Ο Πάνος Ρούτσι, πατέρας του 22χρονου Ντένις που έχασε τη ζωή του στο έγκλημα των Τεμπών, έδωσε την απάντησή του στα αισχρά σχόλια του Ανδρέα Λοβέρδου, ο οποίος κατά διάρκεια βραδινής τηλεοπτικής εκπομπής είχε αναφερθεί στον κύριο Ρούτσι και την απεργία που έκανε αιτούμενος την εκταφή του παιδιού του λέγοντας: «Εκείνο τον τύπο που έκανε απεργία στην πλατεία Συντάγματος για το παιδάκι του, του οποίου η εκταφή δεν έγινε ποτέ. Ο οποίος γυρίζει από συναυλία σε συναυλία… θα σας τα πω όπως είναι».
Με ανοιχτή επιστολή του στο documentonews, o κ. Ρούτσι αναρωτιέται εάν ο Ανδρέας Λοβέρδος αντιλαμβάνεται τι σημαίνει για έναν γονιό να έχει θάψει το παιδί του και τονίζει πως μάλλον είναι δύσκολο γι αυτόν να καταλάβει πως ορισμένες απώλειες δεν χωρούν σε τηλεοπτικά λεπτά, πολιτικές ατάκες και εύκολους χαρακτηρισμούς.
Ολόκληρη η επιστολή του Πάνου Ρούτσι στον Ανδρέα Λοβέρδο:
Εκείνου του τύπου εκεί!
Ποιανού τύπου;
Δεν είμαι «αυτός ο τύπος», κύριε Λοβέρδο.
Είμαι ένας πατέρας που έχασε το παιδί του.
Και στη δική μου ζωή ήρθε μια στιγμή που οι λέξεις έπαψαν να έχουν το συνηθισμένο τους βάρος. Η λέξη «πατέρας» έγινε πληγή. Η λέξη «παιδί» έγινε ολόκληρος κόσμος που χάθηκε. Κι η λέξη «δικαιοσύνη» έγινε κάτι που δεν μπορείς πια να προφέρεις χωρίς να πονάς.
Εσείς, όμως, επιλέξατε να με αποκαλέσετε «αυτόν τον τύπο».
Αναρωτιέμαι αν αντιλαμβάνεστε τι σημαίνει να απευθύνεσαι έτσι σε έναν άνθρωπο που έχει θάψει το παιδί του. Ίσως να είναι δύσκολο να χωρέσει σε μια πολιτική συζήτηση ο πόνος ενός πατέρα. Ίσως ακόμη δυσκολότερο να καταλάβετε πως ορισμένες απώλειες δεν χωρούν σε τηλεοπτικά λεπτά, πολιτικές ατάκες και εύκολους χαρακτηρισμούς.
Αλλά ακούστε κάτι.
Δεν έκανα απεργία πείνας για να γίνω γνωστός. Δεν βγήκα στον δρόμο για να αποκτήσω ρόλο. Δεν ζήτησα να με χειροκροτήσουν. Δεν αναζήτησα σκηνές, φώτα και μικρόφωνα.
Βγήκα γιατί μέσα στο σπίτι μου έμεινε ξαφνικά ένα άδειο κρεβάτι.
Γιατί υπήρχε μια απουσία που κανείς δεν μπορούσε να μου εξηγήσει και γιατί το παιδί μου δεν γύρισε.
Γιατί υπήρχαν ερωτήματα που ζητούσαν απαντήσεις και δεν έβρισκαν πόρτα ανοιχτή.
Και όταν ένας πατέρας φτάνει να βάζει σε κίνδυνο την ίδια του τη ζωή για να ακουστεί, το ερώτημα δεν είναι γιατί φωνάζει εκείνος. Είναι γιατί χρειάστηκε να φωνάξει τόσο δυνατά για να τον ακούσουν.
Σας ενοχλεί, λέτε, που πηγαίνω από συναυλία σε συναυλία.
Ξέρετε, κύριε Λοβέρδο, η ζωή συνεχίζεται με έναν παράξενο, σχεδόν προσβλητικό τρόπο, ακόμη κι όταν ένα κομμάτι της έχει πεθάνει.
