Γιατί υπογράψαμε…

Κριτική και αυτοκριτική(;) της Συμφωνίας της Βάρκιζας στη δεκαετία του 1940

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΛΑΖΟΥ* ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΛΑΖΟΥ* Απόψεις • 12 Φεβρουαρίου 2015

Το αν έπρεπε ή όχι να υπογραφεί η Συμφωνία της Βάρκιζας με τους όρους που περιλάμβανε αποτέλεσε ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα το οποίο συζητήθηκε επίσημα και ανεπίσημα τόσο την περίοδο που υπογράφτηκε η Συμφωνία όσο και μεταγενέστερα. Απασχόλησε δε όλες τις βαθμίδες του Κομμουνιστικού Κόμματος από τα ανώτερα κομματικά κλιμάκια έως την κομματική βάση. 

 Υπερασπιζόμενη την απόφασή της να υπογράψει τη Συμφωνία και να διατάξει τον ΕΛΑΣ να παραδώσει τα όπλα η ηγεσία του ΚΚΕ πρόβαλε ως κύριο επιχείρημα ότι η Βάρκιζα ήταν ένας συμβιβασμός που έδινε στο λαό τη δυνατότητα να παλέψει για τα συμφέροντά του με νόμιμο τρόπο ενώ παράλληλα παρείχε το δικαίωμα στο ΕΑΜ να προωθήσει τους στόχους του ανοιχτά (Εισήγηση Γ. Σιάντου στη συνεδρίαση της ΚΕ του ΕΑΜ, 14/2/45).

 Ο γενικός γραμματέας του κομμουνιστικού κόμματος Γ. Σιάντος σε συνέντευξη του στο Ριζοσπάστη  (15-2-1945), τρεις μέρες μετά την υπογραφή της Συμφωνίας, δήλωνε ότι η αυτή αποτελεί συνέχιση της πολιτικής της ομαλής δημοκρατικής εξέλιξης.  Για αυτό το λόγο, παρόλο που θα ήταν πολύ εύκολο για το ΚΚΕ να πάρει την εξουσία κατά την αποχώρηση των Γερμανών, το κόμμα προτίμησε να μην το κάνει για να μην προκαλέσει το μίσος της Δεξιάς και την δυσπιστία των συμμάχων και ιδιαίτερα των Άγγλων. Η ουσία της στρατηγικής του  απέβλεπε στη διεξαγωγή εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και όχι στη βίαιη κατάληψη της εξουσίας. Εφεξής το ΚΚΕ θα επεδίωκε την οριστική του ενσωμάτωση στο πλαίσιο της συνταγματικής και πολιτικής νομιμότητας, όπως αυτή διαγράφονταν από τους όρους της Συμφωνίας. Το ΚΚΕ και το ΕΑΜ είχαν κατορθώσει να πάρουν με το μέρος τους το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού λαού κατά τη διάρκεια της Κατοχής, πράγμα που σήμαινε ότι η Αριστερά βρισκόταν σε τροχιά εξουσίας υπό τρεις προϋποθέσεις. Πρώτη προϋπόθεση ήταν ότι θα διασφαλίζονταν νόμιμες και δημοκρατικές πολιτικές διαδικασίες οι οποίες θα εξασφάλιζαν ότι η εξουσία θα ήταν αποτέλεσμα της ελεύθερης έκφρασης του λαού. Η δεύτερη προϋπόθεση ήταν η εδραίωση της συνοχής της εαμικής συμμαχίας. Η τρίτη προϋπόθεση ήταν μια πολιτική η οποία θα απαντούσε στις ανάγκες των κοινωνικών μερίδων τις οποίες εκπροσωπούσε η Αριστερά. Κοινός άξονας όλων αυτών των προϋποθέσεων ήταν η διαμόρφωση ενός «κοινωνικού συμβολαίου» το οποίο θα επιβεβαίωνε το αντίστοιχο της Κατοχής αλλά προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις των καιρών για να ανταποκρίνεται καλύτερα στις νέες συνθήκες μετά την Απελευθέρωση .           

