Παρασκευή 21 Οκτώβρη 1994, μια μεγάλη πλημμύρα χτύπησε τις βορειοδυτικές συνοικίες της Αθήνας και πήρε μαζί της 17 ανθρώπους.
Νέα Ιωνία, Νέα Φιλαδέλφεια και Περισσός πνίγηκαν από τα ορμητικά νερά, που σάρωναν στο πέρασμά τους δρόμους, σπίτια, αυτοκίνητα και ανθρώπους.
Στη Λεωφόρο Ηρακλείου τα έργα της ΕΥΔΑΠ “κατάπιαν” αυτοκίνητα
Στο επίκεντρο της καταστροφής ήταν και ο Περισσός. Ο Ποδονίφτης ξεχείλισε και τα ορμητικά νερά του μετέτρεψαν σε λίμνη τον αύλειο χώρο της έδρας της ΚΕ του ΚΚΕ. Οι μεγαλύτερες καταστροφές έγιναν στους ισόγειους και υπόγειους χώρους, όπου στεγάζονταν οι εγκαταστάσεις του «Ριζοσπάστη» και του «902», αλλά και το Ιστορικό Αρχείο του Κόμματος.
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΟΚΤΩΒΡΗ 1994: Στα γραφεία του «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ» επικρατεί οργασμός δουλειάς. Ολοι έχουν ριχτεί, μαζί με το υπόλοιπο κομματικό δυναμικό, στη μάχη του δεύτερου γύρου των δημοτικών εκλογών. Πέραμα, Καισαριανή, Κοκκινιά, Ταύρος, Ελληνικό, Πετρούπολη, Βύρωνας, αγωνίζονται να βγάλουν κομμουνιστή δήμαρχο. Οι ανταποκρίσεις των συντρόφων, από τις τελευταίες προεκλογικές συγκεντρώσεις των υποψηφίων που στηρίζει το ΚΚΕ, αρχίζουν να φτάνουν σιγά σιγά στην εφημερίδα…
Ωρα 7.30 το απόγευμα: Η δυνατή βροχή που έχει αρχίζει να πέφτει από νωρίς δημιουργεί έναν τεράστιο χείμαρρο που έρχεται από το ρέμα του Ποδονίφτη. Λίγα λεπτά αργότερα, οι κάτω όροφοι του κτιρίου στον Περισσό αρχίζουν να πλημμυρίζουν. Οι μηχανές της «Τυποεκδοτικής» σιγούν και μετά από λίγο «θάβονται» κάτω από τα ορμητικά νερά. Το σήμα του «902» βουβό, καθώς ο σταθμός χτυπήθηκε από ολοκληρωτική καταστροφή. Τελευταίο δελτίο ειδήσεων στις 7.00. Το αρχείο του Κόμματος γίνεται ένα με τη λάσπη. Το κτίριο βυθίζεται στο σκοτάδι.
