Η ανάκτηση της οικονομικής «ανταγωνιστικότητας» και της γεωπολιτικής ισχύος έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας, βρέθηκε χθες στο επίκεντρο της άτυπης Συνόδου Κορυφής της ΕΕ, με τους 27 ηγέτες να συγκεντρώνονται στο βελγικό χωριό Ράικχοφεν.
Είναι έντονη η ανησυχία των μονοπολίων ότι η ΕΕ υποχωρεί σε ανταγωνιστικότητα, δυσκολεύεται να προσελκύσει επενδύσεις, κινδυνεύει να «συνθλιβεί» από τον ανταγωνισμό μεταξύ ΗΠΑ – Κίνας και όπως το έθεσε ο σύμβουλος της Κομισιόν και πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ, Μ. Ντράγκι, την περασμένη βδομάδα η Ευρώπη «κινδυνεύει να βρεθεί υποταγμένη, διαιρεμένη και αποβιομηχανοποιημένη ταυτόχρονα».
Την ίδια στιγμή η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, δηλώνοντας«Μη με παρεξηγήσετε. Προτιμώ να προχωρήσουμε με τους 27, αλλά αν κάποιες χώρες δεν μπορούν, θα ξεκινήσουμε με τις υπόλοιπες. Και όσες θέλουν ας προστεθούν στην πορεία», εισήγαγε το σχεδιασμό της ΕΕ δύο ταχυτήτων. Και σε αυτό το πνεύμα στο τέλος της άτυπης συνόδου απαρίθμησε δύο νομοθετικές προτάσεις για τις οποίες θα χρησιμοποιηθεί η «ενισχυμένη συνεργασία”: Η μία αφορά στο θέμα της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, δηλαδή τη δημιουργία ενός διασυνοριακού συστήματος για την κινητοποίηση των ιδιωτικών αποταμιεύσεων σε στρατηγικά έργα και η δεύτερη αφορά στο το λεγόμενο 28ο καθεστώς, το οποίο στοχεύει στη δημιουργία ενός κοινού ενιαίου πλαισίου για την ίδρυση εταιρειών σε ολόκληρη την ΕΕ.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμ. Μακρόν, ο οποίος σε ομιλία του την Τετάρτη ενώπιον βιομηχάνων στην Αμβέρσα, κάλεσε τις «πρόθυμες χώρες» να εφαρμόσουν τις μεταρρυθμίσεις της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, εάν δεν εγκριθούν μέχρι τα τέλη Ιούνη, καταφεύγοντας σε «ενισχυμένες συνεργασίες».
Και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, δήλωσε ότι θα «εργαστεί για να αποφύγει» την εμφάνιση μιας Ευρώπης δύο ταχυτήτων όσο το δυνατόν περισσότερο και θα επιδιώξει πάντα μια συμφωνία και από τα 27 κράτη μέλη.
«Αυτός είναι ο πρώτος μας στόχος», υπογράμμισε η Κόστα. «Εάν δεν λειτουργήσει, φυσικά, η Συνθήκη της Λισαβόνας προσφέρει αρκετές λύσεις. Μία από αυτές είναι η ενισχυμένη συνεργασία».
Συζητήθηκε, επίσης, η ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς, δεδόμενου ότι υπάρχουν ακόμα πολλά εμπόδια, όπως επεσήμανε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, «που δυσκολεύουν τη ζωή των επιχειρήσεων». Ως παράδειγμα ανέφερε ότι ένα φορτηγό στο Βέλγιο επιτρέπεται να ζυγίζει 44 τόνους, αλλά μπορεί να μεταφέρει μόνο 40 τόνους, όταν διασχίζει τη Γαλλία.
Η Κομισιόν έχει ανοίξει και τη συζήτηση για την «ευρωπαϊκή προτίμηση» ως εργαλείο πολιτικής, με στόχο να διασφαλιστεί ότι εταιρείες που λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση θα προμηθεύονται εξοπλισμό και τεχνολογία από ευρωπαϊκές βιομηχανίες, ενισχύοντας έτσι την αυτονομία σε κρίσιμους και στρατηγικούς τομείς της ΕΕ.
Πάντως, η φον ντερ Λάιεν εξέφρασε επιφυλακτική στάση τονίζοντας ότι η «ευρωπαϊκή προτίμηση» είναι μεν «ένα απαραίτητο εργαλείο» σε στρατηγικούς τομείς – π.χ. υιοθετήθηκε στους στρατιωτικούς εξοπλισμούς – αλλά «είναι μια λεπτή γραμμή που πρέπει να ακολουθήσουμε».
Ο Γάλλος Πρόεδρος, Μακρόν, δήλωσε αυτή την εβδομάδα σε ευρωπαϊκές εφημερίδες ότι η «ευρωπαϊκή προτίμηση» θα πρέπει να επικεντρωθεί σε στρατηγικούς τομείς, όπως οι νέες και «πράσινες» τεχνολογίες, τα χημικά, ο χάλυβας, η αυτοκινητοβιομηχανία και η Αμυνα. Στην Αμυνα εν μέρει εφαρμόζεται μέσω του προγράμματος δανεισμού SAFE.
Οι σκανδιναβικές χώρες, οι χώρες της Βαλτικής, η Ολλανδία, η Γερμανία, η Ιταλία και το Βέλγιο εκφράζουν διαφωνίες.
Χαρακτηριστικό των αντικρουόμενων συμφερόντων είναι ότι οι ηγέτες της Ιταλίας, της Γερμανίας και του Βελγίου συγκάλεσαν χθες το πρωί μια «μίνι σύνοδο κορυφής», πριν την έναρξη της Συνόδου, με τη συμμετοχή περίπου 12 Ευρωπαίων ηγετών, μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας.
Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, στο περιθώριο της άτυπης ευρωπαϊκής συνόδου, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζ. Μελόνι ισχυρίστηκε ότι «στην Ευρώπη, σε αυτή τη φάση υπάρχει σίγουρα μια ιταλο-γερμανική ατμομηχανή» και «σαφώς υπάρχει μια σύγκλιση με τον καγκελάριο Μερτς» αλλά «δεν αποκλείεται κανείς».
