«Ανώνυμη Εταιρεία» για τη διαχείριση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς ! Η κυβέρνηση μετατρέπει σε «οίκο εμπορίου» τα Μνημεία

Η κυβέρνηση, τις τελευταίες ημέρες έχει θέσει προς διαβούλευση σχέδιο νόμου του ΥΠΠΟ, το οποίο μεταξύ άλλων προβλέπει τη σύσταση Ανώνυμης Εταιρείας «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς ΑΕ» (Hellenic Heritage Organisation SA)!

Η κυβέρνηση του Μητσοτάκη το έκανε και αυτό! Να στήσει εταιρεία για την διαχείριση των μνημείων!

Ο Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ),  άλλοτε Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων (ΤΑΠ), που διαχειρίζεται κρίσιμες λειτουργικές ανάγκες  μουσείων και αρχαιολογικών χώρων, ήταν ανέκαθεν η χρυσοτόκος όρνιθα για το Υπουργείου Πολιτισμού.

Και αυτό διότι είναι  μία από τις βασικότερες χρηματοδοτικές πηγές της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας.  Εισπράττει τα εισιτήρια, διαχειρίζεται τα πωλητήρια στους αρχαιολογικούς χώρους και τα μουσεία καθώς και άλλα ακίνητα και διαθέτει την αποκλειστικότητα – προς όφελος του δημοσίου – των πιστών αντιγράφων αρχαίων έργων τέχνης προς πώληση. Τα έσοδα από όλα τα παραπάνω διατίθενται για τις λειτουργικές ανάγκες των αρχαιολογικών χώρων και μουσείων.

Αλλά στο πολύ κοντινό μέλλον… όλα τα παραπάνω αναμένεται να είναι απλώς παρελθόν.

Το εισπρακτικό εύρος του τέως ΤΑΠ και νυν ΟΔΑΠ το γνώριζαν φυσικά  όλες οι κυβερνήσεις, αλλά κυρίως οι… φιλάρχαιοι επενδυτές και χορηγοί, γι’ αυτό και προσπαθούσαν διακαώς να κάνουν τις … όρνιθες να κακαρίζουν αγοραία.

Θυμίζουμε, το παράδειγμα του ΟΠΕΠ ΑΕ (Οργανισμός Προβολής Ελληνικού Πολιτισμού) που ιδρύθηκε το 1997 με υπουργό Πολιτισμού τον Ευ. Βενιζέλο μόνο για τις ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων, αποφασίστηκε να παραμείνει ενεργός και μετά το 2004,  ανέλαβε από το ΤΑΠΑ τα πωλητήρια στους πλέον προβεβλημένους αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της χώρας, την εκχώρηση της παραγωγής μουσειακών αντιγράφων σε ιδιωτικές εταιρίες, υπέγραψε μια σκανδαλώδη σύμβαση με τη Siemens για την εγκατάσταση 4.500 «φορητών ξεναγών» σε 15 αρχαιολογικούς χώρους (που δεν υλοποιήθηκε ποτέ, ενώ πληρώθηκαν 4 εκατομμύρια ευρώ ως προκαταβολή) και τελικά έκλεισε με έλλειμμα 14 ευρώ!

Θυμίζουμε, επίσης πως ήδη ο ΟΔΑΠ έχει απωλέσει τα έσοδα από τα 5 μεγάλα αρχαιολογικά μουσεία που έγιναν ΝΠΔΔ με διορισμένα από την κυβέρνηση Διοικητικά Συμβούλια. Στην πραγματικότητα τα έσοδα από αυτά τα μουσεία τα στερούνται οι μικρότεροι αρχαιολογικοί χώροι.

Τελευταία προσπάθεια είναι το νομοσχέδιο – πολιτιστική «σκούπα» της κυβέρνησης, που βγήκε σε διαβούλευση,  εμπνεύσεως Λίνας Μενδώνη και φέρει τον τίτλο: «Σύσταση νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, με την επωνυμία «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς ΑΕ» (Hellenic Heritage Organisation SA), Αναδιοργάνωση του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (Ο.Δ.Α.Π.) – Στρατηγική για την προστασία και ανάδειξη της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας – Ίδρυση Φορέα Διαχείρισης Επισκέψιμων Χώρων Ενάλιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς – Εφαρμογή του εθνικού σχεδίου δράσης με σκοπό την ανάπτυξη του Οπτικοακουστικού Δημιουργικού Τομέα (Ο.Δ.Τ.) – Ρυθμίσεις για την προστασία των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς – Διαχείριση και διανομή αδιάθετων ποσών πνευματικών δικαιωμάτων – Θέματα Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας και άλλων εποπτευόμενων φορέων του Υπουργείου Πολιτισμού»»

 Με αυτό, λοιπόν, το σχέδιο νόμου, δίπλα  στον ΟΔΑΠ στήνεται μία Ανώνυμη Εταιρεία,  η οποία με χρήματα του δημοσίου – ο ΟΔΑΠ θα καλύπτει τα λειτουργικά της έξοδα και μάλιστα προκαταβάλλοντας το διαχειριστικό κόστος – θα είναι θεσμικά και λογιστικά απελευθερωμένη  να οργανώνει δουλίτσες με ιδιώτες που νοιάζονται για… τον πολιτισμό. Επίσης, ροβλέπεται η Εταιρεία να παίρνει και έκτακτες επιχορηγήσεις από τον ΟΔΑΠ (άρθρο 17, παρ. 1), καθώς και τακτική και έκτακτη επιχορήγηση από τον κρατικό προϋπολογισμό και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (άρθρο 17, παρ 1).