Ομως, οι ανταποκρίσεις και τα ρεπορτάζ υπάρχουν. Παρά το μεγάλο χτύπημα, αρχίζει αμέσως — χωρίς δεύτερη σκέψη — η μάχη για την έκδοση του φύλλου. Λίγη ώρα πριν, όλο το έμψυχο δυναμικό ρίχνεται στη μάχη για να σωθεί μια τριμελής οικογένεια που έχει παρασυρθεί από τα ορμητικά νερά. Η οικογένεια σώζεται. Ομως, την ίδια στιγμή, αρκετοί άλλοι άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους εξαιτίας της πλημμύρας…
Εκείνη η εφιαλτική νύχτα δεν μπορεί να φύγει από το μυαλό κανενός…
ΣΑΒΒΑΤΟ 22 ΟΚΤΩΒΡΗ 1994: Ομως, αυτό που θα μείνει αξέχαστο σε όλους είναι η θέα του «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ» στα περίπτερα την επόμενη μέρα. Εμοιαζε με ψέμα, μα η εφημερίδα μας κρεμόταν στα περίπτερα. Ενα από τα πιο …όμορφα και συγκλονιστικά πρωτοσέλιδα. Γράφει: «Κυκλοφορούμε λοιπόν. Σήμερα, γιατί, για αύριο δε γνωρίζουμε ακόμα αν θα μπορέσουμε να φτάσουμε μέχρι το τυπογραφείο. Η καταστροφή είναι τεράστια. Θα επιμείνουμε όμως. Το έχουμε χρεωθεί. Από το Κόμμα, από την εργατική τάξη. Να συνεχίσουμε στην πρώτη γραμμή. Με όποιες συνθήκες. Οπως πάντα»…
«Στην καρδιά της βιβλικής καταστροφής που χτύπησε χτες την Αθήνα βρέθηκε ο “Ριζοσπάστης” και συνολικά το κτίριο της Κεντρικής Επιτροπής στον Περισσό! Σε λίγα λεπτά της ώρας, μεταξύ 7.30 και 8 το βράδυ, οι κάτω όροφοι του κτιρίου μετατράπηκαν σε λίμνη. Ανθρωποι κινδύνεψαν. Οι μηχανές σίγησαν και θάφτηκαν μέσα στα ορμητικά νερά που μπήκανε από παντού! Ο “902” σίγησε, καθώς χτυπήθηκε από ολοκληρωτική καταστροφή. Το κτίριο ολόκληρο βυθίστηκε στο σκοτάδι.
Ολο το έμψυχο δυναμικό ρίχτηκε στη μάχη να σώσει μια τριμελή οικογένεια που κινδύνεψε μέσα στα υπόγεια του κτιρίου μας, όπου τους παρέσυραν τα ορμητικά νερά του πλημμυρισμένου Ποδονίφτη! Του ποταμού που περνά ακριβώς δίπλα από την κάτω πλευρά του κτιρίου, στην είσοδο των γραφείων της Κεντρικής Επιτροπής. Τα καταφέραμε! Οι άνθρωποι σώθηκαν.
Αμέσως άρχισε η μάχη για την έκδοση της εφημερίδας, αυτού του φύλλου που κρατάτε σήμερα στα χέρια σας, κυριολεκτικά από το ΜΗΔΕΝ! Σε όλο το συγκρότημα της εφημερίδας δεν λειτουργεί ΤΙΠΟΤΑ. Οι υπεράνθρωπες προσπάθειες του προσωπικού και η βοήθεια που απλόχερα μας προσφέρθηκε από φίλους είχαν αποτέλεσμα».
23 ΟΚΤΩΒΡΗ: Ο «Ρ» κυκλοφορεί με τίτλο «Θα τα ξαναφτιάξουμε» στο πρωτοσέλιδο άρθρο του.
«Ο Ποδονίφτης υπερχείλισε. Στο πέρασμά του, παρέσυρε στο θάνατο 17 ανθρώπους και εξαφάνισε περιουσίες αρκετών δισεκατομμυρίων. Οι αιτίες τότε, όπως και σήμερα, είναι οι ίδιες: Μπαζωμένα ρέματα, άκρατη τσιμεντοποίηση των πάντων, αποψίλωση των δασών, κατασκευή των αναγκαίων αντιπλημμυρικών έργων με το …σταγονόμετρο.
Χαρακτηριστική περίπτωση, της …«συμπεριφοράς», που έχει επιφυλάξει η Πολιτεία στα ρέματα της Αττικής συνολικά, είναι ο Ποδονίφτης. Μπαζωμένος σε κάποια σημεία και επιχωματωμένος σε κάποια άλλα, ενώ ακριβώς από πάνω του περνά η Λεωφόρος Βυζαντίου, ένας ακόμη δρόμος που σκεπάζει κάποιον από τους χειμάρρους της Αττικής. Ακριβώς, όμως, επειδή η ροή των υδάτων ενός ποταμού δεν αλλάζει – λόγω της γεωγραφίας του εδάφους – πολλές φορές ο χείμαρρος «διεκδικεί» την κοίτη του. Το αποτέλεσμα σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι η υπερχείλιση του χειμάρρου με καταστροφικές συνέπειες. Το αποτέλεσμα ο Ποδονίφτης έπνιξε τότε τον Περισσό, την Καλογρέζα, τη Ριζούπολη και άλλες γειτονικές περιοχές.
