Το Διεθνές Συμβούλιο Μνημείων και Τοποθεσιών (ICOMOS) τοποθετήθηκε εκ νέου σχετικά με την καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς στη Γάζα και τη Δυτική Οχθη. Σε ανακοίνωσή του ανάμεσα σε άλλα αναφέρει ότι «πρέπει να σταματήσει άμεσα η καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς και η ακραία παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Γάζα, καθώς και οι επιθέσεις σε χωριά, ο αναγκαστικός εκτοπισμός και ο σφετερισμός αρχαιολογικών χώρων στη Δυτική Οχθη που θέτουν σε κίνδυνο την υλική και άυλη κληρονομιά χιλιετιών».
Οπως σημειώνεται, «ο έντονος βομβαρδισμός έχει προκαλέσει καταστροφές σε αρχαιολογικούς και πολιτιστικούς χώρους στη Γάζα, παράλληλα με την τραγική απώλεια ζωών και τον μαζικό εκτοπισμό αμάχων, με σοβαρές συνέπειες για την άυλη πολιτιστική κληρονομιά.
Η συνεχιζόμενη στρατιωτική δράση θέτει περαιτέρω σε κίνδυνο τους εναπομείναντες χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς και ο αναγκαστικός εκτοπισμός και οι επιθέσεις σε ιστορικά χωριά, τις κοινότητές τους και τα παραδοσιακά τοπία στη Δυτική Οχθη ενέχουν τον κίνδυνο εξαφάνισης χιλιετιών αγροτικών πρακτικών και της ζωής στα χωριά.
Στη Δυτική Οχθη και την Ιερουσαλήμ, ο εδαφικός κατακερματισμός, οι στοχευμένες επιθέσεις και η μετονομασία αρχαιολογικών χώρων και άλλων πολιτιστικών χώρων υπονομεύουν τις μακροχρόνιες παλαιστινιακές ιστορικές αφηγήσεις και συνδέσεις με τη γη».
Πάνω από 200 αρχαιολογικοί χώροι, θρησκευτικά μνημεία χιλιετιών και αρχαιολογικά μουσεία με σπάνιες συλλογές έχουν γίνει ερείπια στη Λωρίδα της Γάζας. Η καταστροφή μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς στη Γάζα είναι τόσο μεγάλη που οι ειδικοί μιλούν για πολιτιστική γενοκτονία.
Οι εκθέσεις της UNESCO και του Παλαιστινιακού Υπουργείου Πολιτισμού
Σύμφωνα με την προκαταρκτική έκθεση εκτίμησης ζημιών αναφορικά με τα πολιτιστικά αγαθά στη Λωρίδα της Γάζας που δημοσίευσε η UNESCO με ημερομηνία 2 Φεβρουαρίου 2024, «μέχρι και τις 25 Ιανουαρίου 2024, η UNESCO έχει επαληθεύσει ζημιές σε 22 θέσεις [αρχής γενομένης] από τις 7 Οκτωβρίου 2023 – 5 θρησκευτικούς χώρους, 10 κτίρια ιστορικού ή/και καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος, 2 αποθήκες κινητών πολιτιστικών αγαθών, 1 μνημείο, 1 μουσείο και 3 αρχαιολογικούς χώρους».
Ειδικότερα, 20 από τα μνημεία βρίσκονται στην πόλη της Γάζας (Κυβερνείο της Γάζας). Πρόκειται για:
Το λιμάνι της αρχαίας Ανθηδόνας, το τέμενος Ibn Othman, το πολιτιστικό κέντρο Rashad El-Shawa, το Μεγάλο Τέμενος Οmari, το κέντρο Dar Al Sa’ada, το παλάτι Pasha, το τέμενος Zofor Domri, το παλάτι Al Saqqa, την ιστορική οικία Subat Al Alami, την αγορά Al-Qissariya, το πολεμικό νεκροταφείο της Κοινοπολιτείας στη Γάζα, το ιστορικό λουτρό Hammam Al-Sammara, την οικία Khader Tarazi, το ξενοδοχείο Al Mathaf (καθώς διέθετε έκθεση ιδιωτικής συλλογής αρχαιοτήτων και ιστορικών αντικειμένων), την αποθήκη αρχαιοτήτων του Υπουργείου Τουρισμού και Αρχαιοτήτων στο Sheikh Radwan, το ρωμαϊκό νεκροταφείο της Γάζας, την οικία Ghussein, το συγκρότημα της ορθόδοξης εκκλησίας του Αγίου Πορφυρίου, την Κρήνη Ar Rifaiya και την ιστορική οικία HatHat.