Στην πραγματικότητα, πρόκειται μία προδιαγεγραμμένη πορεία ετών, η οποία οδηγούσε σε αυτό το αποτέλεσμα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι στον νόμο Ν.4761/2020 “Αναδιοργάνωση του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων και μετονομασία του σε Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων, προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς στο εξωτερικό, ρυθμίσεις για το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης και το μουσείο «Φοίβος Ανωγειανάκης» και άλλες διατάξεις» προβλέπεται η σημερινή εξέλιξη, η οποία βέβαια πάει και ένα βήμα πέρα από το νόμο.

Συγκεκριμένα άρθρο 5 αναφέρεται ότι «Για την υποστήριξη της εκπλήρωσης των αναπτυξιακών σκοπών του Ο.Δ.Α.Π. με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται ύστερα από πρόταση των Υπουργών Οικονομικών και Πολιτισμού και Αθλητισμού, κατόπιν εισήγησης του Δ.Σ. του Ο.Δ.Α.Π., μπορεί να συστήνεται νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου ειδικού σκοπού. Το Ν.Π.Ι.Δ. διοικείται από Δ.Σ. που ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού μετά από πρόταση του Δ.Σ. του Ο.Δ.Α.Π. και έχει αποκλειστικό αντικείμενο τη διαχείριση της ακίνητης περιουσίας της παρ. 1 του άρθρου 4.»

Τότε ήταν που σταμάτησε να ανακατευθύνει έσοδα για τις ανάγκες των αρχαιολογικών χώρων. 

Στην πραγματικότητα ,τα τελευταία χρόνια και με σημείο καμπής το Ταμείο Ανάκαμψης, ο ΟΔΑΠ διαμελιζόταν και διαμοιραζόταν σε ιδιώτες για να προσφέρουν διαφόρων ειδών υπηρεσίες, υπό το βολικό επιχείρημα της υποστελέχωσης.   

Και παρά το γεγονός ότι τουλάχιστον τα τελευταία 30 χρόνια το πρόβλημα του πρώην ΤΑΠ, σημερινός ΟΔΑΠ ήταν πράγματι η ακραία υποστελέχωση, τα σχεδόν 50 εκ. του ΤΑΑ που βρέθηκε να διαχειρίζεται, αντί να κατευθυνθούν σε προσλήψεις μόνιμου προσωπικού, αλλά και εκσυγχρονισμό του φορέα, πήγαν σχεδόν όλα σε εταιρείες.

Εταιρείες οι οποίες ανέλαβαν από την κρίσιμη διαχείριση του ηλεκτρονικού εισιτηρίου μέχρι και  την μισθοδοσία των υπαλλήλων, αλλά και προσλήψεις προσωπικού για τα πωλητήρια των αρχαιολογικών χώρων. Σύμφωνα με τους εργαζόμενους του ΟΔΑΠ περίπου 45 (!) εταιρείες έχουν συνάψει μεγάλες συμβάσεις κατόπιν διαγωνισμών, αλλά και μικρότερες με απ’ ευθείας αναθέσεις. Εφτασαν να αναθέτουν σε ιδιώτη ακόμα και τις τουαλέτες στην Ακρόπολη με αντίτιμο για τον χρήστη 1 ευρώ! Το αποτέλεσμα είναι, το ήδη ελάχιστο προσωπικό να τρέχει με εξοντωτικούς ρυθμούς πίσω από διαγωνισμούς και παραλαβές έργων και υπηρεσιών.

Με άλλα λόγια υπάλληλοι ως «υπηρετικό» προσωπικό διευθετήσεως των υποθέσεων των ιδιωτικών εταιριών.

Η ίδια πολιτική θα ανατεθεί τώρα σε μια ΑΕ εκτός δημόσιου λογιστικού, εκτός κάθε διαφάνειας και θεσμικής δικλείδας. Η διαχείριση αρχαιολογικών χώρων, μνημείων, μουσείων ιστορικών τόπων, η διαχείριση των εισιτηρίων, τα πωλητήρια, τα αναψυκτήρια, η κινητή και ακίνητη περιουσία του ΟΔΑΠ και του ΥΠΠΟ, θα αποτελούν αντικείμενο Ανώνυμης Εταιρείας!

Παράλληλα, ο ΟΔΑΠ, αφού ανακαίνισε με χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης τα μεγαλύτερα και πιο προσοδοφόρα πωλητήρια αρχαιολογικών χώρων και μουσείων, τα παραδίδει – ανακαινισμένα και κυριολεκτικά του «κουτιού» – σε αναδόχους – εκμισθωτές οι οποίοι και θα τα διαχειρίζονται.

