Μαδυτινός, γραμματέας της ΤΕ Λήμνου του ΚΚΕ.
Μετά την ομιλία πραγματοποιήθηκε κατάθεση στεφάνων στο μνημείο για τους αλύγιστους εξόριστους του Αη Στράτη.
Εκ μέρους του ΚΚΕ κατέθεσε ο Γ. Παναγής, μέλος της ΚΕ και εκ μέρους της ΚΝΕ ο Θ. Κωτσαντής, Γραμματέας του ΚΣ.
Μετά από ενός λεπτού σιγή, λουλούδια κατατέθηκαν στο μνημείο του Κώστα Γαβριηλίδη, ηγετικής μορφής του αγροτικού – λαϊκού κινήματος. Μετά το 1947 εξορίστηκε σε Ικαρία, Μακρόνησο και Αη Στράτη όπου και άφησε την τελευταία του πνοή στις 27 Σεπτέμβρη 1952. Τα λουλούδια κατέθεσε η Μ. Κομνηνάκα, βουλευτής του ΚΚΕ
Από τον χώρο της εκδήλωσης ένα κόκκινο «ρυάκι» άρχισε να ανηφορίζει προς το ξωκλήσι του Αγ. Μήνα. Εκεί υπάρχει το οστεοφυλάκιο με τα οστά νεκρών εξόριστων όπως και αυτών από το βασανιστήριο της ασιτίας το 1941-1942 που έπεσαν αρνούμενοι να αποκηρύξουν του ΚΚΕ. Επίσης γύρω από τον συγκεκριμένο λόφο ήταν η περιοχή που διέμεναν οι εξόριστοι σύντροφοι.
Λουλούδια κατέθεσε ο Φ. Παρρής, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ.
Φ. Παρρής: Το επαναστατικό παράδειγμα όσων «δεν παραδόθηκαν», διδάσκει και στο σήμερα την ανυποχώρητη στάση απέναντι στην εξουσία των εκμεταλλευτών
Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία του Φάνη Παρρή στην εκδήλωση:
«Εμείς σύντροφοι είμαστε από τη γενιά του Κατσαντώνη και στο μύλο να μας αλέσουν κανένα όφελος δεν θα βγάλουν, γιατί το παν το έχουμε δώσει για το συμφέρον του λαού μας»
Είναι τα λόγια του Θανάση Σπανδώνη, που πέθανε στη μάχη της πείνας εδώ στον Αη- Στράτη στις 9 Μάρτη 1942,
Σύντροφοι και φίλοι,
Αυτό εδώ το νησί από το 1929έως και το 1962, χρησιμοποιήθηκε ως τόπος εξορίας. Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να τιμήσουμε όλους αυτούς που αφιέρωσαν αρκετά χρόνια από τη ζωή τους, υπομένοντας στερήσεις και βασανισμούς, ενώ δεκάδες έδωσαν και τη ζωή τους ακόμα. Παραμένοντας βράχοι ακλόνητοι απέναντι στους κατασταλτικούς μηχανισμούς.
Χιλιάδες είναι όσοι καταδιώχτηκαν και κλείστηκαν σε διάφορα κάτεργα ανά την Ελλάδα και εδώ στον Αη Στράτη, σε περίοδο αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας με βασιλιά ή χωρίς, σε περίοδο δικτατορίας πολιτικής ή στρατιωτικής, σε συνθήκες ξένης κατοχής. Παρότι κάθε μια από αυτές τις περιόδους έχει τα δικά της χαρακτηριστικά, κοινή είναι η επιδίωξη των κρατούντων να τσακιστεί ο λαός που σηκώνει κεφάλι και διεκδικεί μια καλύτερη ζωή, να χτυπηθεί το ΚΚΕ που πρωτοστατεί σε αυτό τον αγώνα.
Το ΚΚΕ αντιμετώπισε διώξεις από τα πρώτα χρόνια της ύπαρξής του. Εντονες ήταν οι απαγορεύσεις και η λογοκρισία, η διάλυση των συγκεντρώσεων, η ποινική αντιμετώπιση των μελών και στελεχών του, ακόμα και η δολοφονία τους από όργανα καταστολής ή παρακρατικές συμμορίες. Χαρακτηριστικό είναι ότι με την ανακήρυξη της Δημοκρατίας το 1924 μια από τις πρώτες πράξεις της ήταν να απαγορεύσει τη συγκέντρωση της πρωτομαγιάς – να στείλει έφιππη χωροφυλακή για να τη διαλύσει με αποτέλεσμα η εργατική τάξη να θρηνεί ένα νεκρό, τον νεαρό Σωτήρη Παρασκευαΐδη. Είχαν προηγηθεί οι νεκροί στο Πασαλιμάνι το 1923 και ακολούθησαν και άλλοι, αγρότες, εργάτες, μικροεπαγγελματίες των πόλεων που διαδήλωναν και διεκδικούσαν το δίκιο τους.
Τα μέτρα καταστολής κατά του Κομμουνισμού συστηματοποιήθηκαν το 1929 με ειδικό νόμο, το λεγόμενο «Ιδιώνυμο» που ψήφισε η κυβέρνηση Βενιζέλου και θεσμοθετούσε την εκτόπιση ως δικαστική ποινή αλλά και ως διοικητικό μέτρο. Μόνο στο διάστημα 1929-1932 με βάση το «Ιδιώνυμο» πραγματοποιήθηκαν 12.000 συλλήψεις, 2.203 καταδίκες (που αθροίζονται σε 1936 χρόνια φυλάκισης και 785 χρόνια εξορίας), ενώ 120 κομμουνιστές φαντάροι στάλθηκαν στον πειθαρχικό Ουλαμό του Καλπακίου και σε άλλα κάτεργα. Στις 3 Γενάρη 1930 το πρωτοδικείο Αθηνών αποφάσισε τη διάλυση της Ενωτικής ΓΣΕΕ, δηλαδή της συσπείρωσης των ταξικών συνδικάτων με το σκεπτικό ότι: «εργάζεται κατά του σημερινού κοινωνικού καθεστώτος». Μετά την απαγόρευσή της η Ενωτική συνέχισε να δρα παράνομα.