 Η πολιτική αυτή έπρεπε ωστόσο να επιβληθεί στο εσωτερικό του ΚΚΕ, όπου εκδηλώνονταν έντονες διαφωνίες. Ο Καραγιώργης και ο Ζεύγος άσκησαν οξεία κριτική στους διαπραγματευτές της Συμφωνίας και στην πλειοψηφία του Πολιτικού Γραφείου. Οι επικρίσεις των ηγετικών στελεχών επικεντρώνονταν κυρίως στο ζήτημα της αμνηστίας. Η μερική αμνήστευση των κατοχικών αδικημάτων και ο όρος περί φυσικής και ηθικής αυτουργίας παρέδιδε μεγάλο μέρος των στελεχών και μελών του ΚΚΕ στη μήνη των δικαστικών διώξεων ενώ η αποστράτευση του ΕΛΑΣ καθιστούσε πιθανό ένα μοναρχικό πραξικόπημα:

 «Στην Κεντρική Επιτροπή έγινε χαλασμός κυρίου. Αυτά βέβαια δεν τα γράφουν γιατί είναι εντελώς εσωκομματικά. Έγινε χαλασμός κυρίου γιατί όλοι αντέδρασαν και είπαν να ακυρωθεί. Γιατί ήταν υπό την αίρεση να εγκρίνει η Κεντρική Επιτροπή. Και όταν ήρθαν εκεί πέρα και είπαν τους όρους της Βάρκιζας, το ξέρω αυτό από πρώτο χέρι από τον Καραγιώργη, το ξέρω και από τον Χατζή, τον γραμματέα του ΕΑΜ με τον οποίο είχαμε πολλές σχέσεις, το ξέρω και από άλλους που ήταν εκεί όχι και τόσο γνωστοί αλλά προσωπικοί μου συνεργάτες, ότι αντέδρασαν πάρα πολύ, ότι φαγώθηκαν εκεί μέσα. Κι όμως επικράτησε του Ιωαννίδη και του Σιάντου. Τουλάχιστον είπαν πηγαίνετε να κάνετε καλύτερους όρους, δηλαδή ότι δεν θα πειραχθεί κανένας… Στην ΚΕ έδωσε τη μάχη του ο Καραγιώργης, ο Ζεύγος, ο Χατζής, δώσανε μάχη για να μην υπογραφεί ή τουλάχιστον με καλύτερους όρους. Μάχη δώσανε. Δηλαδή τους άκουγαν όλοι γύρω», αφηγείται σε προφορική μαρτυρία η Μαρία Καραγιώργη.

 Τελικά, παρά τις επικρίσεις και τις εσωκομματικές διαφωνίες στην Κεντρική Επιτροπή ύστερα από τη στήριξη του Ιωαννίδη η Συμφωνία υπερψηφίστηκε. Εφεξής, αποτελούσε ζήτημα αυστηρής κομματικής πειθαρχίας ενώ κάθε κριτική ή απόρριψή της επέφερε βαρύτατες κομματικές κυρώσεις.

 Για να περιβληθούν οι αποφάσεις της ηγεσίας με μεγαλύτερο κύρος και για να δεσμευτούν κατά κάποιο τρόπο όσοι πιθανά εξέφραζαν τη διαφωνία τους η ηγεσία ενεργοποίησε εκ νέου το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ υπό τον Βελουχιώτη και τον Σαράφη οι οποίοι υπέγραψαν την τελευταία ημερήσια διαταγή του ΕΛΑΣ στις 16 Φεβρουαρίου 1945 με την οποία δίνονταν η διαταγή για διάλυσή του ενώ τα κατά τόπους διατάγματα αποστράτευσης υπογράφτηκαν από προβεβλημένα στρατιωτικά στελέχη. Παρά ωστόσο τις προσπάθειες του Σιάντου, εξακολουθούσαν να υπάρχουν οξύτατες αντιθέσεις στους κόλπους της Κεντρικής Επιτροπής οι οποίες εντείνονταν από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονταν οι διαφωνούντες της Βάρκιζας, όπως ο Βελουχιώτης.

