Εκρηκτική αύξηση του δημόσιου χρέους των ευρωπαϊκών χωρών για τα επόμενα χρόνια προβλέπει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε έκθεσή του (How Can Europe Pay for Things That It Cannot Afford?), λόγω αυξημένων πιέσεων για δαπάνες σε μία σειρά τομέων και του υψηλότερου κόστους δανεισμού. Και όταν το ΔΝΤ μιλάει για πιέσεις σε δαπάνες εννοεί κυρίως τις κοινωνικές δαπάνες, τις συντάξεις, τα εργασιακά, δηλαδή το μισθολογικό κόστος. Μάλιστα για τις συντάξεις χρησιμοποιεί τον κυνικό και απάνθρωπο ορισμό “κόστος γήρανσης”!
Βέβαια, στο κάδρο βάζει και τις αμυντικές δαπάνες γνωρίζοντας, όμως, πως η πολιτική της “πολεμικής οικονομίας” των ευρωπαϊκών κρατών δεν πρόκειται να εγκαταλειφθεί, αφού είναι αυτή ακριβώς που θα ξεστοκάρει τα συσσωρευμένα κεφάλαια.
Το ΔΝΤ εκτιμά ότι στις αναπτυγμένες οικονομίες θα αυξηθεί ύψος των δημόσιων δαπανών κατά περίπου 4,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έως το 2040, ενώ ειδικά για τιςχώρες της Κεντρικής, Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναμένεται να αυξηθούν κατά 5,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ.
Εάν δεν ληφθούν μέτρα, το ΔΝΤ εκτιμά ότι η πορεία του χρέους δεν θα είναι βιώσιμη και σε μέσα επίπεδα θα φτάσει το 130% του ΑΕΠ έως το 2040, δηλαδή σχεδόν θα διπλασιαστεί σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα. Αν, μάλιστα, το χρέος σταθμιστεί με το ΑΕΠ των χωρών, εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 155% του ΑΕΠ καθώς κάποιες από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες έχουν τα υψηλότερα ποσοστά χρέους.
Κατά μέσο όρο, οι σχετικές μελέτες διαπιστώνουν ότι μια αύξηση του δείκτη χρέους/ΑΕΠ κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες μειώνει την ετήσια αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 0,05-0,2 ποσοστιαίες μονάδες, όταν το χρέος υπερβαίνει το 75% του ΑΕΠ.
Λαμβάνοντας αυτό υπόψη, το ΔΝΤ εκτιμά ότι η αύξηση του χρέους, χωρίς τη λήψη διορθωτικών μέτρων, θα μπορούσε να επιβραδύνει τον ετήσιο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ κατά περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα έως το 2040, κάτι που είναι σημαντικό δεδομένου του δυνητικού ρυθμού αύξησης περίπου 2% κατά μέσο όρο σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.
Με τη σειρά του, ο χαμηλότερος ρυθμός ανάπτυξης και τα υψηλότερα επιτόκια θα επιδείνωναν τη δυναμική του χρέους και ο μέσος δείκτης χρέους θα έφτανε περίπου το 150% του ΑΕΠ έως το 2040 (ή κοντά στο 190% σταθμισμένο ως προς το ΑΕΠ).
Τι προτείνει
Πρώτον, μεταρρυθμίσεις που θα αυξάνουν την ικανότητα της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει τις πιέσεις ενισχύοντας την οικονομική ανάπτυξη (για παράδειγμα, μεταρρυθμίσεις στην αγορά προϊόντων, στην αγορά εργασίας και στη διακυβέρνηση, καθώς και μια βαθύτερη ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης), θα αντιμετωπίζουν ορισμένες πιέσεις στις δαπάνες (για παράδειγμα, προσαρμόζοντας τα συνταξιοδοτικά συστήματα για να μετριαστεί το κόστος της γήρανσης και της επιμήκυνσης του προσδόκιμου ζωής) και θα ανακουφίζουν το βάρος για τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Δεύτερον, μεσοπρόθεσμα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, τόσο από την πλευρά των εσόδων όσο και από την πλευρά των δαπανών. Αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την κινητοποίηση εσόδων, μέσω της μεταρρύθμισης της φορολογικής πολιτικής και της βελτίωσης της διαχείρισης των εσόδων, καθώς και την αυστηρότερη ιεράρχηση των δαπανών και τη βελτίωση της αποδοτικότητάς τους.
Τρίτον, σε ορισμένες χώρες, σημειώνει η έκθεση, πιθανόν να χρειαστούν πιο ριζοσπαστικά δημοσιονομικά μέτρα που θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την επανεκτίμηση του πεδίου εφαρμογής των δημόσιων υπηρεσιών.
Με απλά λόγια, οι προτάσεις του ΔΝΤ καταλήγουν στην κόλαση: μείωση συντάξεων, αύξηση ορίων ηλικίας με δουλεία μέχρι “θανάτου”, μισθούς πείνας και περιορισμό του δημόσιου τομέα.