Οι διώξεις στόχευαν στον περιορισμό της ταξικής πάλης ακόμα και αυτών των οικονομικών διεκδικήσεων. Φυσικά αυτοί που πρώτοι κυνηγηθήκαν ήταν οι κομμουνιστές, τα μέλη και στελέχη του ΚΚΕ επειδή πρωτοστατούσαν στην οργάνωση και την πάλη των εργαζομένων. Οπως έχει γραφτεί: όταν σταυρώνεται ένα λαός – οι κομμουνιστές ανεβαίνουν πρώτοι τον Γολγοθά.
Η σκλήρυνση της καταστολής και ο παραμερισμός ακόμα και των διακηρυγμένων αστικών ελευθεριών έγιναν πιο έντονες μπροστά στον επικείμενο ιμπεριαλιστικό πόλεμο και για τις ανάγκες της πολεμικής οικονομίας. Ενα φαινόμενο που δεν ήταν μόνο ελληνικό. Σύμφωνα με τα στοιχεία του 7ου Συνεδρίου της ΚΔ, το 1935 δεκάδες ΚΚ ήταν παράνομα ή μισόπαράνομα όχι μόνο στα φασιστικά καθεστώτα όπως εκείνα της Ιταλίας και Γερμανίας αλλά και στα λεγόμενα δημοκρατικά καπιταλιστικά κράτη.
Το 1929 όταν ψηφίστηκε το Ιδιώνυμο το εργατικό-λαϊκό κίνημα δεν είχε δύναμη να απειλήσει το κοινωνικό καθεστώς. Από την άλλη όταν το κίνημα φουντώνει και γίνεται υπόθεση εκατομμυρίων λαού, δεν υπάρχει αντιλαϊκός νόμος που μπορεί να το σταματήσει. Στα χρόνια τις κατοχής εκατοντάδες χιλιάδες διαδήλωναν και απεργούσαν απέναντι στα πολυβόλα των κατακτητών και των ντόπιων συνεργατών τους με δεκάδες θύματα κάθε φορά. Κάθε επίθεση των μηχανισμών καταστολής δεν οδηγούσε σε υποχώρηση, αλλά σε νέα αντεπίθεση το εργατικό-λαϊκό κίνημα.
«Από τη φυλακή και την εξορία η νέα του κόσμου ξεκινά ιστορία…»
Σήμερα, βλέπουμε όλο το αστικό πολιτικό φάσμα να μιλά για σταθερότητα του συστήματος, για εμπιστοσύνη στους θεσμούς που κλονίζεται. Από δίπλα ορισμένοι δημοσιογραφίσκοι κραυγάζουν για επαναφορά του Ιδιώνυμου. Συνδέοντας ασύνδετα πράγματα όπως την δολοφονική προβοκάτσια της Μαρφίν που όχι μόνο δεν έχει καμιά σχέση με το λαϊκό κίνημα, αλλά και χρησιμοποιήθηκε για να χτυπηθεί το δικαίωμα του λαού να απεργεί να διεκδικεί και να διαδηλώνει. Ολα αυτά στο έδαφος της ιδεολογήματος της ΕΕ που βαφτίζει τη θεωρία της ταξικής πάλης, πχ το επιστημονικό έργο των Μαρξ και Ενγκελς ότι είναι θεωρία μίσους. Σε αυτό έχουν ευθύνη όλα τα κόμματα που πίνουν νερό στο όνομα της ΕΕ, όπως και αν αυτοπροσδιορίζονται δεξιά, κεντρώα, αριστερά.
Στη χώρα μας το Μάρτη 1935 σε συνθήκες οξυμένης ενδοαστικής φαγωμάρας σημειώθηκε ένα αποτυχημένο πραξικόπημα Βενιζελικών αξιωματικών. Η κυβέρνηση Τσαλδάδη κατέστειλε το πραξικόπημα και εξαπέλυσε κύμα διώξεων προς όλους τους πολιτικούς αντιπάλους της, τότε εκατοντάδες κομμουνιστές στάλθηκαν στα ξερονήσια παρότι δεν είχαν καμιά σχέση με το πραξικόπημα που το ΚΚΕ κατήγγειλε ανοιχτά. Ετσι το 1935 ο αριθμός των κρατουμένων στον Αή Στράτη έφτασε τους 160 ανάμεσα στους κρατούμενους ήταν ο Βάρναλης και ο Γληνός.
Εκείνες τις μέρες ο Βάρναλης έγραψε «από τη φυλακή και την εξορία η νέα του κόσμου ξεκινά ιστορία». Πράγματι φυλακίστηκαν οι πιο πρωτοπόροι αγωνιστές, που η δράση τους μέσα και έξω από τις φυλακές αποσκοπούσε στην κοινωνική αλλαγή, στη βελτίωση της ζωής των εργαζομένων, στο προχώρημα της ιστορίας.
Στην πορεία παρότι δόθηκε χάρη στους βενιζελικούς πραξικοπηματίες, συνέχιζαν να κρατούνται οι κομμουνιστές κρατούμενοι και χρειάστηκαν πολυήμερες απεργίες πείνας και διαμαρτυρίες για να αφεθούν ελεύθεροι. Οσο για το κόμμα των φιλελευθέρων γρήγορα αναγνώρισε την επάνοδο του Βασιλιά, με τον ίδιο τον Βενιζέλο να γράφει: «από τα βάθη της ψυχής μου αναφωνώ ζήτω ο Βασιλεύς». Δεν είναι να μας ξενίζει πολλά είναι τα παραδείγματα και στις μέρες μας όπου οι αστικές πολιτικές δυνάμεις παρότι εμφανίζονται να έχουν αγεφύρωτες διαφορές στο τέλος συναινούν. Για χάρη της κοινής τους στρατηγικής σύμπλευσης.
Πολλά είναι τα παράδειγμα από το σύνολο των αστικών πολιτικών κόμματων που μπορεί να δει κανείς σήμερα και στην πρόσφατη ιστορία μας. Ο ΣΥΡΙΖΑ κάποτε έγινε κυβέρνηση με το πρόταγμα ότι θα σκίσει τα μνημόνια και εντέλει εφάρμοσε τα χειρότερα.