 Στην 11η Ολομέλεια, που συγκλήθηκε στην Αθήνα στις 5-10 Απριλίου 1945, δύο μήνες μετά την υπογραφή της Συμφωνίας, ο Σιάντος στην εισήγησή του προσπάθησε να δικαιολογήσει τη Βάρκιζα με τη λογική του «μη χείρον βέλτιστον» επιχειρηματολογώντας ότι η συνέχιση του αγώνα θα προκαλούσε μεγαλύτερη ζημιά στο κόμμα. Κατά τον Σιάντο, η Συμφωνία της Βάρκιζας «είναι μια συμφωνία ανάγκης, δεν είναι όμως παράδοση άνευ όρων. Είναι ένα μίνιμουμ ελευθεριών για τη δράση. Δίνει ένα ηθικό νομικό έρεισμα για την αντιφασιστική πάλη. Δίνει ακόμα το πλεονέκτημα να γίνει απόφαση των μαζών, της κοινής γνώμης του εξωτερικού και των συμμάχων». Ο Σιάντος παρότρυνε τα στελέχη και τα μέλη του ΚΚΕ αφενός να παλέψουν για την εφαρμογή της Συμφωνίας, την οποία έπρεπε να υποστηρίξουν, και αφετέρου να ασκήσουν πιέσεις για την ψήφιση συγκεκριμένης νομοθεσίας  που να κατοχυρώνει την εφαρμογή της (ΚΚΕ, Επίσημα Κείμενα, τ.5, σ. 425) . 

 Και ο άλλος ισχυρός άνδρας του κόμματος, ο Γ. Ιωαννίδης, στην εισήγησή του στην 11η Ολομέλεια υποστήριξε ότι η Συμφωνία της Βάρκιζας ήταν αποτέλεσμα της στρατιωτικής ήττας και ήταν επόμενο οι όροι της να είναι βαρείς. Θεωρούσε εντούτοις και αυτός ότι η υπογραφή Συμφωνίας, δηλαδή η πολιτική λύση του προβλήματος, ήταν απόλυτα σωστή καθώς παρείχε στο ΚΚΕ τη στοιχειώδη δυνατότητα να διατηρήσει τους δεσμούς του με τις μάζες ενώ εξασφάλιζε στοιχειώδεις εγγυήσεις πολιτικής δράσης. Έδινε δηλαδή στο ΚΚΕ ένα ελάχιστο πλαίσιο δυνατοτήτων και προϋποθέσεων για να δουλέψει μαζικά και να αποκτήσει εκ νέου τον έλεγχο της πολιτικής κατάστασης. Η συνέχιση του αγώνα, σύμφωνα με τον Ιωαννίδη, θα ήταν καταστροφικό λάθος και θα συνεπάγονταν πολιτική ήττα και πολύ μεγαλύτερη ζημιά για το κόμμα καθώς το ΚΚΕ θα έχανε τα ερείσματά του στις πόλεις και δεν θα μπορούσε να αναπτύξει καμία μαζική πολιτική δράση (Γ. Ιωαννίδης, Αναμνήσεις. Προβλήματα της πολιτικής του ΚΚΕ στην Εθνική Αντίσταση 1940-1945)

 Η 11η Ολομέλεια διαπίστωσε την ορθότητα της πολιτικής γραμμής του κόμματος αναγνώρισε ωστόσο λάθη στην πρακτική εφαρμογή της. Υπογράμμισε ιδιαίτερα τα λάθη που έγιναν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης του Δεκεμβρίου 1944 τα οποία εμπόδισαν την κομματική καθοδήγηση να έχει μια σαφή προοπτική για την πορεία της σύγκρουσης και να συνάψει μια συμφωνία με ευνοϊκότερους όρους από ότι η Βάρκιζα. Δεν αμφισβητούνταν δηλαδή η Συμφωνία της Βάρκιζας αυτή καθ’ αυτή καθώς αναγνωρίζονταν ότι έγινε ύστερα από την στρατιωτική ήττα στην Αθήνα και ήταν κατά κάποιο τρόπο αναπόφευκτη. Η Συμφωνία της Βάρκιζας όπως και η Συμφωνία της Γιάλτας θεωρούνταν ότι αποτελούσαν σοβαρό πολιτικό έρεισμα στον αγώνα κατά του φασισμού και την ομαλή δημοκρατική εξέλιξη της χώρας (ΚΚΕ, Επίσημα Κείμενα, τ. 5, σ. 258).

