Οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι το Πολιτικό Σύστημα είναι μπροστά απ’ όλους μας τουλάχιστον 20 με 30 χρόνια. Σήμερα απεργάζεται αυτά που θα συμβούν σε 2 – 3 δεκαετίες. Το ίδιο ισχύει και με το όσα γίνονται σχετικά με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τις απολιγνιτοποιήσεις και τις πράσινες μεταβάσεις.
Η αρχή έγινε μέσω του Οικολογικού Κινήματος και των Οικολογικών Ομάδων πριν από 25 – 30 χρόνια περίπου. Τότε αρχίσαμε να μιλάμε για «καθαρή ενέργεια». Τότε λέγαμε: «Τι να τα κάνουμε τα ορυκτά καύσιμα όταν έχουμε τόσο ήλιο και τόσο αέρα τσάμπα;» (Παρένθεση: αποδείχτηκε ότι ο ήλιος και ο αέρας είναι τσάμπα για αυτούς που παράγουν την ηλεκτρική ενέργεια. Για όλους τους υπόλοιπους είναι πανάκριβα).
Κατόπιν ήρθε η ΕΕ και έθεσε ποσοτικούς στόχους. Αρχικά είπε πως το 20% της ενέργειας που παράγεται στη χώρα μας θα πρέπει να προέρχεται από ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας).
Ακολούθησε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και επέτρεψε την ιδιωτική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και την πώλησή της στη «Δημόσια» Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ). Ουρά έκαναν στις τότε νομαρχίες οι επίδοξοι παραγωγοί ηλεκτρικού ρεύματος που είχαν το κατιτί τους. Φυσικά δεν μπορούσε ο καθένας να βάλει φωτοβολταϊκά στην ταράτσα του ή στο χωράφι του. Δεν είναι εύκολο ο μεροκαματιάρης, ο άνεργος ή ο συνταξιούχος να γίνουν παραγωγοί ηλεκτρικού ρεύματος. Οι επίδοξοι παραγωγοί έπρεπε να έχουν και τον ανάλογο μπαμπακόσπορο (που λέει και ο Παπαδιαμάντης).
Τότε εμφανίστηκε το ΕΤΜΕΑΡ (Ειδικό Τέλος Μείωσης Εκπομπών Αέριων Ρύπων). Αρχικά το είχαν ονομάσει «Τέλος ΑΠΕ» και θεσπίστηκε με το άρθρο 40 του Ν. 2773 του 1999 (ΦΕΚ 286/Α΄/22.12.1999) «Απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ρύθμιση θεμάτων ενεργειακής πολιτικής και λοιπές διατάξεις». Τα τελευταία 15 χρόνια το τέλος αυτό έχει 10πλασιαστεί. Το 2011 ήταν 0,0195 ευρώ / KWh και σήμερα είναι 0,1700 ευρώ / KWh. Και το πληρώνουμε όλοι μας ανεξαιρέτως. Ακόμη και τα ηλεκτρικά καντήλια στα νεκροταφεία το πληρώνουν. Πληρώνουμε όλοι μας αυτούς που είχαν την οικονομική δυνατότητα και έγιναν παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας. Κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ θέσπισε νομοθετικά το 1999 την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας, για να μην ξεχνιόμαστε!
Όπως όλοι γνωρίζουμε, το κυρίαρχο οικονομικό – πολιτικό σύστημα μέσα στο οποίο αρμενίζουμε, είναι ο Καπιταλισμός. Πού βασίζεται ο Κος Καπιταλισμός; Στο ότι τα μέσα παραγωγής ανήκουν σε ιδιώτες με βασικό κίνητρο το κέρδος. Βασίζεται επίσης στην ελεύθερη αγορά, στον ανταγωνισμό και στη συσσώρευση κεφαλαίων.
Ήταν λοιπόν θέμα χρόνου μετά τις ουρές των «ψιλικατζήδων» παραγωγών, να εμφανιστούν μεγάλες εταιρίες οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να αποκτούν εκατοντάδες στρέμματα για να απλώσουν τους καθρέπτες τους ή να ανεβαίνουν σε οποιαδήποτε βουνοκορφή προκειμένου να στήσουν τις ανεμογεννήτριές τους.
