«Μα εμείς εφαρμόζουμε τα ευρωπαϊκά πρότυπα και στους ελέγχους και στην καταγραφή»: Αυτό είναι το μόνιμο καταφύγιο της κυβέρνησης, όταν τα συνδικάτα καταγγέλλουν τη μετατροπή των χώρων δουλειάς σε σφαγεία, όταν αναδεικνύουν την κατάσταση που επικρατεί στην Επιθεώρηση Εργασίας, την υποκαταγραφή ατυχημάτων και τους ελλιπείς ελέγχους.
«Λείπει η ευρωπαϊκή κανονικότητα», δεν εφαρμόζονται οι «βέλτιστες πρακτικές» απαντά η σοσιαλδημοκρατία, αβαντάροντας το καταφύγιο κυβέρνησης και εργοδοσίας, και διακινώντας το παραμύθι ότι τάχα η Ελλάδα αποτελεί «εξαίρεση», «παρέκκλιση» ή «μαύρο πρόβατο» σε σχέση με την κανονικότητα της ΕΕ.
Η φαγωμάρα τους δηλαδή που γίνεται πάνω από τα διαλυμένα εργασιακά δικαιώματα είναι για το ποιος εφαρμόζει και ποιος «υπονομεύει» τη στρατηγική της ΕΕ, την πολιτική δηλαδή για τη θωράκιση της ανταγωνιστικότητας και της κερδοφορίας του κεφαλαίου με τις γνωστές εργαλειοθήκες έντασης της εκμετάλλευσης.
Τα ίδια άλλωστε αναπαράγουν κυβερνήσεις και αστικά κόμματα για τους νόμους που ψηφίζουν και εφαρμόζουν, για την ευελιξία και τον εργάσιμο χρόνο, την κοινωνική ασφάλιση και τις ΣΣΕ κ.ο.κ.
Απάντηση βέβαια στα παραπάνω δίνει η ίδια η «ευρωπαϊκή κανονικότητα», όπως παρουσιάζεται από τα επιτελεία της ΕΕ. Χαρακτηριστική είναι η έρευνα για τις επιχειρήσεις σχετικά με τους νέους και τους αναδυόμενους κινδύνους (ESENER 2024), που διεξάγεται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην εργασία.
Στο 40% μειώθηκαν οι επιχειρήσεις που δέχονται έλεγχο
Η συγκεκριμένη έρευνα πραγματοποιήθηκε σε περίπου 41.458 επιχειρήσεις σε όλες τις χώρες της ΕΕ (συμπεριλαμβανομένων των Ισλανδία, Νορβηγία και Ελβετία) και εξετάζει τους αναδυόμενους κινδύνους στην υγεία και την ασφάλεια σε όλους τους κλάδους της οικονομίας. Ιδιαίτερο στοιχείο αποτελεί η αποτύπωση της καταγραφής επαγγελματικών ασθενειών και κινδύνων, καθώς και οι έλεγχοι που διενεργούνται από επιθεωρήσεις εργασίας σε επιχειρήσεις, με τις συγκρίσεις να αφορούν τη δεκαετία 2014 – 2024.
Εδώ, η «ευρωπαϊκή» κανονικότητα μας δείχνει πως μέσα σε 10 χρόνια το ποσοστό των επιχειρήσεων που δήλωσαν ότι δέχθηκαν επίσκεψη επιθεωρητή μειώθηκε από 49% το 2014 σε 40% το 2024. Δηλαδή, αντί να αυξάνονται οι έλεγχοι, αυτοί μειώθηκαν κατά 9 ποσοστιαίες μονάδες σε δέκα χρόνια, ενώ μόνο για την πενταετία 2019 – 2024 η μέση μείωση ήταν 6 ποσοστιαίες μονάδες. Το ποσοστό των επιχειρήσεων που δήλωσαν ότι δέχθηκαν επίσκεψη επιθεωρητή τα τελευταία τρία χρόνια μειώθηκε από 49% το 2014 σε 41% το 2019 και 40% το 2024. Η τάση αυτή παρατηρείται στις περισσότερες χώρες της ΕΕ.
«Ε, δεν είναι και κάτι καινούργιο»
Χαρακτηριστικά είναι και τα ευρήματα της έρευνας σχετικά με την αποτύπωση των κινδύνων που απορρέουν από την οργάνωση της εργασίας αλλά και των επιπτώσεων από τη μαζική είσοδο των νέων τεχνολογιών (επέκταση τηλεργασίας).Εδώ, λοιπόν, και η εκτίμηση του επαγγελματικού κινδύνου είναι χαμηλή σε όλη την ΕΕ. Είναι χαρακτηριστικό ότι σχεδόν μία στις τέσσερις επιχειρήσεις στην ΕΕ δεν πραγματοποιεί τακτική εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου, δηλαδή το 25% δεν εφαρμόζει μία από τις βασικότερες υποχρεώσεις πρόληψης για την υγεία και ασφάλεια του προσωπικού.