Οι άνθρωποι τραγουδούν, συναντιούνται, ανάβουν κεριά, κρατούν πανό, αγκαλιάζονται. Κάποτε ακόμη και χαμογελούν. Όχι επειδή ξέχασαν. Αλλά επειδή δεν παραδόθηκαν.
Οι συναυλίες δεν είναι η διασκέδαση ενός πατέρα που πενθεί. Είναι συχνά η συνάντηση ανθρώπων που αρνούνται να συνηθίσουν τον θάνατο, την αδικία, τη σιωπή.
Κι αν κάποιοι βρίσκουν στη μουσική έναν τρόπο να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη, δεν νομίζω πως χρειάζονται την πολιτική σας άδεια.
Υπάρχει, όμως, κάτι ακόμη που θα ήθελα να σας επισημάνω.
Υπάρχει μια λεπτή διαφορά ανάμεσα στην ανάγκη ενός ανθρώπου να υπερασπιστεί τις απόψεις του και στην ανάγκη του να βρίσκεται διαρκώς στο επίκεντρο. Η πρώτη υπηρετεί τον δημόσιο διάλογο. Η δεύτερη κινδυνεύει να τον μετατρέψει σε προσωπική σκηνή.
Κάποιες φορές μοιάζει σαν η δημόσια παρουσία να έχει μεγαλύτερη σημασία από το ίδιο το περιεχόμενο των λέξεων. Σαν να χρειάζεται πάντοτε ένας αντίπαλος, μια αιχμή, ένας χαρακτηρισμός, μια αφορμή για να στραφούν ξανά όλα τα βλέμματα προς τον ομιλητή.
Όμως η πολιτική δεν είναι σκηνή προσωπικής επιβεβαίωσης. Και ο ανθρώπινος πόνος δεν είναι πρόσφορο υλικό για να κερδίσει κανείς λίγα λεπτά δημοσιότητας. Δεν χρειάζεται κάθε ανθρώπινος πόνος να γίνεται σκηνή για την προσωπική επιβεβαίωση κανενός.
Ορισμένες στιγμές απαιτούν από τον πολιτικό όχι να ακουστεί περισσότερο, αλλά να αντιληφθεί ότι δεν είναι εκείνος το κέντρο της ιστορίας.
Και υπάρχουν στιγμές που η μεγαλύτερη πολιτική αρετή δεν είναι να έχεις τον τελευταίο λόγο. Είναι να ξέρεις πότε να σωπάσεις. Όχι από αδυναμία, αλλά από επίγνωση του μέτρου. Από σεβασμό σε εκείνον που απέναντί σου δεν διεκδικεί δημοσιότητα, αλλά δικαιοσύνη για το παιδί του.
Θέλω, όμως, να σας μιλήσω και ως πολίτης.
Δεν σας χρωστάω την εικόνα ενός συντετριμμένου ανθρώπου για να δικαιούμαι τον σεβασμό σας. Δεν χρειάζεται να είμαι διαρκώς γονατισμένος, μαυροντυμένος και σιωπηλός για να αποδεικνύω ότι πονάω.
Είμαι πολίτης. Έχω δικαίωμα να ζητώ απαντήσεις. Έχω δικαίωμα να αμφισβητώ. Έχω δικαίωμα να απαιτώ να ερευνηθεί κάθε πτυχή μιας τραγωδίας. Και έχω δικαίωμα να βρίσκομαι όπου βρίσκονται άνθρωποι που δεν θέλουν να ξεχάσουν.
Η απώλεια του παιδιού μου δεν μου αφαίρεσε την ιδιότητα του πολίτη.
Ούτε μου στέρησε τη φωνή. Αντιθέτως, μου έμαθε πόσο επικίνδυνο είναι να μην έχεις φωνή όταν απέναντί σου βρίσκονται η εξουσία, οι μηχανισμοί και η αδιαφορία.
Δεν ζητώ να με λυπηθείτε.
Δεν ζητώ να συμφωνήσετε μαζί μου. Σας ζητώ μόνο να θυμάστε ότι πριν από κάθε πολιτική αντιπαράθεση υπάρχει ένας άνθρωπος. Πριν από κάθε τηλεοπτικό χαρακτηρισμό υπάρχει μια μάνα, ένας πατέρας, ένα παιδί που δεν υπάρχει πια.
Και υπάρχει κάτι που θα έπρεπε να είναι ιερό για όλους μας: ο σεβασμός στον ανθρώπινο πόνο.