 Κατά τον ίδιο τρόπο, η 12η Ολομέλεια η οποία συγκλήθηκε με την παρουσία του Ζαχαριάδη στις 25- 27 Ιουνίου 1945 δήλωνε ότι «το ΕΑΜ από την αρχή έως το τέλος της Κατοχής παρέμεινε στο σωστό δρόμο. Δεν έγιναν λάθη» (Ριζοσπάστης, 3 Ιουλίου 1945). Στο 7ο Συνέδριο τέσσερις μήνες αργότερα, τον Οκτώβριο 1945, δεν έγινε καμία αναφορά στη Συμφωνία της Βάρκιζας ενώ η ίδια γραμμή διατηρήθηκε και στις πέντε ολομέλειες που συγκλήθηκαν τα τέσσερα επόμενα χρόνια μέχρι και τη λήξη του εμφυλίου πολέμου.                  

 Η διαφωνία για την ορθότητα της υπογραφής της Συμφωνίας της Βάρκιζας ήταν ένα από τα σημεία της διαμάχης που ξέσπασε στους κόλπους του ΚΚΕ μετά τη στρατιωτική ήττα του στον εμφύλιο πόλεμο. Έληξε προσωρινά με την απομάκρυνση των Παρτσαλίδη, Καραγιώργη και Βαφειάδη και την καθαίρεση του ίδιου του Ζαχαριάδη το 1956, απασχόλησε ωστόσο και κατοπινές ολομέλειες.

 Η πρώτη κριτική στη Συμφωνία της Βάρκιζας από τα ηγετικά στελέχη του κόμματος έγινε μετά την στρατιωτική ήττα και λήξη του Εμφυλίου από έναν από αυτούς που την υπέγραψαν, τον Μήτσο Παρτσαλίδη. Κάνοντας έναν πρώτο απολογισμό (ή προσπαθώντας να αιτιολογήσει την αρνητική εξέλιξη της κατάστασης για το ΔΣΕ), ο Παρτσαλίδης υποστήριξε ότι η Συμφωνία ήταν ένα λάθος και ότι ο ΕΛΑΣ δεν έπρεπε να παραδώσει τα όπλα αλλά συνεχίσει τον αγώνα και έξω από την Αθήνα. Επιπλέον, αν η Συμφωνία σκόπευε να κρατήσει ακέραιες τις δυνάμεις του κόμματος, ήταν αυτό ακριβώς που δεν πέτυχε. Αυτό θα επιτυγχάνονταν μόνο αν το ΚΚΕ είχε πάρει την απόφαση να συνεχίσει τον αγώνα εκτός Αθηνών. Και ο Καραγιώργης σε γράμμα του προς το Πολιτικό Γραφείο, τον Ιούνιο του 1950, ασκούσε έντονη κριτική στις αποφάσεις και τις μεθόδους του κόμματος και διατύπωνε εκ νέου τη διαφωνία του με τη Βάρκιζα.