Πριν την δικτατορία της 4ης Αυγούστου 1936, ο Μεταξάς αναδείχτηκε κοινοβουλευτικός πρωθυπουργός με τις ψήφους όλων σχεδόν των βουλευτών των αστικών κομμάτων. Επί αυτής της κυβέρνησης στάλθηκαν στον Αη – Στράτη εργάτες που πιάστηκαν για την εξέγερση του Μάη 1936 στη Θεσσαλονίκη καθώς και σε διαδηλώσεις ανά την Ελλάδα.
Εδώ στον Αη Στράτη κρατήθηκαν αρχικά ο Ζαφείρης Βεκίδης και ο Μήτσος Κωνσταντινίδης εργατικοί ηγέτες της Θεσσαλονίκης, ο Ναπολέων Σουκατζίδης πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Ηρακλείου και άλλοι σύντροφοι που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά 1944.
Με την τυπική επιβολή της δικτατορίας των Μεταξά και Βασιλιά στις 4 Αυγούστου 1936 στάλθηκαν εδώ νέες καραβιές πολιτικών κρατουμένων. Σημειώνουμε ότι στα πλαίσια των ενδοαστικών αντιπαραθέσεων υπήρξαν πολιτικές διώξεις και αστών πολιτικών. Αυτές δεν είχαν όμως ούτε την έκταση ούτε την βιαιότητα που είχε η δίωξη των κομμουνιστών.
Οι συλλογικές μορφές οργάνωσης και αντίστασης των εξορίστων
Η παραμονή και μόνο σε φυλακή και εξορία για μήνες και χρόνια αποσκοπεί να φθείρει το σώμα και να κάμψει το ηθικό.
Κόντρα στα όσα ήθελε να πετύχει το αστικό κράτος, οι σύντροφοι οργάνωσαν τη ζωή τους κάτω από την καθοδήγηση της Κομματικής Επιτροπής και του Γραφείου της Ομάδας Συμβίωσης.
Με αυτές τις μορφές οργάνωσης και αντίστασης στην χωροφυλακή έλυναν με συντροφικό – συλλογικό τρόπο τα καθημερινά προβλήματα. Οπως τη στέγαση σε σπίτια είτε σε σκηνές, την επίλυση καθημερινών πρακτικών προβλημάτων. Τη δημιουργία κοινού ταμείου ώστε και αυτός που είχε οικονομική δυνατότητα και αυτός που δεν είχε να μπορεί να προμηθευτεί είδη καθημερινής ανάγκης από το μπακάλικο του χωριού ή την καντίνα της φυλακής. Ακόμα έντονη και συστηματική ήταν η μορφωτική δουλειά τα συντροφικά γλέντια, το θέατρο, οι μουσικές βραδιές. Τα ιδεολογικά μαθήματα. Η ενημέρωση και διαφώτιση για όλα τα διεθνή ζητήματα. Εδώ και ο εργάτης έκανε μαθήματα και έπαιρνε μέρος στις θεατρικές παραστάσεις και τις καλλιτεχνικές βραδιές και ο διανοούμενος έπαιρνε μέρος στις καθημερινές δουλείες όπως το να μαζευτούν ξύλα για το μαγείρεμα του φαγητού.
Το συσσίτιο της ομάδας οργανωμένο από συντρόφους μαγείρους. Ειδικά εδώ στον Αη Στράτη, οι σύντροφοι οργάνωσαν με υποδειγματικό τρόπο την καλλιέργεια της γης και την εκτροφή ζώων. Εγιναν μια κοινότητα αυτάρκης σε τρόφιμα που τα αντάλλασαν με τους κατοίκους του Αη Στράτη. Είχαν τέτοιες δυνατότητες στην παραγωγή που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν την πείνα του 1941-1942. Αυτή η διαπίστωση κάνει ακόμα πιο τραγικά τα γεγονότα που ακολούθησαν.
Κατά την έναρξη της Τριπλής Φασιστικής κατοχής τον Μάη 1941, ο ελληνικός κρατικός μηχανισμός δεν δίστασε ούτε στιγμή να παραδώσει τους κομμουνιστές που κρατούσε σε φυλακές και εξορίες, όπως στην Ακροναυπλία, Ανάφη και αλλού στους φασίστες κατακτητές. Οι κινήσεις που έκαναν τις κρίσιμες μέρες του πολέμου δείχνουν το ταξικό κριτήριο που υπάρχει σε αυτό που λέγεται συνέχεια του κράτους. Δηλαδή ενός μηχανισμού βίας για την διασφάλιση, την περιφρούρηση, της οικονομικής εξουσίας της κυρίαρχης τάξης.
Εδώ είναι χρήσιμη και η υπόμνηση της θέσης του ΚΚΕ ότι το αστικό κράτος δεν μετασχηματίζεται, δεν μπορεί να γίνει φιλολαϊκό. Παρά μόνο να ανατραπεί από τη μεγάλη εργατική-λαϊκή πλειοψηφία που θα οικοδομήσει τη δικιά της εξουσία και κοινωνία. Το κεφάλαιο δεν κυβερνά μόνο με τα κόμματά του αλλά κυρίως με το κράτος του και τους μηχανισμούς του, που είναι από χέρι αντιλαϊκοί και ο χαρακτήρας τους και η αποστολή τους δεν αλλάζει από τη διαχείριση της εκάστοτε κυβέρνησης. Αντίθετα, οι κυβερνήσεις είναι οργανικά δεμένες με αυτό το κράτος. Από εδώ προκύπτει και η θέση του ΚΚΕ για άρνηση συμμετοχής ή στήριξης σε κυβέρνηση στο έδαφος του καπιταλισμού.
Το κράτος δεν κυριαρχεί μόνο με την ωμή βία άλλα συνδυασμένα με την οικονομική ενσωμάτωση και την ιδεολογική χειραγώγηση, αλλά η βία εντέλει παίρνει τα πρωτεία ενάντια στον ίδιο τον λαό ιδίως στις κρίσιμες καμπές της ιστορίας, όπως είναι ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος, η καπιταλιστική οικονομική κρίση, οι κλονισμοί στην εξουσία της κυρίαρχης τάξης. Οπως έγραψε ο Μπρέχτ: «βασανιστήρια γίνονται για να διατηρηθούν οι σχέσεις ιδιοκτησίας – και εκμετάλλευσης».
