«Η δήλωση του υπουργείου Πολιτισμού ότι δήθεν στηρίζει τον σύγχρονο πολιτισμό και την ανεξάρτητη καλλιτεχνική δημιουργία είναι προκλητική και έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την πραγματικότητα που βιώνουν οι καλλιτέχνες και οι καλλιτεχνικές ομάδες στον χορό και στο θέατρο.
Οι επιχορηγήσεις που ανακοινώθηκαν από το υπουργείο προς καλλιτέχνες και ομάδες για την υλοποίηση θεατρικών παραγωγών, περιοδειών και εκδηλώσεων, τόσο στο θέατρο όσο και στον χορό, έχουν συρρικνωθεί δραματικά. Τα νούμερα μιλάνε από μόνα τους: Ο συνολικός προϋπολογισμός χρηματοδότησης μειώθηκε κατά περίπου 15% σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές, ένα ποσό που έτσι κι αλλιώς αδυνατούσε να ανταποκριθεί στις πραγματικές ανάγκες της καλλιτεχνικής δημιουργίας», σημειώνεται στην κοινή ανακοίνωση του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών (ΣΕΗ) και του Σωματείου Εργαζομένων στον χώρο του Χορού (ΣΕΧΩΧΟ).
Τα δύο σωματεία καλούν για το ζήτημα που προκύπτει με τις επιχορηγήσεις στον χώρο του θεάτρου και του χορού σε κοινή συνέντευξη Τύπου, την Τετάρτη 30 Σεπτέμβρη, στις 12.00 στα γραφεία του ΣΕΗ και σε κινητοποίηση έξω από το ΥΠΠΟ, την ερχόμενη Δευτέρα 5 Οκτώβρη, στις 11 το πρωί.
Παρατηρήσεις και εικασίες για τις επιχορηγήσεις στο Θέατρο
Σχετικά με το σοβαρό ζήτημα που έχει προκύψει για τις επιχορηγήσεις, δημοσιεύουμε άρθρο του γενικού γραμματέα του ΣΕΗ, Ελισσαίου Βλάχου:
«Στις 17 Αυγούστου ανακοινώθηκαν οι επιχορηγήσεις του ΥΠΠΟ για τον χώρο του Θεάτρου και του Χορού, μέσα από το πρόγραμμα Δημιουργική Ελλάδα. Είναι πολλά που μπορούν να αναφερθούν σχετικά με τον θεσμό των επιχορηγήσεων της Πολιτείας προς τις Αστικές Μη Κερδοσκοπικές Εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο του Σύγχρονου Πολιτισμού. Ολα, πάντως, συγκλίνουν στο εξής: Το ΥΠΠΟ και οι πολιτικοί του προϊστάμενοι αδιαφορούν, αν όχι αντιμάχονται, τις ομάδες και τους καλλιτέχνες που λειτουργούν έξω από τα πλαίσια των μεγάλων πολιτιστικών ιδρυμάτων και των υπολοίπων μεγάλων ιδιωτικών παραγωγών.
Το πρώτο στοιχείο που συνηγορεί σε αυτή τη διαπίστωση είναι η τεράστια καθυστέρηση στην ανακοίνωση των αποφάσεων. Οι σχετικές αιτήσεις υποβάλλονται μέχρι τις αρχές Φεβρουαρίου και τα αντίστοιχα αποτελέσματα ανακοινώνονται – συστηματικά εδώ και χρόνια – στα μέσα Αυγούστου. Αυτό καθιστά πολύ δύσκολο τον προγραμματισμό των θιάσων, των θεάτρων και των καλλιτεχνών. Ταυτόχρονα υπονομεύει το δημιουργικό αποτέλεσμα, μιας και οι περισσότεροι θίασοι στριμώχνονται κυριολεκτικά, στη μικρή σεζόν μετά το Πάσχα, να παρουσιάσουν όπως – όπως τις παραγωγές τους, προκειμένου να υλοποιήσουν τη συμβατική υποχρέωση των 15 παραστάσεων, την οποία έχουν βάσει της σχετικής πρόσκλησης.