Δύο επιπλέον μνημεία του καταλόγου βρίσκονται εκτός της πόλης της Γάζας. Πρόκειται για το Παλιό Τζαμί Al Omari στην Τζαμπάλια (Διοικητικό Διαμέρισμα Βόρειας Γάζας) και τον αρχαιολογικό χώρο Tell Rafah στο Διοικητικό Διαμέρισμα της Ράφα, κοντά στα σύνορα με την Αίγυπτο.
Στις 3 Ιανουαρίου 2024, το Παλαιστινιακό Υπουργείο Πολιτισμού απηύθυνε στην UNESCO και τον Ερυθρό Σταυρό έκκληση για τη «σύσταση μιας διεθνούς επιτροπής για τη διερεύνηση αυτών των αντικειμένων [ενν. πολιτιστικού ενδιαφέροντος], των αρχαιολογικών χώρων και των μουσείων». Στην έκκληση, η οποία δημοσιεύεται σε Δελτίο Τύπου του Υπουργείου, τονίζεται ότι «η αλλοίωση των παλαιστινιακών αρχαιοτήτων και των πολιτιστικών αγαθών στην Παλαιστίνη αποτελεί παραβίαση ενός ουσιαστικού μέρους της ανθρώπινης μνήμης. Ως εκ τούτου, η διεθνής κοινότητα πρέπει να αναλάβει πραγματική ευθύνη για την προστασία αυτής της μνήμης».
Επίσης, σε αναφορά του Παλαιστινιακού Υπουργείου Πολιτισμού (18 Ιανουαρίου 2024) η οποία βασίζεται σε προκαταρκτικά στοιχεία που συλλέχθηκαν και ταξινομήθηκαν από τις ομάδες του Υπουργείου στη Γάζα και τη Ραμάλα, ο κατάλογος των μνημείων που επλήγησαν κατά το διάστημα 7 Οκτωβρίου 2023 – 7 Ιανουαρίου 2024 είναι λεπτομερέστερος. Αν και περιλαμβάνει τα όσα καταγράφει αργότερα και η UNESCO, στα εννέα μνημεία τα οποία αναφέρονται ως εξαιρετικά σημαντικά καταγράφονται επιπλέον η βυζαντινή εκκλησία και το νεκροταφείο της Τζαμπάλια, το Tal Um Amer (μοναστήρι του Αγίου Ιλαρίωνα) και το ελληνορωμαϊκό ιερό του Al-Khader στην περιοχή Deir El Balah, οι αρχαίες θέσεις Tal al-Muntar, και Tal al-Sakan (ήδη σοβαρά κατεστραμμένη από τη Χαμάς, πριν από την ισραηλινή εισβολή), o χαναανιτικός οικισμός στο Tel Εl-Ajjul, και το Μαμελουκικό φρούριο Barquq (ως μερικώς κατεστραμμένο).
Ένα τμήμα της έκθεσης αυτής αναφέρεται στην τεράστια απώλεια ανθρώπινου δυναμικού σχετικού με την πολιτιστική κληρονομιά, παρουσιάζοντας έναν μακρύ κατάλογο εργαζομένων στην πολιτιστική κληρονομιά, ερευνητών και καλλιτεχνών που σκοτώθηκαν ή κηρύχθηκαν αγνοούμενοι κατά τη διάρκεια του πολέμου.