Το βασανιστήριο της ασιτίας
Τα χρόνια πριν τον πόλεμο η Δικτατορία των Μεταξά – Βασιλιά, έδειχνε αποφασισμένη να υπερασπίσει την εδαφική συγκρότηση του αστικού κράτους, επιπλέον στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο τάχθηκε στο πλευρό της Μεγάλης Βρετανίας με την οποία είχε ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς το ελληνικό κεφάλαιο. Η δικτατορία Μεταξά παρότι τάχθηκε απέναντι στη Ναζιστική Γερμανία στο επίπεδο της εξωτερικής πολιτικής, σε άλλα πεδία είχε άριστες σχέσεις μαζί της. Μάλιστα, ο υφυπουργός του Μεταξά ο Μανιαδάκης ζητούσε την τεχνογνωσία του Χίμλερ στην οργάνωση στρατοπέδων συγκέντρωσης και γενικότερα ανέπτυσσε διακρατική συνεργασία για την δίωξη του κομμουνισμού.
Ο Μεταξάς πέθανε τον Γενάρη 1941, ο Βασιλιάς διόρισε πρωθυπουργό τον τραπεζίτη Κορυζή που λίγο αργότερα αυτοκτόνησε και τον διαδέχτηκε ο επίσης τραπεζίτης Εμμανουήλ Τσουδερός ένας κεντρώος πολιτικός από το Κόμμα των Φιλελευθέρων. Ο Τσουδερός όχι μόνο δεν απελευθέρωσε τους κομμουνιστές πολιτικούς κρατούμενους, αλλά αναβάθμισε τον δήμιο Μανιαδάκη σε Υπουργό Εσωτερικών. Ο τελευταίος μάλιστα πήγε στο Ναύπλιο για να παραδώσει με πρωτόκολλα τους κρατούμενους κομμουνιστές της Ακροναυπλίας στους Γερμανούς. Η κυβέρνηση Βασιλιά – Τσουδερού κατά τα άλλα πήρε μέρος στον πόλεμο ενταγμένη στον αντιχιτλερικό – αντιφασιστικό στρατόπεδο συνεργαζόμενη με την Μεγάλη Βρετανία.
Τις κρίσιμες μέρες της κατάρρευσης του μετώπου αρκετοί κομμουνιστές κρατούμενοι βρήκαν την ευκαιρία να αποδράσουν για να πάρουν μέρος στον αγώνα, σε κάποιες περιπτώσεις όπως στη Φολέγανδρο με την ανοχή των φρουρών τους. Γιατί και οι κατασταλτικοί μηχανισμοί κλονίζονται στις κρίσιμες περιστάσεις. Αυτό δεν αλλάζει το χαρακτήρα τους, αλλά είναι ένα γεγονός κρίσιμο για το εργατικό-λαϊκό κίνημα και για τη δυνατότητά του να δράσει σε τέτοιες συνθήκες.
Εδώ στον Αη Στράτη δυνατότητα απόδρασης δεν υπήρξε, μάλιστα στις 27 Απρίλη 1941, η ελληνική χωροφυλακή με επικεφαλής τον διοικητή της Κουσκούση πυροβόλησε και σκότωσε τρεις εξόριστους, τον Πέπα, τον Σκυτούδη και τον Παπαδάτο που πήγαν να διαπραγματευτούν εκ μέρους όλων την απελευθέρωσή τους και την αναχώρησή τους από το νησί με ένα πλοίο που έτυχε να βρίσκετε στο λιμάνι.
Στη συνέχεια η Χωροφυλακή αφού έκανε τις σχετικές διατυπώσεις με τους Γερμανούς, «πιστή στην αποστολή της» συνέχισε την φρούρηση των περίπου 250 εκτοπισμένων, ενώ νέος διοικητής Χωροφυλακής ανέλαβε ο Βουδικλάρης. Ο τελευταίος μετά από μια περίοδο ξεγελάσματος των εξόριστων ότι θα φρόντιζε για την απελευθέρωσή τους γρήγορα πέρασε σε σκλήρυνση της βίας και των απαγορεύσεων και αξιοποιώντας διάφορα προσχήματα οργάνωσε ένα από τα πιο στυγερά εγκλήματα: Το βασανιστήριο της ασιτίας.
Τις μέρες πριν αρχίσει η ασιτία και λίγο μετά 3 σύντροφοι πέθαναν από ασθένειες καθώς ήταν βαριά άρρωστοι και το υπουργείο ζητούσε δηλώσεις μετανοίας για να τους επιτρέψει να πάνε στο γιατρό. Οι σύντροφοι που προτίμησαν να δώσουν τη ζωή τους παρά να υπογράψουν δηλώσεις μετανοίας ήταν ο φοιτητής Δημήτρης Κεραμάρης, ο εργάτης Γιάννης Κιουρτσής και ο δάσκαλος Αντώνης Οικονόμου. Αθάνατοι!
Ο νέος διοικητής της χωροφυλακής αφού απέσπασε με τη βία και τα τελευταία τρόφιμα των εξόριστων, αφού κατέστρεψε τις καλλιέργειας τους, στις 6 Νοέμβρη 1941 τους ανάγκασε όλους να μπουν σε ένα εγκαταλειμμένο κτίριο – στο παλιό σχολείο. Εκεί που τώρα είναι το Μουσείο. Επέβαλε στέρηση τροφής και έθεσε το δίλημμα ότι προϋπόθεση για να φάει κάποιος είναι να υπογράψει δήλωση μετανοίας- αποκήρυξης του ΚΚΕ.
Την επομένη 7 Νοεμβρίου θα γιόρταζαν την Οκτωβριανή Επανάσταση, όμως εκείνες της μέρες τα ναζιστικά στρατεύματα βρίσκονταν λίγα χιλιόμετρα έξω από τη Μόσχα. Αυτά τα φώναζαν οι τελάληδες της χωροφυλακής, οι χαφιέδες, έφερναν τις εφημερίδες με τα δυσάρεστα νέα. Ο συσχετισμός ήταν καταθλιπτικός. Εδώ αποδείχτηκε ακόμα μια φορά πως οι κομμουνιστές είχαν μια πίστη βουνό, όχι μια πίστη αφηρημένη αλλά μια πίστη που στηρίζονταν στο δίκαιο του αγώνα τους. Στο γεγονός ότι ως μέλη και στελέχη του ΚΚΕ δεν είχαν το δικαίωμα να λιποψυχήσουν. Ηξεραν πολύ καλά πως η στάση τους θα μετατρέπονταν σε κάλεσμα υποταγής ή σάλπισμα ανυποχώρητου αγώνα και διάλεξαν το δεύτερο.