Τότε κάποιοι σκαρφίστηκαν τον όρο ΒΑΠΕ (Βιομηχανικές Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας), για να διαχωρίσουν τα έργα ΑΠΕ από τα ΒΑΠΕ! Αλήθεια πώς γίνεται και τι εξυπηρετεί αυτός ο διαχωρισμός;
Απορία που δημιουργείται αυτόματα: Όλα τα άλλα που μας οδήγησαν στις ΒΑΠΕ τα προσπερνάμε και αντιτιθέμεθα μόνο στις ΒΑΠΕ; Χάνουμε το δάσος και βλέπουμε το δέντρο; Εάν ισχύει αυτό θα πρέπει να το ομολογήσουμε και να μας απασχολήσει μπας και καταλάβουμε επιτέλους τι μας συμβαίνει! Όλο και πιο συχνά ακούμε «Δεν είμαστε ενάντια στα έργα ΑΠΕ, είμαστε ενάντια στα έργα ΒΑΠΕ»!
Όλο αυτό το διάστημα συνέβησαν και άλλα πολλά στο χώρο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας τα οποία δεν μπορεί να τα παραβλέπουμε και να μην τα αξιολογούμε. Αν μη τι άλλο για να καταλάβουμε που οδηγούμαστε.
Το 2018 θεσπίστηκε το Χρηματιστήριο της Ενέργειας (ΧΕ) Ν. 4512 (ΦΕΚ 5/Α΄/17.01.2018), το οποίο ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2020. Το ΧΕ αποτελείται από τέσσερις βασικές αγορές: την αγορά της επόμενης ημέρας, την ενδοημερήσια αγορά, την αγορά εξισορρόπησης και την προθεσμιακή αγορά. Η λειτουργία του είναι αρκετά περίπλοκη και σίγουρα δεν μπορεί να την παρακολουθήσει ο κάθε καταναλωτής. Είχαν προηγηθεί οι Δημοπρασίες Ηλεκτρικού Ρεύματος με το Ν. 4389 (ΦΕΚ 94/Α΄/27.05.2016). Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είχαμε τότε για να μην ξεχνιόμαστε!
Το αποτέλεσμα των Δημοπρασιών και του Χρηματιστηρίου Ενέργειας είναι η κατακόρυφη αύξηση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος. Θησαυρίζουν οι εταιρίες – πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας και επιβαρυνόμαστε όλοι μας άμεσα και έμμεσα. Άμεσα με λογαριασμούς που δύσκολα μπορούμε να πληρώνουμε και έμμεσα γιατί η αύξηση του κόστους της ενέργειας αλυσιδωτά μετακυλύετε σε όλα σχεδόν τα προϊόντα εκτινάσσοντας την ακρίβεια την οποία τη νοιώθουμε καθημερινά στο πετσί μας.
Φυσικά όλα αυτά τα χρόνια σταθερά και μεθοδικά γίνονταν η υπονόμευση του Δημόσιου Χαρακτήρα της ΔΕΗ. Διαχρονικά όλες οι κυβερνήσεις (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ) έχουν βάλει τα λιθαράκια τους.
Το μονοπώλιο της ΔΕΗ στην παραγωγή, μεταφορά, διανομή και πώληση ηλεκτρικής ενέργειας έχει αρθεί πλήρως. Πλέον ο ΑΔΜΗΕ (Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας) είναι υπεύθυνος για το δίκτυο μεταφοράς. Ο ΔΕΔΔΗΕ (Διαχειριστής Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας) είναι υπεύθυνος για το δίκτυο διανομής. Και η αγορά της ηλεκτρικής ενέργειας εποπτεύεται από την ΡΑΑΕΥ (Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων) η οποία συστάθηκε το 1999 με σκοπό την σταδιακή απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας έτσι ώστε η Ελλάδα να είναι σύμφωνη με τις Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης περί ελεύθερου ανταγωνισμού και κατάργηση των μονοπωλιακών αγορών. (Να τη και η Ευρωπαϊκή Ένωση με τις οδηγίες της)
Στη Δυτική Μακεδονία και στη Μεγαλόπολη προχώρησε η «απολιγνιτοποίηση»! Επί 50 χρόνια παίρναμε ενέργεια από το λιγνίτη. Και οι ειδικοί έλεγαν πως υπάρχουν αποθέματα για άλλα 50 χρόνια. Εμείς θεωρήσαμε πως για το καλό του περιβάλλοντος δεν πρέπει να καίμε λιγνίτη. Κλείσαμε τα εργοστάσια παραγωγής, ανατινάξαμε τους εκσκαφείς, αλλά επιτρέπουμε σε εταιρία του Μυτιληναίου να θέσει υπό τον έλεγχό της το λιγνιτωρυχείο στην Αχλάδα της Φλώρινας, να εξορύσσει το λιγνίτη και οδικώς με φορτηγά να μεταφέρεται σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στα Σκόπια. Εκεί μπορεί να καίγεται ο λιγνίτης. Η καύση του λιγνίτη μάλλον επιβαρύνει το φυσικό περιβάλλον μόνο της Ελλάδας. Όπως όλα δείχνουν ο λιγνίτης στα Σκόπια γίνεται φιλικός με το περιβάλλον!
