Νέα έκθεση: Σωρεύονται οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία – Περιορίζονται οι δυνατότητες αντιμετώπισης μιας νέας κρίσης

Προειδοποίηση για τη συσσώρευση σοβαρών κινδύνων που απειλούν τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας απευθύνει η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS) στην τελευταία Ετήσια Οικονομική Έκθεσή της, την οποία παρουσιάζουν οι Financial Times. Παρά το γεγονός ότι η διεθνής οικονομία απέφυγε μέχρι στιγμής μια βαθιά ύφεση, η BIS εκτιμά ότι οι ευπάθειες της παγκόσμιας οικονομίας πολλαπλασιάζονται και ότι η δυνατότητα των κρατών και των κεντρικών τραπεζών να αντιμετωπίσουν μια νέα κρίση ενδέχεται να είναι σημαντικά πιο περιορισμένη.

Η έκθεση σημειώνει ότι η παγκόσμια οικονομία βρέθηκε αντιμέτωπη τα τελευταία χρόνια με διαδοχικά σοκ: την έκρηξη του πληθωρισμού που ακολούθησε την πανδημική κρίση του COVID, τους εμπορικούς δασμούς των ΗΠΑ, τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και τις αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Παρά τη μέχρι σήμερα αντοχή της οικονομικής δραστηριότητας, η BIS υπογραμμίζει ότι η εξέλιξη αυτή οφείλεται εν μέρει και σε συγκυριακούς παράγοντες, οι οποίοι δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένοι.

Στην έκθεση εντοπίζονται τέσσερις βασικές εστίες κινδύνου.

1. Η πρώτη αφορά την επιστροφή των πληθωριστικών πιέσεων, καθώς νέα ενεργειακά ή γεωπολιτικά σοκ θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέο κύμα ανατιμήσεων και να αποσταθεροποιήσουν τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό.
2. Η δεύτερη σχετίζεται με την επενδυτική έκρηξη γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Η BIS προειδοποιεί ότι, όπως έχει συμβεί και σε προηγούμενες τεχνολογικές «φούσκες», μια απότομη επιβράδυνση των επενδύσεων θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερες αναταράξεις στις αγορές.
3. Τρίτος παράγοντας ανησυχίας είναι η κατάσταση του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η έκθεση επισημαίνει ότι η αυξανόμενη μόχλευση, τα χαμηλά ασφάλιστρα κινδύνου και η διεύρυνση της λεγόμενης «σκιώδους» χρηματοδότησης, εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος, αυξάνουν την πιθανότητα απότομων αναταράξεων στις αγορές, αντίστοιχων με εκείνες που εκδηλώθηκαν στην αρχή της πανδημίας ή κατά τη χρηματοπιστωτική κρίση στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2022.
   Ειδικά για το συγκεκριμένο να σημειώσουμε ότι πρόκειται για έναν γενικευμένο παράγοντα ανησυχίας, καθώς και το Bloomberg είχε εκφράσει τις ανησυχίες του για το «σκιώδες τραπεζικό σύστημα».
4.  Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη δημοσιονομική κατάσταση των ανεπτυγμένων οικονομιών. Η BIS καταγράφει υψηλά διαρθρωτικά ελλείμματα και δημόσιο χρέος σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από τη μεταπολεμική περίοδο. Παράλληλα, η άνοδος των επιτοκίων, η γήρανση του πληθυσμού και το αυξημένο ενεργειακό κόστος περιορίζουν τα περιθώρια άσκησης οικονομικής πολιτικής.

Η έκθεση επισημαίνει ακόμη τον αυξανόμενο ρόλο των hedge funds στις αγορές κρατικών ομολόγων, γεγονός που ενισχύει τους κινδύνους αστάθειας λόγω της υψηλής μόχλευσης που χαρακτηρίζει τη λειτουργία τους. Παράλληλα, εκφράζει επιφυλάξεις για την ταχεία προώθηση των stablecoins, προειδοποιώντας ότι σε συνθήκες κρίσης δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως ασφαλές υποκατάστατο του χρήματος.

Το συμπέρασμα της BIS είναι ότι οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στο αυξανόμενο δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, στις χρηματοπιστωτικές αγορές, στις γεωπολιτικές συγκρούσεις και στις τεχνολογικές ανακατατάξεις δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, στο οποίο μια νέα διεθνής κρίση θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ πιο δύσκολα διαχειρίσιμη από τις προηγούμενες.