Εναν ακόμα κρίκο στην πολιτική της εμπορευματοποίησης του νερού έρχονται να προσθέσουν οι χτεσινές κυβερνητικές ανακοινώσεις για μέτρα υποτιθέμενης αντιμετώπισης της λειψυδρίας. Πρόκειται για μια ολόκληρη πορεία που διαχρονικά ακολουθούν κυβερνήσεις και αστικό κράτος σε ευθυγράμμιση με την ΕΕ, μια πολιτική διαχείρισης των υδάτων με κριτήριο την καπιταλιστική κερδοφορία και το «κόστος – όφελος» του αστικού κράτους, που αποδεδειγμένα πλέον είναι σε βάρος των λαϊκών αναγκών σε ύδρευση και άρδευση. Από αυτήν την άποψη αξίζει μια επισκόπηση της πραγματικής κατάστασης που επικρατεί σήμερα, όπως και της πολιτικής αυτής που επιβεβαιώνει ότι αυτή δεν μπορεί να αποτελέσει μέρος της λύσης αλλά είναι μέρος του προβλήματος. Οτι για το δικαίωμα του λαού σε ασφαλή, προσιτή σε όλους ύδρευση και αποτελεσματική άρδευση απαιτείται σύγκρουση με αυτήν την πολιτική, με την «καρδιά» της, που είναι η καπιταλιστική κερδοφορία.
Οι υδάτινοι πόροι αξιοποιούνται με κριτήριο το κέρδος
Το βολικό άλλοθι της «κλιματικής κρίσης» επικαλούνται και σε αυτήν την περίπτωση για να κρυφτεί η πηγή του προβλήματος, που δεν αφορά γενικά την έλλειψη νερού. Στο ίδιο πλαίσιο διογκώνονται προπαγανδιστικά υπαρκτοί κίνδυνοι, όχι για να προληφθούν ή να αντιμετωπιστούν αλλά για να προωθηθεί εκ νέου η υπαίτια αντιλαϊκή πολιτική, χωρίς εμπόδια.
Φυσικά, περίοδοι ανομβρίας έχουν υπάρξει κατά καιρούς – αφού πρόκειται για φυσικό φαινόμενο που επαναλαμβάνεται – αλλά το «ένα το κρατούμενο», ότι η Ελλάδα διαθέτει αρκετούς υδάτινους πόρους, δεν έχει αλλάξει.
Παρότι οι διαθέσιμες ποσότητες νερού της Ελλάδας αρκούν για την πλήρη κάλυψη των αναγκών της, το διαθέσιμο υδάτινο δυναμικό δεν αξιοποιείται ορθολογικά, με βάση τις ανάγκες ανά περιοχή. Δεν υπάρχουν ή καθυστερούν τα αναγκαία έργα υποδομής για τη συγκέντρωση, τη διοχέτευση και τη σωστή κατανομή του.
Αυτά τα έργα υπόκεινται με τη σειρά τους στις «δημοσιονομικές αντοχές» της χώρας και στην εξασφάλιση των ματωμένων πλεονασμάτων, στον γνωστό «κόφτη» του «κόστους – οφέλους», ενώ εξαρτώνται από το κατά πόσο εξυπηρετούν τα συμφέροντα των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων.
Τα στοιχεία μιλάνε από μόνα τους:
- Η χώρα μας έχει πάνω από 1.500 χειμάρρους, όμως χάνει κάθε χρόνο γύρω στα 86 εκατ. κυβικά μέτρα εδάφους από τις ορεινές και ημιορεινές περιοχές, που μεταφέρονται στις πεδινές, προκαλώντας σοβαρές πλημμύρες και άλλες καταστροφές.
- Για όλες τις ετήσιες ανάγκες της χώρας αξιοποιείται μόλις το 6% – 8% του ετήσιου βρόχινου νερού.
- Στις πόλεις, περίπου το 35% – 40% της παροχής νερού χάνεται λόγω διαρροών στα πεπαλαιωμένα δίκτυα.