Δηλαδή, με τα χρήματα του ελληνικού λαού, μην ξεχνάμε ότι το ΤΑΑ κατά ένα μεγάλο μέρος του είναι δάνειο, οργανώνονται κερδοφόρες επιχειρήσεις με προϊόν προς πώληση την πολιτιστική κληρονομιά.

Πιο συγκεκριμένα, αυτή τη στιγμή 27 πωλητήρια κατόπιν ανοιχτού πλειοδοτικού  διαγωνισμού παραδίδονται σε ιδιώτη εκμισθωτή. Και είναι τα εξής:

Αρχαιολογικός Χώρος Ακρόπολη Αθηνών, Μεσαιωνική Πόλη Ρόδου, Ρέθυμνο (Loggia), Αρχαιολογικός Χώρος Παλαιό Φρούριο Κέρκυρας, Αρχαιολογικός Χώρος Κνωσσός, Παλαιά Πόλη Χανίων, Λουτρά Παράδεισου Θεσσαλονίκης [Μπέη Χαμάμ], Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων, Αρχαιολογικό Μουσείο Αιγών, Βασιλικοί Τάφοι Αιγών, Αρχαιολογικός Χώρος Επίδαυρος, Αρχαιολογικός Χώρος Σούνιο, Αρχαιολογικός Χώρος Ολυμπιείo, Αρχαιολογικός Χώρος Αρχαιά Αγορά, Αρχαιολογικός Χώρος Ολυμπία, Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπία, Αρχαιολογικός Χώρος Δελφοί, Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφοί, Παλάτι Μεγάλου Μαγίστρου, Αρχαιολογικός Χώρος Μυκήνες, Αρχαιολογικός Χώρος Ακρωτηρίου Θήρας, Αρχαιολογικός Χώρος Παλαμήδι, Τέμενος Ντεφτερντάρ στο νησί της Κω, Αρχαιολογικός Χώρος Ανάκτορο Μυστρά [Νέο], Βιοτεχνία Ελληνικών Μαντηλιών [ΒΕΜ], Αρχαιολογικός Χώρος Kεραμεικός Πωλητήριο Εισόδου, Αρχαιολογικός Χώρος Kεραμεικός Πωλητήριο Εξόδου.

Ο ΟΔΑΠ, δηλαδή το Δημόσιο, θα λαμβάνει το μηνιαίο μίσθωμα και μόλις 2% από τα μηνιαία έσοδα εκάστου Πωλητηρίου. Σύμφωνα, δε, με τη Διακήρυξη το ελάχιστο ετήσιο μίσθωμα ορίζεται στα 46.030, δηλαδή περίπου 1700 ευρώ το μήνα… Και με όρους αγοράς ένα ανακαινισμένο διαμέρισμα 100 τμ στο Χαλάνδρι. 

Μένει να μάθουμε ο πλειοδότης πόσο περισσότερο άνοιξε το πορτοφόλι του κατά τη διαδικασία των προσφορών.

Στο μεταξύ, το Υπουργείο Πολιτισμού έχει φροντίσει να απαξιώσει και να εκχυδαϊσει με προκλητικά αγοραίο τρόπο κάθε έννοια μορφωτικής, εκπαιδευτικής και ουσιαστικά ψυχαγωγικής σχέσης με την πολιτιστική κληρονομιά.

Δια του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ) προσφέρει, στην πραγματικότητα εκχωρεί στο τουριστικό κεφάλαιο,  αντί ενοικίου, 19 αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία για…. γαστρονομικές εμπειρίες, δίνοντας σε αυτή την πρωτοβουλία τον ανεκδιήγητο τίτλο “The Eaternity Experience”!  Μια χυδαία γλωσσική κατασκευή που σημαίνει περίπου “Εμπειρία φαγητού στην αιωνιότητα“… ή κάτι τέτοιο. Μάλιστα, ο ελληνικός πολιτισμός κατονομάζεται ως brand Hellenic Heritage (!), δηλαδή σε ελληνική μετάφραση “Εμπορικό Σήμα Ελληνική Κληρονομιά“! Αδιανόητο… Θαρρείς και πρόκειται για προωθητική καμπάνια προϊόντος πολυεθνικής στα σούπερ μάρκετ…

Αυτό, λοιπόν, που συμβαίνει είναι η προκλητική και με κυνικό τρόπο εμπορευματοποίηση των μνημείων και η πλήρης εκχώρησή τους είτε προς τέρψη  και ευχαρίστηση μιας  λουμπενοποιημένης αστικής ελίτ είτε προς άγραν εσόδων του επιφανούς ή και ανερχόμενου επιχειρηματικού κεφαλαίου.

Με λίγα λόγια: Μια κυβέρνηση που μετέτρεψε και τους αρχαιολογικούς χώρους σε … ΟΙΚΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ!

Τα σωματεία του Υπουργείου Πολιτισμού  Δευτέρα 20 Iουλίου πραγματοποιούν Συνέντευξη Τύπου ενάντια  στην ίδρυση Ανώνυμης Εταιρείας.