Σε εκείνες τις στιγμές υπήρξαν και κάποιες δεκάδες που δεν άντεξαν μπροστά στο τι πήγαινε να συμβεί και υπέγραψαν δηλώσεις. Πολλοί από αυτούς άνηκαν σε άλλους πολιτικούς χώρους (τροτσκιστές, αρχειομαρξιστές), αλλά υπήρξαν και μέλη του ΚΚΕ που δεν ήταν προετοιμασμένα.
Οι έγκλειστοι στο θάλαμο, περίπου 160, είχαν ελάχιστο πλιγούρι και κάτι λίγες λαχανίδες που τις έτρωγαν ωμές ή νερόβραστες. Εδώ και οι κάτοικοι του Αη Στράτη τις νύχτες βοηθούσαν με λίγα τρόφιμα με μεγάλο κίνδυνο ζωής και αυτοί, αφού οι χωροφύλακες αναζητούσαν να βρουν με ποιους έχουν επαφές οι κρατούμενοι. Ο αγροφύλακας του νησιού πυροβόλησε και σκότωσε τον πολιτικό κρατούμενο Χρήστο Δοξάκη όταν πήγε να μαζέψει λίγα χόρτα.
Γρήγορα ήρθε η εξάντληση και οι θάνατοι από πείνα, η ίδια η ταφή των νεκρών συντρόφων ήταν ένας άθλος καθώς οι συγκρατούμενοί τους ήταν επίσης εξαντλημένοι από την πείνα, για μέρες οι σωροί των νεκρών έμεναν δίπλα στους ζωντανούς. Η μπόχα μέσα στο θάλαμο ήταν ανυπόφορη.
Η πρώτη φάση του βασανιστηρίου της ασιτίας, ο απόλυτος εγκλεισμός – η σκληρή μάχη της πείνας – σταμάτησε στις 11 Γενάρη 1942 όταν έφτασε εδώ ένα πλοιάριο με γερμανική περίπολο, τότε κάποιοι κρατούμενοι με όσο κουράγιο είχαν έτρεξαν στο λιμάνι και ενημέρωσαν τους Γερμανούς για το τι συμβαίνει. Η γερμανική περίπολος, διέταξε την ελληνική χωροφυλακή να σταματήσει τον σκληρό αποκλεισμό. Σε αυτό το διάστημα 33 σύντροφοι είχαν πεθάνει από την πείνα.
Μετά από αυτή την ημερομηνία οι κρατούμενοι μπορούσαν πλέον να βγαίνουν από το θάλαμο για αναζήτηση τροφής δηλαδή να μαζεύουν χόρτα, να μιλάνε στους ντόπιους, να συναλλάσσονται μαζί τους, ενώ μπορούσαν και να εργαστούν.
Αλλά και πάλι η κατάσταση ήταν πολύ δύσκολη καθώς ούτε τρόφιμα υπήρχαν και οι κρατούμενοι δεν μπορούσαν να κινηθούν από την πλήρη εξάντληση, έτσι οι θάνατοι της πείνας συνεχίστηκαν. Αντρες ολόκληροι είχαν φτάσει να ζυγίζουν 32 κιλά. Τελικά ο αποκλεισμός έληξε στις 27 Φλεβάρη 1942 όταν έφρασε στο νησί καΐκι με τρόφιμα του Ερυθρού Σταυρού, που στάλθηκαν κάτω από τη γενικότερη κατακραυγή και μετά από πολλές ενέργειες του Κόμματος, της Εθνικής Αλληλεγγύης και των συγγενών των κρατουμένων.
Ολη αυτή η κατάσταση ήταν σε γνώση και της κυβέρνησης των δωσίλογων που εγκλημάτησε συνεργαζόμενη με τους κατακτητές, όπως και τα Τάγματα Ασφαλείας που ιδρύθηκαν των 1943. Σήμερα αποτελεί αίσχος το να παρουσιάζονται τα τάγματα ασφαλείας δήθεν ως καταφύγιο φιλήσυχων ανθρώπων που πήγαν για να σωθούν δήθεν από τη βία του ΕΑΜ. Δηλαδή όπως σκόπιμα διαστρεβλώνουν οι Καλύβας και Μαραντζίδης. Μάλιστα ο τελευταίος είναι σύμβουλος του Τσίπρα. Οτι γράφτηκε με αίμα δεν σβήνει με βρώμικο μελάνι.
Οι κομμουνιστές του Αη Στράτη βγήκαν νικητές
Το χειμώνα της πείνας βίωσαν και δυο μικρά παιδιά ο Μανωλάκης Κιουπτής και ο Γιαννάκης Τουρτσούλης, που ήταν στο νησί με τις εξόριστες μητέρες τους. Ο Γιαννάκης μετά από δυο χρόνια θα έχανε την μητέρα του Κούλα Σουλιώτου που εκτελέστηκε από ελληνόφωνα καθάρματα συνεργάτες των Γερμανών στη Θεσσαλονίκη. Νωρίτερα, είχε χάσει και τον πατέρα του Αριστοτέλη Τσουρτσούλη, Ακροναυπλιώτη, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, που εκτελέστηκε από τους Γερμανούς σε εφαρμογή αντιποίνων.
Οι κομμουνιστές του Αη Στράτη, βγήκαν νικητές, αφήνοντας πίσω 43ηρωικούς νεκρούς που πέθαναν από την καταναγκαστική ασιτία ή πυροβολήθηκαν αλλά δεν υποχώρησαν – δεν υπέγραψαν δήλωση αποκήρυξης του ΚΚΕ.
Η μάχη των πολιτικών εξόριστων με την πείνα είναι από τα πιο συγκλονιστικά γεγονότα που δείχνουν την ταξική αδιαλλαξία της αστικής τάξης και το μίσος της κατά των πρωτοπόρων εργατών σε πρώτη γραμμή των κομμουνιστών.