Κατά καιρούς μας φέρνουν αντιμέτωπους με μερικές παγίδες. Μια τέτοια παγίδα ήταν οι Ενεργειακές Κοινότητες. Και ήταν παγίδα γιατί κάποιοι «προνομιούχοι» θα μπορούσαν να μπουν σε αυτές, να γίνουν παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας και να έχουν οφέλη ακόμη και οικονομικά. Το ότι θα τους πληρώναμε όλοι οι υπόλοιποι περνάει απαρατήρητο! Τελικά δεν υπάρχει «χώρος» για ενεργειακές κοινότητες. Χώρος υπάρχει μόνο για τις μεγάλες εταιρίες.
Μια άλλη παγίδα ήταν το καλώδιο διασύνδεσης της Κρήτης με την ηπειρωτική Ελλάδα. Δεν υπάρχουν μόνο θετικά σε αυτό όπως μας παραπλανούσαν. Υπάρχουν και αρνητικά, με κυριότερο ότι τώρα η όποια πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια θα μπορεί να μεταφέρεται και να εμπορεύεται ανεμπόδιστα χωρίς κανένα όφελος των καταναλωτών. Η Κρήτη όπως αποδεικνύεται προορίζεται να γίνει παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας με τίμημα την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντός της! Αυτού που την κάνει μοναδική!
Η νομοθεσία μέρα με τη μέρα όλο το προηγούμενο διάστημα έρχεται στα μέτρα των μεγάλων εταιριών. Προστατευόμενες περιοχές, αρχαιολογικοί χώροι, δίκτυο Natura 2000, δασικές εκτάσεις, όλα γίνονται ασήμαντες λεπτομέρειες προκειμένου οι μεγάλες εταιρίες να μπορέσουν να προχωρήσουν τις επενδύσεις τους. Και νομοθετικά τα έχουν φέρει όλα στα μέτρα τους. Διαχρονικά συνέβαλλαν όλες οι κυβερνήσεις για τη νομοθετική διευκόλυνση των μεγάλων εταιριών
Και τι να κάνουν οι πολίτες και τα κινήματα; Αντέχουν να κάνουν κάθε φορά προσφυγή στο Συμβούλιο Επικρατείας;
Έχουμε απέναντί μας μια Λερναία Ύδρα. Πόσα κεφάλια να καταφέρουμε να κόψουμε; Θα μας κατασπαράξει στο τέλος – τέλος. Μόνο πολιτικά μπορούμε να τους αντιπαλέψουμε. Κινηματικά φυσικά αλλά βγάζοντας πολιτικά συμπεράσματα. Και το κυριότερο απόδοση των ευθυνών εκεί που πρέπει. Να καταλογιστούν οι ευθύνες στα κόμματα και σε όσους εργάστηκαν για να εφαρμοστεί αυτή η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας.
Εάν προσπερνάμε όλα όσα συνέβησαν και συμβαίνουν και βλέπουμε μόνο τις ΒΑΠΕ είναι σαν να ξεκινάμε τον αγώνα μας, δεχόμενοι γκολ από τα αποδυτήρια, για να το περιγράψουμε με ποδοσφαιρικούς όρους μιας και είναι των ημερών. Τα πολιτικό σύστημα έχει την ικανότητα και μας «διαβάζει». Μας «καταλαβαίνει». Ξέρει ότι έχει απέναντί του ανθρώπους και ομάδες που έχουν αποδεχτεί την εμπορευματοποίηση της ενέργειας. Μην υποτιμάμε το πολιτικό σύστημα. Έχει μάτια και βλέπει, αυτιά και ακούει, κεραίες και εντοπίζει, αλλά το κυριότερο έχει υπηρέτες που το υπηρετούν!