Γι’ αυτό, κύριε Λοβέρδο, σας καλώ να ανακαλέσετε δημόσια τον χαρακτηρισμό «αυτός ο τύπος» που χρησιμοποιήσατε αναφερόμενος στο πρόσωπό μου.
Σας ζητώ, όμως, να αναγνωρίσετε ότι ο δημόσιος πολιτικός διάλογος έχει όρια και ότι η διαφωνία δεν δικαιολογεί την απαξίωση ενός ανθρώπου.
Μια δημόσια τοποθέτηση απαιτεί και δημόσια ανάληψη ευθύνης. Επομένως, περιμένω η ανάκλησή σας να γίνει με τον ίδιο δημόσιο τρόπο με τον οποίο εκφράστηκε ο χαρακτηρισμός σας.
Υπάρχει όμως, κύριε Λοβέρδο, και μια βαθύτερη διαφορά μας την οποία απλώς διατυπώνω.
Εγώ δεν θα υποφέρω αν κάποτε οι άνθρωποι πάψουν να θυμούνται το όνομά μου. Δεν έχω ανάγκη να με μνημονεύουν, να με αναγνωρίζουν ή να με χειροκροτούν. Μου αρκεί που εγώ θα θυμάμαι. Που θα θυμάμαι το παιδί μου, τη φωνή του, το πρόσωπό του, τη ζωή που του στέρησαν. Η δική μου μνήμη δεν χρειάζεται κοινό για να υπάρχει.
Εσείς, αντίθετα, ίσως κάποτε αναρωτηθείτε τι θα έχει απομείνει από τη δημόσια παρουσία σας. Γιατί υπάρχει μια ιδιαίτερη δοκιμασία για όποιον έχει συνηθίσει να βρίσκεται στο προσκήνιο: να ακούει κάποτε το όνομά του να γίνεται χαρακτηρισμός. Να μη λέγεται πια ως αναφορά σε έναν άνθρωπο, αλλά ως περιγραφή ενός πολιτικού τρόπου συμπεριφοράς.
Η φράση «πολιτικός τύπου Λοβέρδου» ίσως κάποτε αποκτήσει τη δική της σημασία στη δημόσια συνείδηση. Και τότε το ερώτημα δεν θα είναι πόσοι σας θυμούνται, αλλά με ποιον τρόπο σας θυμούνται.
Γιατί η υστεροφημία δεν κατασκευάζεται με τηλεοπτικές εμφανίσεις ούτε εξασφαλίζεται με την τελευταία λέξη σε μια αντιπαράθεση. Χτίζεται με όσα αφήνουμε πίσω μας στους ανθρώπους. Με το μέτρο μας. Με τη σιωπή μας. Με τον τρόπο που στεκόμαστε απέναντι στον πόνο του άλλου, ιδίως όταν ο άλλος δεν έχει πια τίποτε να χάσει παρά μόνο την αξιοπρέπειά του.
Εγώ έχω έναν λόγο να θυμάμαι για πάντα. Είναι το παιδί μου. Και εσείς έχετε έναν λόγο να αναρωτηθείτε τι θα θυμούνται οι άλλοι.
Δεν είμαι «αυτός ο τύπος», κύριε Λοβέρδο.
Είμαι ο πατέρας του Ντένις.
Και δεν θα ζητήσω ποτέ συγγνώμη επειδή δεν έμαθα να ζω σιωπηλός με την απουσία του. Γιατί το παιδί μου δεν είναι μια υπόθεση που έκλεισε.
Είναι η ζωή μου. Και η δικαιοσύνη δεν είναι προσωπική μου εμμονή.
Είναι υποχρέωση μιας πολιτείας απέναντι στους νεκρούς της και στους ζωντανούς της. Αν αυτό σας ενοχλεί, τότε ίσως το πρόβλημα δεν βρίσκεται στη φωνή μου αλλά σε όσα αυτή η φωνή αρνείται να αφήσει να ξεχαστούν.
Η δική μου μνήμη δεν χρειάζεται κοινό για να υπάρχει.
Η δική σας υστεροφημία, όμως, κινδυνεύει να μείνει ως παράδειγμα πολιτικής συμπεριφοράς… τύπου Λοβέρδου.
Με τιμή,
Πάνος Ρούτσι»