Δείχνει όμως και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου, που δεν υποκύπτει στη βία και να υπογράψει κάτι που ο ίδιος δεν πιστεύει. Οι κράχτες και οι χαφιέδες που έμπαιναν στους θαλάμους με τους ετοιμοθάνατους φώναζαν κρατήστε την ιδεολογίας σας, αλλά υπογράψτε πως αποκηρύσσεται το ΚΚΕ. Κλασικά λόγια χαφιέδων – σχολιάζει ο σ. Γιώργος Καζάκος – ένας από εκείνους που έζησαν το βασανιστήριο. Η απάντηση των εγκλείστων στους χαφιέδες ήταν απαξία και βρισίδι.
Ο Σιντό Καλί, ένα φτωχό εβραιόπουλο, έζησε φρικτές μέρες και ώρες. Απ’ την πείνα άρχισε να πρήζεται. Μια μέρα, συγκεντρώνοντας όλες του τις δυνάμεις, φωνάζει: «Σύντροφοι, πεινώ! Οσοι ζήσετε και βγείτε έξω, πέστε στους φίλους μου, στους συγγενείς, στους γνωστούς μου: Ο Σιντό πέθανε από την πείνα μα δεν πρόδωσε! Το ακούτε σύντροφοι; Να μην ξεχάσετε! Ζήτω το ΚΚΕ. Ζήτω η ΟΚΝΕ». Και έκλεισε για πάντα τα μάτια.
Σιντό δεν σε ξεχνάμε, γι αυτό είμαστε σήμερα εδώ. Τιμάμε τη θυσία του Σιντό και όλων των συντρόφων δυναμώνοντας τον σύγχρονο ταξικό αγώνα, το ΚΚΕ και την ΚΝΕ.
Το παράδειγμα του Αναγνώστη Δεληγιάννη
Σύντροφοι και φίλοι,
Γραμματέας της Κομματικής Επιτροπής του Αη Στράτη, ψυχή στη μάχη της πείνας, ήταν ο Αναγνώστης Δεληγιάννης. Υπήρξε μια μορφή του ελληνικού και του διεθνούς επαναστατικού κινήματος. Είχε γεννηθεί στην Ανατολική Θράκη και ήρθε πρόσφυγας στην Καβάλα. Υπήρξε στέλεχος των καπνεργατών και έτρεξε όπου τον χρειάστηκε ο αγώνας. Ως γραμματέας της Ομοσπονδίας των Καπνεργατών πήρε μέρος στην εξέγερση των καπνεργατών του Αγρινίου.
Κλείστηκε σε διάφορες φυλακές και εξορίστηκε εδώ στον Αη Στράτη, δραπέτευσε και πήγε στη Σοβιετική Ενωση, από εκεί πήγε στην Ισπανία και εντάχθηκε στις Διεθνείς Ταξιαρχίες που πολέμησαν τον Φασισμό του Φράνκο, ήταν Υποδιοικητής και στη συνέχεια διοικητής του Λόχου Νίκος Ζαχαριάδης, και είχε το ψευδώνυμο «Σιγανός».
Μετά την υποχώρηση των Διεθνών Ταξιαρχιών κατέφυγε στην «δημοκρατική» Γαλλία, εκεί όχι μόνο τον έκλεισαν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, μα η κυβέρνηση τον έστειλε σιδηροδέσμιο στη δικτατορία του Μεταξά. Για να καταλήξει και πάλι στον Αη Στράτη. Θυμίζουμε ότι η Γαλλία κυβερνιόταν από την ίδια βουλή που λίγο πριν είχε σχηματίσει την λεγόμενη αντιφασιστική κυβέρνηση του Λαϊκού Μετώπου. Ο Σιγανός, νίκησε την πείνα. Ομως, στη συνέχεια,οι Γερμανοί τον πήραν από εδώ και τον έκλεισαν στο στρατόπεδο Παύλου Μελά, ώσπου στις 2 Ιουλίου 1943 τον εκτέλεσαν μαζί με άλλους 49.
Ο Δεληγιάννης αντιμετώπισε ακλόνητος ακόμα ένα δίλημμα πριν την εκτέλεση. Οι Γερμανοί προσπαθώντας να στηρίξουν τη Βουλγάρικη επέκταση στην Μακεδονία πίεσαν τον Δεληγιάννη να λάβει βουλγάρικη υπηκοότητα για να σώσει τη ζωή του. «Εγώ δεν απαρνούμαι την πατρίδα μου Ελλάδα και την ιδεολογία μου. Κάντε ότι θέλετε»… ήταν η ξεκάθαρη απάντησή του και εκτελέστηκε.
Απάντηση και για όσους σήμερα αναρωτιούνται αν οι 200 και άλλοι κομμουνιστές ήταν Ελληνες πατριώτες ή κομμουνιστές. Ναι ήταν κομμουνιστές, γι’ αυτό και διεθνιστές, γι’ αυτό και επαναστάτες, για αυτό και πατριώτες που έδιναν τη ζωή τους για την απελευθέρωση και την αλλαγή της κοινωνίας. Για αυτό στάθηκαν στη σωστή πλευρά της ιστορίας. Γιατί πατριωτισμός είναι το δίκιο του λαού.
Στον αντίποδα, οι καπιταλιστές τότε και τώρα προσανατολίζονται αποκλειστικά από όσα επιτάσσουν τα συμφέροντά τους και η διατήρησή της εξουσίας τους. Τότε ένα τμήμα της αστικής τάξης συμμάχησε με τους Βρετανούς και τους ακολούθησε στη Μέση Ανατολή και ένα άλλο έμεινε και συνεργάστηκε με τις Αρχές Κατοχής. Και τα δύο κομμάτια είτε πρωτοστάτησαν στα δεινά του λαού είτε αδιαφόρησαν για αυτά.
Στην αντίπερα όχθη της ταξικής πάλης, μέσα στη μαυρίλα της κατοχής και του ιμπεριαλιστικού πολέμου, το ΚΚΕ σάλπισε την αντίσταση, έγινε οργανωτής, εμψυχωτής και κύριος αιμοδότης της.
Τα γεγονότα της εποχής καταδεικνύουν πώς υπάρχουν δυο πατρίδες. Η πατρίδα των εκμεταλλευτών και η πατρίδα των ανθρώπων του μόχθου. Καμιά εμπιστοσύνη στην πατρίδα των κηφήνων.