- Η χώρα μας έχει από τα χαμηλότερα ποσοστά αξιοποίησης των ωφέλιμων εσωτερικών υδάτινων πόρων (12,5%), ενώ σύμφωνα με τους ειδικούς επιστήμονες θα μπορούσε να αξιοποιηθεί το 25% – 30%.
Κεντρική πολιτική της ΕΕ η εμπορευματοποίηση του νερού και η αντιλαϊκή πολιτική τιμολόγησης
Την ίδια ώρα η εμπορευματοποίηση του νερού και η νέα αντιλαϊκή πολιτική τιμολόγησής του αποτελούν κεντρική κατεύθυνση της ΕΕ και των ελληνικών κυβερνήσεων.
Αυτή η κατεύθυνση αποτυπώθηκε στην Οδηγία – Πλαίσιο της ΕΕ για το Νερό, του 2000, με την οποία εναρμονίστηκε η ελληνική νομοθεσία ήδη από το 2003 και αναθεωρήθηκε το 2023. Βασική στρατηγική επιλογή είναι να περιοριστεί η ζήτηση νερού μέσω της αύξησης της τιμής του, και όχι να αυξηθεί η προσφορά, με έργα εμπλουτισμού υδροφορέων και προστασίας δασών.
Η κοινοτική κατεύθυνση τιμολόγησης εστιάζει στη λεγόμενη «ανάκτηση του περιβαλλοντικού κόστους». Αυτό οδηγεί στην ενιαία τιμολόγηση για κάθε χρήση και στην αύξηση της τιμής όταν αυξάνεται η κατανάλωση. Δηλαδή τιμολογούνται παρόμοια τα οικιακά νοικοκυριά, τα νοσοκομεία κ.λπ. με τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους, εργοστάσια, πεντάστερα ξενοδοχεία κ.ο.κ.
Η εν λόγω Κοινοτική Οδηγία βρίσκεται και πίσω από ελλείψεις που προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές, όπως με τις πλημμύρες στη Θεσσαλία. Από κοντά και οι κατευθύνσεις για αποσύνδεση των Σχεδίων Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής των Ποταμών από τα Σχέδια Διαχείρισης των Κινδύνων Πλημμύρας, που υλοποιήθηκαν επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.
Νερό και επενδύσεις
Στην αλυσίδα της εμπορευματοποίησης έρχεται να προστεθεί η «νέα εθνική στρατηγική», με βάση μελέτη της «Deloitte» που υλοποιήθηκε για λογαριασμό της κυβέρνησης. Το ΚΚΕ ήδη από τον περασμένο Απρίλη, πριν ακόμα δοθεί στη δημοσιότητα η συγκεκριμένη μελέτη, αποκάλυψε τους πραγματικούς σκοπούς που υπηρετούν οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί. Χαρακτηριστικό είναι το παρακάτω απόσπασμα από ομιλία του Μάκη Παπαδόπουλου, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, στην ημερίδα της Επιτροπής Περιοχής Θεσσαλίας του Κόμματος σε συνεργασία με το Τμήμα Περιβάλλοντος της ΚΕ στις 6/4/2025 με τίτλο «Υποδομές – Νερό: Κοινωνικό αγαθό ή εμπόρευμα;».1
«Παρότι δεν έχουν δοθεί ακόμα στη δημοσιότητα η Μελέτη της “Deloitte” και το νέο Εθνικό Σχέδιο της κυβέρνησης για το Νερό, γνωρίζουμε ήδη τους σκοπούς που υπηρετούν: Την προσέλκυση νέων επενδύσεων και τη στήριξη της βιομηχανίας νερού της ΕΕ, με διασφάλιση της κερδοφορίας τους. Με αυτό το κριτήριο θα ιεραρχηθούν και θα επιλεγούν τα έργα ύδρευσης και άρδευσης του νέου σχεδίου, που αναμένεται να φτάσουν τα 11 δισ. ευρώ.
Το νέο σχέδιο θα υπηρετεί τις κατευθύνσεις της “πράσινης μετάβασης”, της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της ΕΕ για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, με τη στήριξη των νέων επενδύσεων των ομίλων.