Τεράστιες ήταν και οι καταστροφές που υπέστη και η έδρα της ΚΕ του ΚΚΕ στον Περισσό, με κυριότερες αυτές του ραδιοφωνικού και τηλεοπτικού «902», της «Τυποεκδοτικής» και του Ιστορικού Αρχείου του Κόμματος.
Ενα από τα μεγαλύτερα «χτυπήματα» της πλημμύρας, στις 21 Οκτώβρη 1994, στα γραφεία της ΚΕ του ΚΚΕ στον Περισσό, ήταν ο κίνδυνος που διέτρεξε το Αρχείο του Κόμματος. Τόνοι λάσπης και νερού, σκέπασαν τα χιλιάδες ντοκουμέντα και τα βιβλία της τεράστιας βιβλιοθήκης. Ο κίνδυνος της καταστροφής, ενός αρχείου σχεδόν 80 χρόνων – εκείνη την περίοδο – που φυλάχτηκε όλα τα χρόνια ως «κόρη οφθαλμού», ήταν πιο ορατός από κάθε άλλη φορά. Αμέσως σήμανε συναγερμός.
Η καταστροφή σε εγκαταστάσεις και υλικά ήταν μεγάλη. Το ίδιο και η κινητοποίηση από την πρώτη στιγμή, πριν ακόμα υποχωρήσουν τα νερά και αποσοβηθούν οι κίνδυνοι για τα χειρότερα.
Στο κτίριο κατέφταναν διαρκώς μέλη του Κόμματος από όλο το Λεκανοπέδιο και ρίχνονταν απευθείας στην προσπάθεια να σωθούν οι υποδομές, να συνεχίσει να κυκλοφορεί ο «Ριζοσπάστης», να εκπέμψει ο «902». Οπως και έγινε, από ένα πρόχειρο στούντιο στον 11ο όροφο!
Το μεγαλύτερο πλήγμα το δέχτηκε το Ιστορικό Αρχείο του ΚΚΕ, το οποίο βρέθηκε θαμμένο κάτω από τόνους νερού. Αμεσα ξεκίνησε η τιτάνια μάχη της διάσωσής του. Σήμανε συναγερμός και εκατοντάδες άνθρωποι όλων των γενιών, μέλη και οπαδοί του Κόμματος, ακόμα και άνθρωποι με διαφορετικές ιδεολογικές και πολιτικές αναφορές, έφταναν στον Περισσό για να παλέψουν με τη λάσπη και τον χρόνο.
Το κτίριο της Κεντρικής Επιτροπής από λίμνη είχε μετατραπεί πλέον σε ένα ανθρώπινο μελίσσι, όπου όλοι δούλευαν ακατάπαυστα και με αυταπάρνηση για να καθαριστούν εκατομμύρια σελίδες. Καθοριστική ήταν η συμβολή ειδικών επιστημόνων που έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους για την οργάνωση αυτής της μάχης.»
Δεκάδες καλλιτέχνες βοήθησαν με τις συναυλίες αλληλεγγύης να γίνει γνωστό το θέμα στο πανελλήνιο και να ενισχυθεί αποφασιστικά αυτή η προσπάθεια. Ανάμεσά τους ο Μίκης Θεοδωράκης.
Τα πρώτα κρίσιμα βήματα για τη διάσωση του Αρχείου διανύθηκαν με επιτυχία, χάρη στην αυταπάρνηση, στη συλλογική δουλειά, στο πείσμα χιλιάδων ανθρώπων που μάζευαν από τις λάσπες μία – μία τις ψηφίδες της Ιστορίας. Αυτή ήταν μόνο η αρχή μιας επίπονης διαδικασίας, που θα συνεχιζόταν για πολλά χρόνια ακόμα.
Υπολογίζεται ότι σε όλη αυτή τη δουλειά, μέχρι να στεγνώσει και να καθαριστεί το υλικό, πέρασαν πάνω από 25.000 μέλη και φίλοι του ΚΚΕ.