Η απόδραση των 62 δεσμωτών αγωνιστών
Σύντροφοι και φίλοι.
Τα παραδείγματα αποδράσεων είναι αρκετά ανά την Ελλάδα. Και αποτελεί αισχρό ψέμα αυτό που γράφτηκε με αφορμή τους 200, πως δήθεν το ΚΚΕ ήθελε τα μέλη του να παραμένουν στις φυλακές για να δημιουργεί ήρωες. Δεν αντέχει σε καμία κριτική, αλλά καταδεικνύει την αθλιότητα όσων τα γράφουν.
Οι τελευταίοι εξόριστοι απέδρασαν από τον Αη Στράτη τον Ιούλη του 1943 με καΐκι του ΕΛΑΝ και πέρασαν στη Χαλκιδική. Την επιχείρηση απόδρασης οργάνωσε το Μακεδονικό Γραφείο του ΚΚΕ. Η επιχείρηση ήταν απαιτητική. Το κόμμα και ο ΕΛΑΣ είχε πλέον δυνατότητες.
Το Μακεδονικό Γραφείο του Κόμματος ούτως η άλλως οργάνωνε επιχείρηση απόδρασης των εξόριστων του Αη Στράτη, εκείνες τις μέρες είχε πληροφορίες ότι θα τους έπαιρναν οι Γερμανοί για να τους εκτελούν σε αντίποινα, έτσι η επιχείρηση επισπεύστηκε και οι δεσμώτες στην κυριολεξία σώθηκαν λίγο πριν τους αρπάξουν οι Γερμανοί.
Οι 62 δεσμώτες αγωνιστές βρέθηκαν στις ελεύθερες περιοχές. Ολοι εντάχθηκαν στον αγώνα, 18 από αυτούς έδωσαν τη ζωή τους πολεμώντας στις γραμμές του ΕΛΑΣ και αργότερα του ΔΣΕ.
Το καλοκαίρι του 1943 που έγινε η απόδραση ο ΕΛΑΣ είχε ελευθερώσει τα δύο τρίτα της Ελλάδας, σε αυτά τα εδάφη ανθούσε η λειτουργία των λαογέννητων θεσμών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο αγροφύλακας που δολοφόνησε τον Δοξάκη, είχε καταφύγει στο Αγιο Ορος, εκεί αναγνωρίστηκε, πέρασε από λαϊκό δικαστήριο και εκτελέστηκε. Ο λαός δεν άφηνε ατιμώρητους τους δολοφόνους των αγωνιστών του.
Το 1944 ο λαός με το διώξιμο και των τελευταίων κατακτητών κυριάρχησε και στην πρωτεύουσα την Αθήνα και στις μεγάλες πόλεις, αυτός ο λαός δεν ήθελε σε καμιά περίπτωση την επιστροφή στο προπολεμικό καθεστώς, είχε μάθει να παίρνει τις τύχες του στα χέρια του, να οργανώνει την ζωή του και τους αγώνες του, είχε τους δικούς τους λαογέννητους θεσμούς και το πάνω απ’ όλα το δικό του στρατό τον ΕΛΑΣ. Ταυτόχρονα το αστικό πολιτικό προσωπικό λόγο της φυγής του ή της συνεργασίας του με τον κατακτητή ήταν απαξιωμένο στα μάτια του λαού και το καπιταλιστικό κράτος ήταν σμπαραλιασμένο και ανίκανο να επιβληθεί στις εργατικές-λαϊκές μάζες. Ολα αυτά συγκροτούσαν την ύπαρξη επαναστατικής κατάστασης.
Το κρίσιμο για τέτοιες στιγμές είναι το ζήτημα της εξουσίας και θα μπορούσε να λυθεί με την κατάκτηση της από την εργατική τάξη και τον λαό. Κάτι τέτοιο δεν έγινε καθώς το Κόμμα μας πάρα τον ηρωισμό δεν είχε επεξεργασμένο πρόγραμμα που να έθετε την επαναστατική εργατική εξουσία ως άμεσο καθήκον. Αντιθέτως πήρε μέρος σε συγκρότηση αστικής κυβέρνησης της λεγόμενης εθνικής ενότητας. Αυτό δεν ήταν επίτευγμα για το λαϊκό κίνημα και το κόμμα, αλλά λάθος, που έδωσε τη δυνατότητα στις δυνάμεις των καπιταλιστών να ανασυγκροτηθούν. Με τη βοήθεια και βρετανικών στρατιωτικών δυνάμεων – 100.000 στρατό έφεραν στην Ελλάδα τον Δεκέμβρη 1944.
Χιλιάδες κομμουνιστές και ΕΑΜίτες στον Αη Στράτη μετά την επαναλειτουργία του ως τόπου εξορίας
Μετά την απαράδεκτη συμφωνία της Βάρκιζας και το νέο κύμα διώξεων ο Αη- Στράτης λειτούργησε ξανά ως τόπος εξορίας, στάλθηκαν εδώ χιλιάδες κομμουνιστές και άλλοι ΕΑΜίτες.
Οι πολλές χιλιάδες φυλακισμένοι και εξόριστοι της περιόδου έδιναν από το δικό τους μετερίζι τον ίδιο αγώνα που έδινε ο ΔΣΕ στα βουνά και οι παράνομοι στις πόλεις. Μάλιστα αν ο αγώνα του ΔΣΕ είχε ξεκινήσει πιο έγκαιρα και στα μεγάλα αστικά κέντρα και αποφασιστικά ως μέσο για την κατάκτηση της εξουσίας όχι απλά ως αυτοάμυνα ή μέσο πίεσης για δημοκρατικές εξελίξεις στα πλαίσια του αστικού συστήματος θα είχε άλλες δυνατότητες, θα μπορούσεακόμα και να νικήσει. Οι φυλακισμένοι και εξόριστοι θα είχαν πάρει μέρος στην πάλη.
Είναι ένα σημαντικό δίδαγμα που αναδεικνύει η διακήρυξη για τα 80 χρόνια του ΔΣΕ και το Δοκίμιο ιστορίας του Κόμματος.