Αποκαλυπτικές είναι και οι αιτίες που επικαλούνται οι εργοδότες για να μην ενεργούν εκτιμήσεις επαγγελματικού κινδύνου: Πρώτον λένε ότι «οι κίνδυνοι είναι ήδη γνωστοί», δεύτερον αξιώνουν πως «δεν υπάρχουν σημαντικά προβλήματα», τρίτον ότι «δεν υπάρχει αντίστοιχη εξειδίκευση» και τέταρτον ότι διαδικασία «είναι επαχθής και χρονοβόρα». Προκλητικό είναι δε πως η μη διενέργεια εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου με τη δικαιολογία ότι οι κίνδυνοι είναι «ήδη γνωστοί», αποτελεί το 80% των αιτιών!
Δεν είναι, λοιπόν, θέμα «άγνοιας» ή «πολυπλοκότητας διαδικασιών» για την εργοδοσία. Δεν είναι ότι «δεν ξέρει» τι φέρνουν ευέλικτα μοντέλα εργασίας στους χώρους δουλειάς ή στα σπίτια που έχουν μετατραπεί σε χώρους δουλειάς, αντίθετα αποκαλύπτεται πως η υγεία και η ασφάλεια γίνονται «επιλέξιμες δαπάνες», αποκλειστικά και μόνο με κριτήριο το κέρδος.
Εκεί που ο σχεδιασμός για τον επαγγελματικό κίνδυνο αποτελεί «εξτρά» κόστος, αυτομάτως πάει περίπατο. Αυτό «πληρώνουν» οι εργάτες με τις ζωές τους και με τα σακατεμένα κορμιά τους, με τα εργοστάσια – βόμβες σαν αυτές που «σκάνε» ειδικά το τελευταίο διάστημα να αποτελούν την κορυφή του παγόβουνου. Την ίδια στιγμή, η πρόκληση απογειώνεται από τους ομίλους που διαφημίζουν τις επενδύσεις για την «ευεξία των εργαζόμενων», οργανώνοντας μέχρι και …σεμινάρια γιόγκα, με κριτήριο βέβαια την άνοδο της αποδοτικότητας.
Η εφαρμογή των «προτύπων» στην Ελλάδα
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, η έρευνα επιβεβαιώνει ότι όχι μόνο δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά ότι ακολουθεί κατά πόδας την «κανονικότητα», αφού τα ποσοστά των επιχειρήσεων που δέχονταν ελέγχους το 2014 ήταν στο 56%, ενώ το 2024 το ποσοστό έπεσε στο 39%! Σε αυτό προφανώς συμβάλλει η τραγική υποστελέχωση της Επιθεώρησης Εργασίας αφού, σύμφωνα με τον ίδιο τον Σύλλογο Επιθεωρητών Υγείας και Ασφάλειας, από το 2000 έως σήμερα, ο αριθμός των επιθεωρητών εργασίας έχει πέσει στο 50%. Ενδεικτικά για το έτος 2025, αριθμός των υπηρετούντων Επιθεωρητών Ασφάλειας και Υγείας σε όλη τη χώρα ήταν 241, με κάθε επιθεωρητή να έχει να φέρει βόλτα 1.475 επιχειρήσεις και 10.755 εργαζόμενους, ενώ το 2000 προβλέπονταν 415 θέσεις.
Παράλληλα, στην Έκθεση Απολογισμού της διοίκησης της Ανεξάρτητης Αρχής Επιθεώρησης Εργασίας, το 2021 καταγράφηκαν 12 χιλιάδες εργατικά «ατυχήματα», από τα οποία τα 46 ήταν θανατηφόρα. Και το 2025 τα εργατικά «ατυχήματα» αυξήθηκαν κατά 71%, φτάνοντας σχεδόν τις 20.500. Ωστόσο, ο αριθμός των θανατηφόρων αυξήθηκε μόλις …κατά ένα, φτάνοντας τα 47, ένα στοιχείο που «μαρτυρά» την υποκαταγραφή και τα μαγειρέματα, αφού πλέον στις εκθέσεις απολογισμού της Επιθεώρησης δεν καταγράφονται θάνατοι από «παθολογικά» αίτια ή τροχαία.
Αποκαλυπτικό, επίσης, είναι πως το 2022 διερευνήθηκε το 83% των εργατικών «ατυχημάτων» και το 2025 διερευνήθηκε μόλις το 38,3%! Ενώ δηλαδή τα «ατυχήματα» εμφανίζονται να αυξάνονται, οι έλεγχοι εμφανίζονται να μειώνονται!Στη σχετική δε ερώτηση του «Ριζοσπάστη» για το πόσοι έλεγχοι από αυτούς που πραγματοποιήθηκαν (από τις βασικότερες λειτουργίες της υπηρεσίας), ήταν επιτόπιοι και πόσοι ηλεκτρονικοί, τα στοιχεία δεν ήταν διαθέσιμα!
«Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει»
Τα παραπάνω δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας «αβλεψίας» ή απλά μιας «ιδεοληψίας» της σημερινής κυβέρνησης, αλλά της διαχρονικής πολιτικής όλων των κυβερνήσεων.Ενδεικτικές είναι οι νομοθετικές παρεμβάσεις που μετέτρεψαν την Επιθεώρηση Εργασίας σε «παραμάγαζο» της εργοδοσίας. Υπενθυμίζεται πως η κυβέρνηση Τσίπρα το 2018 ψήφισε νόμο (4512/2018), στον οποίο προβλέπεται η σύσταση μητρώου ελεγκτών που συμμετέχουν ακόμα και ιδιώτες και εταιρείες, ενώ αφαιρούνταν η δυνατότητα για αιφνιδιαστικούς ελέγχους, δίνοντας μάλιστα τη δυνατότητα στον εργοδότη να …πάρει τα μέτρα του.
Ακολούθησε ο νόμος Χατζηδάκη (4808/2021) με τη μετατροπή της Επιθεώρησης Εργασίας σε «Ανεξάρτητη Αρχή», ώστε να μην λογοδοτεί πουθενά, παρά μόνο στην εργοδοσία.Και, μόλις τον περασμένο Απρίλη, η κυβέρνηση πήρε τον παραπάνω νόμο της κυβέρνησης Τσίπρα για να τον «εξελίξει» και «απλούστευσε το επιχειρηματικό περιβάλλον και την εποπτεία», περνώντας το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας κάτω από την αιγίδα του υπουργείου Ανάπτυξης! Με τον ίδιο νόμο προβλέπεται ακόμα και η υποχρέωση …ειδοποίησης του εργοδότη για επικείμενο έλεγχο, ενώ τους δίνονται και νέα εργαλεία για να παρεμποδίζουν ελέγχους.
Σύγκρουση με το κοινό πρόγραμμα που σκοτώνει την εργατική τάξη
Όλη αυτή η κατάσταση δίνει «στο πιάτο» το πού και πώς «σχεδιάζεται» ο πόλεμος σε βάρος της εργατικής τάξης με το μακελειό στους χώρους δουλειάς να μην έχει τέλος. Σχεδιάζεται στα ίδια επιτελεία που διαμορφώνουν τους όρους στήριξης των επιχειρηματικών ομίλων, της θωράκισης της κερδοφορίας τους.
Αυτό αποτελεί το κοινό «πρόγραμμα» που εφαρμόζουν με μοιρασμένους ρόλους «φιλελεύθερες» ή σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις, πότε στο όνομα της «αντιμετώπισης της γραφειοκρατίας» και της «επιτάχυνσης επενδύσεων» και πότε στο όνομα των «δημοσιονομικών στόχων» και των «έκτακτων συνθηκών».Τα αποτελέσματα τα μετρά στη ζωή της η εργατική τάξη, σε κάθε ζωή που χάνεται στο μεροκάματο, σε κάθε κορμί που σακατεύεται στα κάτεργα της εργοδοσίας.
Με αυτήν τη «σταθερότητα» για την οποία κοκορομαχούν η κυβέρνηση, ο Τσίπρας, το ΠΑΣΟΚ και οι λοιποί κυβερνητικοί «σωτήρες» έχει να αναμετρηθεί η εργατική τάξη με τα σωματεία της σε κάθε χώρο δουλειάς και κλάδο. Και αμφισβητώντας τη βαρβαρότητα που υπερασπίζονται όλοι οι «σωτήρες» μπορεί να διεκδικήσει ουσιαστικά μέτρα υγείας και ασφάλειας, στελέχωση της Επιθεώρησης Εργασίας και πραγματικούς ελέγχους, ΣΣΕ που να κατοχυρώνουν δικαιώματα.
Άλλωστε, το ναρκοπέδιο που διαμορφώνει η ΕΕ και οι κυβερνήσεις της φανερώνει ότι η διέξοδος βρίσκεται στον δρόμο της σύγκρουσης με ένα σύστημα που απαιτεί διαρκώς θυσίες για τα κέρδη και τους πολέμους, στον δρόμο της ανατροπής, στο ξήλωμα του κριτηρίου του κέρδους, για να κατακτήσει ο λαός τη ζωή που του αξίζει.
Αναδημοσίευση από τον Ριζοσπάστη της Πέμπτης 30 Ιούλη 2026.