Η προώθηση της πλήρους εμπορευματοποίησης του νερού και της ακριβής τιμολόγησης γίνεται με την προβολή του αυθαίρετου δόγματος “δεν θα βρούμε εύκολα περισσότερο νερό” και της απαίτησης της Κομισιόν για μείωση της κατανάλωσης έως το 2030.
Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο θα εκτιναχθεί στην Ελλάδα το κόστος νερού και δεν αποκλείεται να ξεπεράσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στην αύξηση του κόστους θα επιδράσουν: Η μετακύλιση στη λαϊκή κατανάλωση του κόστους νέων έργων σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ και ψηφιοποίησης των δικτύων, καθώς και η υπονόμευση των σημερινών ΔΕΥΑ και ΤΟΕΒ (…). Οι αυστηροί όροι χρηματοδότησης των νέων έργων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, που απαιτούν μεγάλη πιστοληπτική ικανότητα, θα επιταχύνουν τη μετάβαση από τις σημερινές τοπικές ΔΕΥΑ σε μεγάλες ΑΕ για τη διαχείριση του νερού.
Γιατί στην ουσία ο πραγματικός στόχος στην Ελλάδα και στην ΕΕ είναι να μετατραπούν το νερό και η διαχείρισή του σε ακριβό εμπόρευμα, που θα αυξήσει τα κέρδη των ομίλων, και να αξιοποιηθούν τα προβλήματα σε περιοχές όπως η Θεσσαλία ως μοχλός προσέλκυσης κερδοφόρων επενδύσεων των ομίλων, που θα αλλάξουν σε βάρος των αναγκών του λαού τον παραγωγικό χαρακτήρα της περιοχής.
Η αλήθεια είναι ότι στην Ελλάδα, και ιδιαίτερα στη Θεσσαλία, αναμετρούνται δύο στρατηγικές, δύο πολιτικά σχέδια για το νερό: Το σχέδιο του μεγάλου κεφαλαίου, που υπηρετούν με παραλλαγές όλα τα κόμματα του συστήματος, και το σχέδιο ικανοποίησης του συνόλου των λαϊκών αναγκών, που προβάλλει αγωνιστικά το ΚΚΕ».
Με γνώμονα το κέρδος
Σε αυτό το διαμορφωμένο πλαίσιο με τη βούλα ΕΕ, κυβερνήσεων και αστικού κράτους εντάσσεται η ΕΥΔΑΠ. Γι’ αυτό ακόμα κι αν μείνει το 51% στο Δημόσιο, όπως λέει ο πρωθυπουργός, δεν αλλάζει το γεγονός ότι η λειτουργία της θα διαπερνάται από ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Υπενθυμίζεται ότι στην κρατική ΕΥΔΑΠ ΑΕ την τελευταία εικοσαετία υπήρξαν μείωση των πραγματικών μισθών κατά 35% και επιβάρυνση της λαϊκής κατανάλωσης 100%, και εφαρμόζεται όλη η βεντάλια των ελαστικών εργασιακών σχέσεων.
Συν τοις άλλοις, η όλη της πορεία ήταν στρατηγική επιλογή του κεφαλαίου και των κυβερνήσεων, που η καθεμιά έβαλε το δικό της λιθαράκι.
Την περίοδο 1999 – 2001 η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ μετατράπηκαν σε μετοχικές ΑΕ και εισήχθησαν στο ΧΑΑ (ν. 2744/1999). Ετσι κατοχυρώθηκε και νομοθετικά η πλήρης λειτουργία τους με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια.
Ακολούθησε το πέρασμα της πλειοψηφίας των μετοχών τους στο ΤΑΙΠΕΔ, που άνοιγε τον δρόμο για την ιδιωτικοποίησή τους, από τις μνημονιακές κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ την περίοδο 2010 – 2014.
Η απόφαση του ΣτΕ 1906/2014 ακύρωσε τη μεταβίβαση ενός σημαντικού μέρους αυτών των μετοχών στο ΤΑΙΠΕΔ. Εν συνεχεία η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ με τον ν. 4389/2016 μεταβίβασε τις μετοχές της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ στο Υπερταμείο.
ΠΗΓΗ: 902.gr
