Στα όρια της «ανθεκτικότητάς» της φαίνεται να κινείται η ευρωζώνη. Σύμφωνα με τη νέα έκδοση του -γνωστού σε όλους μας- Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), με τίτλο «Euro Area Stability Watch», που παρέχει ετήσια αξιολόγηση των κινδύνων για την οικονομία της ζώνης του ευρώ, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ζώνη του ευρώ έχει αποδειχθεί ανθεκτική απέναντι σε διαδοχικές κρίσεις, ωστόσο η ανθεκτικότητα αυτή αρχίζει πλέον να δοκιμάζεται.
Να σημειωθεί ότι η έκθεση του ESM έρχεται μόλις λίγες μέρες μετά την τελευταία Ετήσια Οικονομική Έκθεση Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS), η οποία προειδοποίησε για τη συσσώρευση σοβαρών κινδύνων που απειλούν τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας.
«Η ανθεκτικότητα της ζώνης του ευρώ δεν είναι αυτονόητη ούτε αυτοσυντηρούμενη. Σε έναν κόσμο μεγαλύτερης αβεβαιότητας, θα εξαρτηθεί από την αξιοπιστία, τη δημοσιονομική πειθαρχία και τις πολιτικές επιλογές που λαμβάνονται σήμερα», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος του ESM, Ρολφ Στράουχ.
Με απλά λόγια αυτό είναι ένα ακόμη καμπανάκι κινδύνου για τους λαούς της Ευρώπης: νέες πολιτικές λιτότητας και αφαίμαξης των λαϊκών εισοδημάτων αναμένονται.
Το δυσμενές μακροοικονομικό σενάριο
Η έκθεση του ESM αναλύει ένα δυσμενές μακροοικονομικό σενάριο, το οποίο συνδυάζει δύο κρίσιμους εξωτερικούς κινδύνους:
-
Παρατεταμένες γεωπολιτικές εντάσεις, με πιθανή αναζωπύρωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η οποία θα οδηγούσε σε εκτίναξη των τιμών ενέργειας και διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
-
Απότομη ανατιμολόγηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων στις ΗΠΑ, γεγονός που θα προκαλούσε αυστηρότερες χρηματοοικονομικές συνθήκες παγκοσμίως και θα μετέδιδε ζημίες στους Ευρωπαίους επενδυτές.
Οι δύο αυτοί κίνδυνοι θα μπορούσαν να ενισχύσουν ο ένας τον άλλο μέσω υψηλότερων τιμών ενέργειας και αυξημένης αβεβαιότητας, χαμηλότερης εμπιστοσύνης και αυστηρότερων χρηματοπιστωτικών συνθηκών.
Σε μια τέτοια περίπτωση, η Ευρωζώνη θα μπορούσε να διολισθήσει σε ύφεση, με τον πληθωρισμό να προσεγγίζει το 5% σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Μακροπρόθεσμα, η έκθεση προβλέπει ότι το μέσο δημόσιο χρέος προς το ΑΕΠ της Ευρωζώνης θα αυξανόταν κατά περίπου 20% σε σχέση με τις βασικές προβλέψεις, θέτοντας σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη σε μια τροχιά αυξανόμενου χρέους.
Το δυσμενές σενάριο, σύμφωνα με την έκθεση, συνεπάγεται σημαντικές προκλήσεις δημοσιονομικής προσαρμογής. Οι κυβερνήσεις θα αντιμετώπιζαν μεγάλες και διαρκείς ανάγκες δημοσιονομικής εξυγίανσης, που θα υπερέβαιναν όσα έχουν επιτύχει πολλές χώρες στο παρελθόν, σε μια περίοδο αυστηρότερων χρηματοδοτικών συνθηκών και αυξανόμενων δημοσιονομικών πιέσεων, συμπεριλαμβανομένων των αμυντικών δαπανών.
Η «δημοσιονομική εξυγίανση» και η μετάθεση του κόστους στους εργαζόμενους
Η «δημοσιονομική εξυγίανση» που απαιτεί το δυσμενές σενάριο του ESM αποτελεί, στην ουσία της, μια διαδικασία μετάθεσης του κόστους της κρίσης στους εργαζόμενους. Είναι, άλλωστε, γνωστό -και το έχουμε ζήσει πολλάκις στη χώρα μας- ότι όταν οι κυβερνήσεις επιδιώκουν τη μείωση του δημόσιου χρέους εν μέσω αυστηρών χρηματοδοτικών συνθηκών, η «δημοσιονομική πειθαρχία» να μεταφράζεται αναπόφευκτα σε επιθέσεις κατά του «κοινωνικού μισθού» (περικοπές σε παιδεία, υγεία, προνοιακά επιδόματα).
Από την άλλη, η προτεραιότητα στις αμυντικές δαπάνες, διοχετεύει πλούτο σε εξοπλιστικά μονοπώλια αντί για κοινωνικές ανάγκες, ενισχύοντας τη συσσώρευση κεφαλαίου εις βάρος της εργατικής τάξης. Έτσι, η πίεση για «διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις» οδηγεί στην περαιτέρω συμπίεση των μισθών. Αυτό που θα συμβεί, για μια ακόμη φορά, είναι οι εργαζόμενοι να χρηματοδοτήσουν τη σταθερότητα του συστήματος μέσω της λιτότητας, της εντατικοποίησης της εργασίας και της απαξίωσης των όρων διαβίωσής της.
Δεν είναι τυχαίο ότι η έκθεση υπογραμμίζει πως η αξιοπιστία των δημοσιονομικών πλαισίων είναι το κρίσιμο «ανάχωμα» έναντι της αστάθειας των αγορών. Χωρίς σαφή και αξιόπιστα μεσοπρόθεσμα σχέδια, οι χώρες κινδυνεύουν να βρεθούν έρμαια των διαθέσεων των επενδυτών, ιδιαίτερα καθώς η αγορά κρατικών ομολόγων γίνεται ολοένα και πιο ευαίσθητη στις τιμές, λόγω της αυξημένης παρουσίας επενδυτών όπως τα hedge funds.