 Αλλά και η θέση του ίδιου του γενικού γραμματέα του κόμματος Νίκου Ζαχαριάδη απέναντι στη Βάρκιζα δεν παρέμεινε η ίδια. Μέχρι το τέλος του εμφυλίου διαρκώς διατύπωνε την άποψη ότι η Βάρκιζα ήταν σωστή. Στην 7η Ολομέλεια του κόμματος, το Μάιο 1950, παραδέχθηκε για πρώτη φορά ότι η Βάρκιζα ήταν λάθος. Στην έκθεσή του πρόβαλε το επιχείρημα ότι με τη Βάρκιζα το ΚΚΕ παραδόθηκε στον εχθρό και έκανε μια συμφωνία η οποία δεν εξυπηρετούσε τα συμφέροντα του κινήματος. Το ίδιο επιχείρημα επανέλαβε στην Τρίτη Συνδιάσκεψη του Κομμουνιστικού Κόμματος τον Οκτώβριο 1950. Εκεί υποστήριξε ότι η Βάρκιζα δεν ήταν ένας αποδεκτός συμβιβασμός αλλά μια ανεπίτρεπτη παράδοση που άφησε το κίνημα εκτεθειμένο στον εχθρό. Ο Ζαχαριάδης απέδιδε την ευθύνη στον Παρτσαλίδη και στο Σιάντο οι οποίοι παραβιάζοντας τις οδηγίες του Πολιτικού Γραφείου υπέγραψαν μια Συμφωνία η οποία δεν εγγυώνταν γενική αμνηστία. Κατά τον Ζαχαριάδη οι ευθύνες βάρυναν το σύνολο του Πολιτικού Γραφείου (ΚΚΕ, 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ 10-14/10/1959. Εισηγήσεις, Λόγοι, Αποφάσεις, εκδ. ΚΕ του ΚΚΕ, Αύγουστος 1951, «Εισήγηση Ν. Ζαχαριάδη πάνω στο 1ο Θέμα» ).

 Μένει να διερευνηθεί κατά πόσο η καταδίκη της Βάρκιζας από το Ζαχαριάδη αποτελούσε μια προσπάθεια να απαλύνει τις δικές του ευθύνες για την πρόσφατη βαριά ήττα του Δημοκρατικού Στρατού τον Αύγουστο 1949 και την υποχώρηση των μαχητών του εκτός των Ελληνικών συνόρων αναζητώντας λάθη στην Κατοχή και την περίοδο μετά την Απελευθέρωση, που ο ίδιος δεν είχε το τιμόνι του Κόμματος. 

 

 

Διαφήμιση

6 Σχόλια - "Γιατί υπογράψαμε…"

  1. Γιώργος Πετρόπουλος Ο/Η Γιώργος Πετρόπουλος λέει:

    Θα σταθώ μόνο σε ορισμένα βασικά του κειμένου της ανάρτησης καθώς η ανασκευή του εξ ολοκλήρου- αν και αναγκαία- είναι αδύνατη σε ένα σχόλιο.

    1. Γράφει η συγγραφέας: «Εφεξής το ΚΚΕ θα επεδίωκε την οριστική του ενσωμάτωση στο πλαίσιο της συνταγματικής και πολιτικής νομιμότητας, όπως αυτή διαγράφονταν από τους όρους της Συμφωνίας». Κάθε άλλο. Από την σκοπιά του καθεστώτος η συμφωνία ήταν κάτι πολύ χειρότερο για το ΚΚΕ και το ΕΑΜ. Η συμφωνία της Βάρκιζας ήταν πέρα και πάνω από τη συνταγματική νομιμότητα. Γι’ αυτό και κυρώθηκε με Συντακτική Πράξη που είναι ένα ιδιαίτερο νομικό καθεστώς το οποίο βασίζεται στην ισχύ επιβολής της εκάστοτε εξουσίας- πέρα από κάθε νομιμότητα. Η ισχύς της τότε εξουσίας να επιβάλει τη Βάρκιζα ήταν τα αγγλικά όπλα. Τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο. Τέτοια νομοθετήματα (Συντακτικές πράξεις) μπορείς να τα αναιρέσεις μόνο όταν έχεις την δύναμη να αναιρέσεις την εξουσία που τα επιβάλει. Γι’ αυτό και ο Ν. Ζαχαριάδης είχε γράψει πολύ αργότερα: «Για τη Βάρκιζα: η συμφωνία της ήταν κρατική πράξη. Εγώ δεν μπορούσα να τη διαγράψω με μια μονοκοντυλιά δίχως να προκαλέσω χάος και ανεπανόρθωτο, τότε, χτύπημα του κινήματος».