Η ηλεκτρική ενέργεια με κάθε επισημότητα και με την ανοχή όλων μας έχει γίνει εμπόρευμα και μάλιστα πανάκριβο. Όταν κάθε μήνα ξοδεύεις περισσότερο από 10% του εισοδήματός σου για την ηλεκτρική ενέργεια θεωρείσαι «ενεργειακά φτωχός». Είμαστε όλοι μας ενεργειακά φτωχοί και σιωπηρά το αποδεχόμαστε. Παλεύουμε κάθε μήνα με τους λογαριασμούς και δεν αντιδρούμε, να τους διαολοστείλουμε όλους αυτούς που μας έφεραν σ’ αυτήν την κατάσταση!
Όλοι πρέπει να απαιτήσουμε να καταργηθεί το ΕΤΜΕΑΡ. Να σταματήσουμε να πληρώνουμε τους ιδιώτες παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας. Είτε πρόκειται για την ΤΕΡΝΑ που ετοιμάζεται να καταστρέψει τις βουνοκορφές της Θρυπτής στην Ιεράπετρα, είτε πρόκειται για τον «ψιλικατζή» παραγωγό που έχει φωτοβολταϊκά στη στέγη του ή στο χωράφι του.
Η ΤΕΡΝΑ δεν ήρθε ουρανοκατέβατη στις κορυφές της Θρυπτής! Την έφερε η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας και ετοιμάζεται με αμφισβητούμενες μελέτες να καταστρέψει τις μοναδικές αυτές βουνοκορφές. Απέναντι σ’ αυτό θα πρέπει να δοθεί ο αγώνας μας. Και να καταλογιστούν οι ευθύνες ονομαστικά σε όσους βάζουν πλάτη σ’ αυτές τις πολιτικές και σε όσους σφυρίζουν αδιάφορα επειδή θέλουν να τις εξυπηρετήσουν. Δεν είναι ανώνυμοι όλοι αυτοί. Έχουν ονοματεπώνυμο. Είτε πρόκειται για κόμματα, είτε πρόκειται για βουλευτές, είτε πρόκειται για περιφερειάρχες και δήμαρχους, είτε πρόκειται για περιφερειακούς και δημοτικούς σύμβουλους.
Δεν πρέπει να μας αρκεί μια γενικόλογη, αόριστη δήλωση συμπαράστασης. Πρέπει να απαιτήσουμε ενεργή συστράτευση. Ενεργή συστράτευση σημαίνει και καταδίκη του πολιτικού συστήματος που έχει δημιουργήσει όλη αυτή την κατάσταση! Τελικά τι έχει μεγαλύτερη αξία; Τα κέρδη των εταιριών, ο τόπος μας και η διαφύλαξή του ή η διάσωση του πολιτικού συστήματος; Τα πράγματα θα πρέπει να ειπωθούν με το όνομά τους.
Μαζικά και συλλογικά πρέπει να ορθώσουμε το ανάστημά μας απέναντι στην ΤΕΡΝΑ και στην επικείμενη καταστροφή των κορυφών της Θρυπτής.
- Να ακυρωθεί το προωθούμενο έργο της εγκατάστασης ανεμογεννητριών στην κορυφή της Θρυπτής. Μόνο η ΤΕΡΝΑ θα είναι κερδισμένη από την καταστροφή αυτή. Οι κορυφές αυτές είναι αξία ανεκτίμητη και πρέπει να μείνουν ανέπαφες. Υπάρχουν εκατοντάδες λόγοι γι’ αυτό.
- Κατάργηση του Χρηματιστηρίου της Ενέργειας. Η ηλεκτρική ενέργεια πρέπει να είναι κοινωνικό αγαθό και όχι εμπόρευμα. Η αύξηση της τιμής της συμβάλλει αποφασιστικά στην ακρίβεια που έχει γονατίσει όλους μας.
- Να καταργηθεί τελείως το ΕΤΜΕΑΡ (Ειδικό Τέλος Μείωσης Εκπομπών Αέριων Ρύπων). Είναι προκλητικό και άδικο να πληρώνουμε όλοι εμείς τους ιδιώτες παραγωγούς ηλεκτρικού ρεύματος.
Και φυσικά να είμαστε σε ετοιμότητα γι’ αυτά που έρχονται. Έτσι όπως το πάνε σε λίγο θα πρασινίσουν και την πυρηνική ενέργεια! Και τι θα κάνουμε; Θα το δεχτούμε και αυτό; Γιατί όχι; Γιατί δεχτήκαμε όλα τα άλλα;
ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ 12.07.2026
ΚΥΦΩΝΙΔΗΣ ΝΙΚΟΣ – ΒΙΟΛΟΓΟΣ
