«Η Γαλλία δεν επιθυμεί να έχει οποιαδήποτε ανάμιξη (implication) σε θέματα που αφορούν κυριαρχικά δικαιώματα χωρών». Αυτή είναι η χαρακτηριστική αναφορά που περιλαμβάνεται στη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα για τις επικείμενες εργασίες πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, σύμφωνα με όσα μετέφερε στο «Ποντίκι» Έλληνας διπλωμάτης που έχει γνώση του εγγράφου.
Η συγκεκριμένη διατύπωση αποτυπώνει την επιλογή του Παρισιού να κρατήσει αποστάσεις από τις ελληνοτουρκικές διαφορές για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες στην Ανατολική Μεσόγειο, παρά τη στρατηγική συνεργασία της Γαλλίας με την Ελλάδα και την άμεση εμπλοκή της γαλλικής Nexans στο έργο.
Η ενημέρωση και η ουσία της διαφοράς
Η γαλλική ρηματική διακοίνωση έχει, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί αίτημα άδειας προς την Τουρκία. Κατά τη συνήθη διπλωματική πρακτική, μια τέτοια γνωστοποίηση περιλαμβάνει τα στοιχεία του πλοίου, τη φύση και τον χρόνο των εργασιών, καθώς και τις συντεταγμένες της περιοχής στην οποία πρόκειται να κινηθεί.
Η ελληνική κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι οι απαιτούμενες άδειες έχουν χορηγηθεί αποκλειστικά από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές και ότι καμία άδεια δεν ζητήθηκε από την Τουρκία. Πρόκειται για μια ουσιαστική νομική διάκριση, η οποία όμως δεν εξαντλεί την πολιτική διάσταση της υπόθεσης.
Διότι το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος έχει την αρμοδιότητα να χορηγήσει την άδεια, αλλά και γιατί κρίθηκε αναγκαίο να ενημερωθεί επισήμως η Άγκυρα για δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Ελλάδα θεωρεί ότι ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Η «γκρίζα» περιοχή της διπλωματίας
Η επιλογή του Παρισιού να δηλώσει ότι δεν επιθυμεί εμπλοκή σε ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων μπορεί να ερμηνευθεί ως προσπάθεια να αποφύγει οποιαδήποτε τοποθέτηση επί των αντικρουόμενων ελληνικών και τουρκικών διεκδικήσεων. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Γαλλία αναγνωρίζει νομικά μια «γκρίζα ζώνη» ή ότι αποδέχεται τις τουρκικές αξιώσεις. Σημαίνει, ωστόσο, ότι επιλέγει να μην πάρει θέση στη συγκεκριμένη αντιπαράθεση, αφήνοντας το ζήτημα της θαλάσσιας δικαιοδοσίας έξω από τη διαδικασία ενημέρωσης. Και εδώ βρίσκεται το πολιτικά ευαίσθητο σημείο.
Η Τουρκία επιδιώκει συστηματικά να εμφανίζεται ως αναγκαίος συνομιλητής για κάθε δραστηριότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η έκδοση της τουρκικής αντι-NAVTEX, με την οποία απαιτεί τον συντονισμό των ερευνών με τις δικές της αρχές, εντάσσεται σε αυτή τη στρατηγική. Η γαλλική ενημέρωση, ακόμη και αν δεν αναγνωρίζει τουρκική δικαιοδοσία, προσφέρει στην Άγκυρα ένα επιχείρημα: ότι οι δραστηριότητες στην περιοχή δεν μπορούν να προχωρούν χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η τουρκική παρουσία και αντίδραση.
Με άλλα λόγια, η Τουρκία δεν χρειάζεται κατ’ ανάγκην να εξασφαλίσει νομική αναγνώριση των αξιώσεών της για να επιδιώξει ένα πολιτικό αποτέλεσμα. Της αρκεί να καθιερώσει στην πράξη την προσδοκία ότι θα προηγείται συνεννόηση ή έστω επίσημη ενημέρωσή της.
Το δόγμα Ερντογάν στην πράξη
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι δεν μπορεί να υπάρξει καμία εξέλιξη στην Ανατολική Μεσόγειο ερήμην της Τουρκίας. Αυτό ακριβώς το πολιτικό δόγμα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην υπόθεση του καλωδίου. Η Άγκυρα έχει ήδη διατυπώσει τις αξιώσεις της μέσω της αντι-NAVTEX, ενώ το Παρίσι επέλεξε τη διπλωματική οδό για να γνωστοποιήσει τις προγραμματισμένες εργασίες.
Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι δεν παραχωρεί κανένα δικαίωμα και ότι η ενημέρωση δεν επηρεάζει το νομικό καθεστώς της περιοχής. Ωστόσο, η νομική κατοχύρωση ενός δικαιώματος και η δυνατότητα ανεμπόδιστης άσκησής του δεν είναι πάντοτε το ίδιο πράγμα. Εάν μια χώρα καταφέρνει, με την απειλή αντίδρασης, να καταστήσει την παρουσία της αναπόφευκτο παράγοντα στον σχεδιασμό ενός διεθνούς έργου, αποκτά πολιτική επιρροή χωρίς να χρειάζεται να μεταβληθεί το ισχύον διεθνές δίκαιο.
Το ερώτημα για την Αθήνα
Η ελληνική κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι το έργο προχωρά κανονικά και ότι η γαλλική διακοίνωση δεν δημιουργεί κανένα ζήτημα κυριαρχικών δικαιωμάτων. Απομένει, ωστόσο, να αποδειχθεί στην πράξη εάν η διαδικασία που επιλέχθηκε θα επιτρέψει την απρόσκοπτη πραγματοποίηση των ερευνών ή θα αποτελέσει προηγούμενο για αντίστοιχες τουρκικές απαιτήσεις στο μέλλον.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν το γαλλικό πλοίο θα αποπλεύσει από την Κρήτη και θα ολοκληρώσει τις εργασίες του, αλλά εάν, προκειμένου να πραγματοποιηθούν αυτές οι εργασίες, καθιερώνεται σταδιακά μια διπλωματική πρακτική που δίνει στην Τουρκία ρόλο σε δραστηριότητες για τις οποίες η Αθήνα υποστηρίζει ότι δεν έχει καμία αρμοδιότητα.
Διότι η πραγματική δοκιμασία για την ελληνική διπλωματία δεν είναι να αποδείξει ότι δεν ζητήθηκε τουρκική άδεια, αλλά να διασφαλίσει ότι η τουρκική ενημέρωση δεν θα μετατραπεί αύριο σε προϋπόθεση για την άσκηση ελληνικών δικαιωμάτων.
Πηγή: topontiki.gr