    2. Το ζήτημα της αμνηστίας εξηγείται εντελώς λανθασμένα. Σωστά επικεντρωνόταν, τότε, η συζήτηση στην αμνηστία- από τη στιγμή που υπήρχε η εκτίμηση πως έπρεπε να γίνει συμβιβασμός με τον αντίπαλο. Η Βάρκιζα δεν μπορούσε και δεν είχε κανένα λόγο να ασχοληθεί με την κατοχή (1941- 1944). Για να αμνηστεύσει αδικήματα της κατοχής θα έπρεπε να δώσει έναν ποινικό κολασμό στην Εθνική Αντίσταση. Ούτε το ΚΚΕ, ούτε το ΕΑΜ αλλά ούτε και ο αντίπαλος έθεσαν τέτοιο ζήτημα στη Βάρκιζα. Το πρόβλημα με την αμνηστία στη Βάρκιζα είναι τούτο. Χαρακτήρισε πολιτικό αδίκημα την δράση του ΕΑΜικού Κινήματος τον Δεκέμβρη του ’44 αλλά δεν προβλεπόταν πουθενά Γενική Αμνηστία. Αντίθετα στο άρθρο 3 της συμφωνίας προβλεπόταν ότι αμνηστεύονται μόνο «τα πολιτικά αδικήματα τα τελεσθέντα από τις 3 Δεκεμβρίου 1944 μέχρι της υπογραφής του παρόντος. Εξαιρούνται της αμνηστίας τα συναφή κοινά αδικήματα, κατά της ζωής και της περιουσίας, τα οποία δεν ήσαν απαραιτήτως αναγκαία διά την επιτυχία του πολιτικού αδικήματος». Που σήμαινε πως στην πραγματικότητα, ως πολιτικό αδίκημα η συμφωνία παραδεχόταν μόνο τις πολιτικές αποφάσεις των οργάνων του ΕΑΜ και του ΚΚΕ στο πλαίσιο των Δεκεμβριανών και έδινε αμνηστία μόνο σ’ εκείνους που έλαβαν τις εν λόγω αποφάσεις. Για τους απλούς αγωνιστές που συμμετείχαν στις ένοπλες συγκρούσεις του Δεκέμβρη, οποιαδήποτε ενέργειά τους μπορούσε να χαρακτηριστεί μη «αναγκαία δια την επιτυχία του πολιτικού αδικήματος». Άρα μπορούσε να θεωρηθεί έγκλημα του κοινού ποινικού δικαίου μη καλυπτόμενο από την αμνηστία και συνεπώς ποινικά διωκόμενο. Αυτό ακριβώς έγινε.
    2. Γράφει η συγγραφέας: «Για να περιβληθούν οι αποφάσεις της ηγεσίας με μεγαλύτερο κύρος και για να δεσμευτούν κατά κάποιο τρόπο όσοι πιθανά εξέφραζαν τη διαφωνία τους η ηγεσία ενεργοποίησε εκ νέου το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ υπό τον Βελουχιώτη και τον Σαράφη οι οποίοι υπέγραψαν την τελευταία ημερήσια διαταγή του ΕΛΑΣ στις 16 Φεβρουαρίου 1945». Όχι βέβαια. Όλος ο ΕΛΑΣ πέρασε κάτω από τις διαταγές του Γ.Σ. (αφαιρέθηκαν οι εξουσίες της ΚΕ του ΕΛΑΣ), λίγο μετά την ανακωχή, στο δεύτερο δεκαήμερο του Ιανουαρίου του 1945. Πολύ πριν, δηλαδή, αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για την συμφωνία της Βάρκιζας και προτού να υπάρξει συμφωνία με τον αντίπαλο ότι θα ξεκινούσαν διαπραγματεύσεις. Το πέρασμα όλου του ΕΛΑΣ κάτω από το Γ.Σ. και η αναδιοργάνωσή του έγιναν για να μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο στην περίπτωση που δεν ξεκινούσαν διαπραγματεύσεις και στην περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις δεν οδηγούσαν σε συμφωνία. Αυτή είναι η αλήθεια. Τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο απ’ αυτό.