Ενα δεύτερο στοιχείο, ενδεικτικό ενός αυτόματου πιλότου στον χώρο του σύγχρονου πολιτισμού, είναι η σχεδόν πανομοιότυπη επανάληψη των σχετικών προσκλήσεων, καθώς και η προχειρότητα στην αιτιολόγηση των σχετικών κρίσεων. Για παράδειγμα, παίζει ρόλο ή όχι η στήριξη του νεοελληνικού έργου; Η στήριξη της έρευνας; Το άνοιγμα των θέσεων εργασίας; Υπάρχουν κάποιες τυπικές αναφορές στις προσκλήσεις και κανένα διατυπωμένο συνολικό σκεπτικό για τις αποφάσεις, πέραν από κάτι λακωνικές αιτιάσεις που λαμβάνουν μεμονωμένα οι απορριφθείσες προτάσεις. Δεν διαφαίνεται πουθενά πως υπάρχει η χάραξη μιας πολιτικής στήριξης και ενθάρρυνσης του σύγχρονου πολιτισμού, ούτε ένας προβληματισμός για το πώς αυτή θα διαχυθεί στην κοινωνία.
Τρίτο και ενδεικτικότερο στοιχείο για την απαξίωση της σύγχρονης πολιτιστικής δημιουργίας στον χώρο του Θεάτρου και του Χορού είναι το ίδιο το ποσό που ανακοινώθηκε. Συγκεκριμένα για το Θέατρο, φέτος ανακοινώθηκε μείωση της τάξης του 16%, πέφτοντας στα 1.675.000 ευρώ, έναντι των περίπου 2.000.000 που δίνονταν τα έτη 2021-2025 που ακολούθησαν την περίοδο των lockdown. Αντίστοιχη μείωση σημειώθηκε και στον Χορό. Κι επειδή το πλήθος των επιχορηγούμενων θιάσων έχει αυξηθεί, αν ψάξει κανείς τα στοιχεία των επιχορηγήσεων των τελευταίων ετών – πράγμα δύσκολο, μιας και δεν υπάρχουν συγκεντρωμένα στοιχεία στους ιστότοπους του ΥΠΠΟ – θα διαπιστώσει πως κατά μέσο όρο ένας θίασος επιχορηγούταν με 24.000 ευρώ το 2021, έναντι 16.250 το 2026. Αυτό φανερώνει μια μείωση του 26%(!), αλλά και πάλι δεν αποκαλύπτει όλη την αλήθεια.
Την αντίστοιχη εξαετία έχει υπάρξει μια μεγάλη αύξηση και στα κόστη που καλείται να καλύψει μια παραγωγή. Ο κατώτατος μισθός έχει αυξηθεί – ευτυχώς, και λίγο είναι – όμως επίσης έχει αυξηθεί και το κόστος στις περισσότερες υπηρεσίες, καθώς και στις πρώτες ύλες που απαιτούνται για την υλοποίηση μιας παράστασης: Ενοίκια θεάτρου και χώρου προβών, Ενέργεια, σίδερα και άλλα κατασκευαστικά υλικά, για παράδειγμα. Με μια πρόχειρη σύγκριση τιμών, μεταξύ 2021 και 2026, διαπιστώνεται μια αύξηση της τάξης του 30%. Συνυπολογίζοντας και τη μείωση του ποσού των επιχορηγήσεων, αυτό σημαίνει χοντρικά πως ένας θίασος, μια επιχορηγούμενη παραγωγή, έχει στην ευχέρειά της τα μισά χρήματα από αυτά που είχε το 2021.
Και επειδή κάποια κόστη δεν συμπιέζονται εύκολα, όπως ενοίκια θεάτρου, υλικά, κατασκευές κ.λπ. μένουν τα εξής σενάρια: Ο θίασος εκτελεί μια τελείως διαφορετική παραγωγή από αυτή που είχε προτείνει, ή κόβει θέσεις εργασίας από συντελεστές και συνεργάτες ή κακοπληρώνει. `Η και τα τρία. Αυτοί που σχεδόν με βεβαιότητα θα πληγούν είναι οι ηθοποιοί. Οι οποίοι είτε δεν θα αμειφθούν σύμφωνα με τα συμφωνηθέντα, είτε θα δουλέψουν ανασφάλιστοι, είτε θα αμείβονται με ποσοστά, κι όταν βγει η παραγωγή και άλλα διάφορα. Εκεί έρχεται κι ο μεγάλος αγώνας που δίνει το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών για Συλλογική Σύμβαση Εργασίας. Η ασφαλής και αξιοπρεπής εργασία των καλλιτεχνών είναι απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου να αντιστραφεί αυτή η απαξιωτική πολιτική απέναντι στη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία. Μια πολιτική που βρίσκει χώρο να υπογράφει κολοσσιαία εξοπλιστικά προγράμματα με το γενοκτόνο κράτος του Ισραήλ, που αρνείται να πειράξει τα υπερκέρδη των τραπεζών, αλλά δεν βρίσκει λεφτά για δημόσια Υγεία και Παιδεία και έχει την ανάγκη να περικόψει 350.000 ευρώ από τις επιχορηγήσεις των μικρών θεατρικών παραγωγών».