Το Δοκίμιο Ιστορίας αποτελεί ένα εφόδιο γνώσης της ιστορίας της χώρας μας και του λαϊκού κινήματος. Πείρα και διδαγμάτων για την νέα γενιά επαναστατών, πείρα στην οποία είναι θεμελιωμένη το Πρόγραμμα του ΚΚΕ.
Το 1946 ο αριθμός των εξόριστων ήταν περίπου 500. Την επόμενη χρονιά με τις μαζικές συλλήψεις του Ζέρβα το καλοκαίρι 1947, ο αριθμός αυξήθηκε ραγδαία, και το φθινόπωρο του 1947 οι κρατούμενοι έφτασαν τους 6.000, η στέγαση γινόταν σε κουρελιασμένες σκηνές, ακόμα και στην ύπαιθρο κάτω από τα δέντρα. Τότε (Σεπτέμβρης 1947) είναι που εν μέσω ισχυρής καταιγίδας 4 κρατούμενοι σκοτωθήκαν από κεραυνό, καθώς κρατούσαν τον ορθοστάτη της σκηνής για να μην γκρεμιστεί.
Στο τέλος του 1947 με τα μέτρα αποσυμφόρησης πολλοί απολύθηκαν και ο αριθμός των κρατούμενων στο νησί έπεσε στους 1200. Γρήγορα όμως άρχισε πάλι να αυξάνεται από νέα κύματα συλλήψεων.
Το 1949 όλοι οι κρατούμενοι του Αη Στράτη μεταφέρθηκαν στη Μακρόνησο, για «αναμόρφωση», δηλαδή ξύλο και βασανιστήρια. Και ποιοι ήταν οι αναμορφωτές; Κανίβαλοι πρώην συνεργάτες των κατακτητών, βασάνιζαν αγωνιστές, ανάμεσά τους καλλιτέχνες, διανοούμενους, ηθοποιούς, ακαδημαϊκούς. Οπως ο Ρίτσος, ο Κατράκης, ο Δεσποτόπουλος.
Τον Ιούλιο 1950 κρατούμενοι της Μακρονήσου μεταφέρθηκαν πάλι στον Αη Στράτη, o αριθμός τους προσέγγιζε τις 4.000. Ακολούθησαν χρόνια νέων βασάνων και ηρωικής πάλης.
Ο αριθμός των εξόριστων σταδιακά μειώθηκε το 1952 καταγράφονται 3.000 και το 1953 1.094 εξόριστοι. Πολλοί από αυτούς είχαν κλείσει ακόμα και 8 χρόνια κράτησης. Επιπλέον υπήρχαν και αδειούχοι εξόριστοι έτσι ο συνολικός αριθμός τους έφτανε τις 2.620. Οι άδειες ήταν ολιγόμηνες, όποτε ο εξόριστος μετά από μικρό διάστημα παραμονής με την οικογένειά του έπρεπε να επιστρέψει στην εξορία. Ηταν μια ανάσα και ταυτόχρονα μέσο πολύμορφης πίεσης.
Στη δεκαετία του 1950 ξεχωρίζει η έντονη ιδεολογική, μορφωτική και πολιτιστική δραστηριότητα, σε συνθήκες δύσκολες, χαρακτηριστικές είναι οι φωτογραφίες με τον Γ. Φαρσακίδη που προσπαθεί να διασώσει τα σκηνικά του θεάτρου από την πλημμύρα στη χαράδρα.
Οι εξόριστοι του Αη Στρατη στην περίοδο μετά την 6η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ του 1956 παρέμειναν πιστοί σε όσα στο καμίνι της ταξικής σύγκρουσης έμαθαν να υπερασπίζονται και δεν δέχονταν να αναγνωρίσουν τη δεξιά οπορτουνιστική στροφή που θεωρούσε λάθος τον αγώνα του ΔΣΕ, την διάλυση των παράνομων Κομματικών Οργανώσεων στην Ελλάδα.
Τον Ιούλη του 1962 κάτω από την γενικότερη κατακραυγή η βουλή ψήφισε την κατάργηση του Αη Στράτη ως τόπου εξορίας και το 1963 έπαψε να υπάρχει ως τέτοιος. Στην περίοδο της δικτατορίας χρησιμοποιήθηκε περιορισμένα.
Σε έναν κόσμο που φλέγεται υπάρχει και η ελπίδα για μεγάλους σεισμούς, για να βγουν οι λαοί νικητές
Οι αλύγιστοι του Αη Στράτη βγήκαν ηθικά νικητές και δικαιωμένοι απέναντι στην ιστορία. Αντίθετα οι βασανιστές τους είναι καταδικασμένοι στη συνείδηση της μεγάλης λαϊκής πλειοψηφίας.
Το επαναστατικό παράδειγμα όσων «δεν παραδόθηκαν», δεν λύγισαν στα μαρτύρια και στην ωμή βία, διδάσκει και στο σήμερα την ανυποχώρητη στάση απέναντι στην εξουσία των εκμεταλλευτών που θα γίνεται όλο και πιο άγρια για τις ανάγκες διεξαγωγής των ιμπεριαλιστικών πολέμων. Ταυτόχρονα τρομοκρατεί αυτή την εξουσία γιατί όσα μέσα και να διαθέτει ξέρει ότι δεν μπορεί να λυγίσει τον άνθρωπο που είναι αποφασισμένος και οπλισμένος με μεγάλα ιδανικά.
Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος, οι οικονομικές κρίσεις, το γεγονός ότι ο λαός θα καλείται από οποία κυβέρνηση βγει να ζει όλο και χειρότερα – δεν συνεπάγονται μόνο δεινά μα και ελπίδες για μεγάλους σεισμούς. Ελπίδα για τους λαούς της γης, ώστε σε ένα κόσμο που φλέγεται να βγούνε νικητές. Οπως επισημαίνει και το πρόσφατο 22ο Συνέδριο του ΚΚΕ.
Οι αλύγιστοι του Αη Στράτη με τα όσα ονειρεύτηκαν, πάλεψαν και υπερασπίστηκαν με τη ζωή τους, την προκοπή του λαού και την προοπτική του σοσιαλισμού – κομμουνισμού… δεν μας ζητάνε απλά να τους τιμήσουμε άλλα να νικήσουμε!
Από 902.gr