    3. Όλη η πολιτική του ΚΚΕ, από τότε που ήρθε ο Ζαχαριάδης στην Ελλάδα ήταν μια συνεχής αναίρεση στην πράξη της Συμφωνίας της Βάρκιζας. Ανοικτή καταγγελία της Βάρκιζας ήταν αδύνατη. Είπα ορισμένα πράγματα παραπάνω Αν γινόταν καταγγελία της Βαρκιζας χωρίς το κίνημα να είναι έτοιμο να την καταγγείλει έμπρακτα (ένοπλα) τα αποτελέσματα θα ήταν τραγικά γι’ αυτό. Ο ίδιος ο Ζαχαριάδης από το Καλοκαίρι του ’45 είχε πει πως «Βάρκιζα δεν ξαναυπογάφουμε». Η 12η Ολομέλεια έβαλε ανοιχτά ζήτημα αγγλικής κατοχής, ζητώντας να φύγουν οι Άγγλοι από την Ελλάδα. Δηλαδή να αποχωρήσει η μόνη δύναμη που μπορούσε να επιβάλει τη Βάρκιζα. Επίσης εκεί αποφασίστηκε η Μαζική λαϊκή Αυτοάμυνα που στην πράξη ήταν σύγκρουση με το καθεστώς της Βάρκιζας. Το 7ο Συνέδριο είναι η πολιτική και επιστημονική τεκμηρίωση για την Ελλάδα της Λαϊκής Δημοκρατίας και του Σοσιαλισμού. Καμιά Βάρκιζα δεν υπάρχει σ’ αυτό. Ολόκληρο το συνέδριο είναι η πολιτική- προγραμματική αναίρεση της Βάρκιζας. Στις 12 Φεβρουαρίου του 1946, έναν ακριβώς χρόνο μετά τη Βάρκιζα, έγινε η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ που πήρε πολιτική απόφαση για το πέρασμα σε νέο ένοπλο Αγώνα. Το Μάρτη του ’46- ανήμερα των εκλογών- είχαμε το Λιτόχωρο. Μέσα στο ’46 ξεκινάει ο Αγώνας του ΔΣΕ. Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν είναι υποταγή στη Βάρκιζα. Όλα είναι η έμπρακτη αναίρεσή της.

    4. Γράφει η συγγραφέας: «Η διαφωνία για την ορθότητα της υπογραφής της Συμφωνίας της Βάρκιζας ήταν ένα από τα σημεία της διαμάχης που ξέσπασε στους κόλπους του ΚΚΕ μετά τη στρατιωτική ήττα του στον εμφύλιο πόλεμο. Έληξε προσωρινά με την απομάκρυνση των Παρτσαλίδη, Καραγιώργη και Βαφειάδη και την καθαίρεση του ίδιου του Ζαχαριάδη το 1956, απασχόλησε ωστόσο και κατοπινές ολομέλειες». Ουδέν ανακριβέστερον τούτου. Το ΚΚΕ αποδέχτηκε αρχικά την συμφωνία της Βάρκιζας ως μια αναγκαστική υποχώρηση. Ως έναν αναγκαστικό συμβιβασμό. Στην πράξη, από τότε που γύρισε ο Ζαχαριάδης από το Νταχάου, όλη η πολιτική του Κόμματος είναι μια έμπρακτη αναίρεση της Βάρκιζας. Επίσημη θέση του κόμματος όμως μέχρι το Γενάρη του ’50 ήταν η αρχική: Αναγκαστικός συμβιβασμός. Αυτή η θέση άλλαξε όταν τον Γενάρη του ’50 έγινε η συνάντηση ΚΚΕ, ΚΚΣΕ και Αλβανικού κόμματος στη Μόσχα. Σ’ αυτή τη συνάντηση ο Στάλιν υπογράμμισε πως το ΚΚΕ δεν έπρεπε να παραδώσει τα όπλα και πως ο ΕΛΑΣ έπρεπε να συνεχίσει τον αγώνα έξω από την Αθήνα. Τότε άλλαξε η εκτίμηση του κόμματος και η Βάρκιζα θεωρήθηκε απαράδεκτος συμβιβασμός- ακόμη και προδοσία. Στη νέα θέση συμφώνησαν όλοι. Καμία διαφωνία δεν υπήρξε. Η Βάρκιζα δεν έχει καμία σχέση με τις υποθέσεις «Παρτσαλίδη, Καραγιώργη και Βαφειάδη και την καθαίρεση του ίδιου του Ζαχαριάδη το 1956».

    Γιώργος Πετρόπουλος

    • Βασιλική Λάζου Ο/Η Βασιλική Λάζου λέει:

      Μια οφειλόμενη απάντηση για τη Βάρκιζα και τον Ζαχαριάδη
      ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΛΑΖΟΥ*
      Πράγματι – όπως είπε ο Γ. Πετρόπουλος – χρειάζονται σελίδες επί σελίδων για να αναλύσει κάποιος τι οδήγησε από το ΕΑΜ του 1,5 εκατομμυρίων (ένοπλων και άοπλων) μελών το 1944 στην ήττα και την υποχώρηση του ΔΣΕ το 1949. Θα μου επιτρέψετε για αυτό να σταθώ σε ορισμένα ουσιώδη ζητήματα που έθιξε το σχόλιο του.
      Γράφει ο Γ. Πετρόπουλος: « Όλη η πολιτική του ΚΚΕ, από τότε που ήρθε ο Ζαχαριάδης στην Ελλάδα ήταν μια συνεχής αναίρεση στην πράξη της Συμφωνίας της Βάρκιζας».
      Και αναρωτιέμαι:
      Είναι αναίρεση της Βάρκιζας η αποκήρυξη του Άρη Βελουχιώτη που εναντιώθηκε εξ αρχής, αν μη τι άλλο, έμπρακτα στη Βάρκιζα;
      Είναι αναίρεση της Βάρκιζας η στάση του Ζαχαριάδη στα εθνικά ζητήματα, π.χ. στο βορειοηπειρωτικό; Για την ανάγκη της τεκμηρίωσης παραθέτω: «Αν η πλειοψηφία των δημοκρατικών κομμάτων αποφανθεί για μια άμεση κατάληψη της Βορείας (sic?) Ηπείρου από τον ελληνικό στρατό το ΚΚΕ θα διατυπώσει τις αντιρρήσεις του, μα θα πειθαρχήσει» (Ριζοσπάστης, 2 Ιούνη 1945). Για την τοποθέτηση του αυτή δέχθηκε δριμεία κριτική από τον Ενβέρ Χότζα, παρουσία του Στάλιν, την οποία υποχρεώθηκε να αναγνωρίσει ως ασυγχώρητο λάθος εθνικιστικού χαρακτήρα (Ν. Ζαχαριάδης, Δέκα Χρόνια Πάλης, Νέος Κόσμος, τχ.8, Αύγουστος 1950, σ.408)
      Είναι αναίρεση της Βάρκιζας η πολιτική απόφαση της 12ης Ολομέλειας – μιας και αναφέρθηκε – την 30η Ιουνίου 1945 υπό την προεδρία του Ζαχαριάδη για «ΕΝΟΤΗΤΑ – ΤΑΞΗ –ΗΣΥΧΙΑ –ΕΙΡΗΝΗ –ΔΟΥΛΙΑ-ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ- ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ»; (Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ, τ.6, σ. 39).
      Ή η στρατηγική περί των δύο παγκοσμίων πόλων, Αγγλίας και ΕΣΣΔ, όπου η Ελλάδα σύμφωνα με τον Ζαχαριάδη τοποθετούνταν ανάμεσά τους επιδιώκοντας ουδετερότητα; (Παρεμπιπτόντως και αυτή η περίπτωση είχε κατακριθεί από τους Σοβιετικούς).
      Είναι αναίρεση της Βάρκιζας και μάλιστα έμπρακτη – δηλαδή ένοπλη – η πολιτική της ομαλής εσωτερικής δημοκρατικής εξέλιξης που δηλώνεται ρητά σε κάθε απόφαση του ΠΓ της ΚΕ;                                          
      Είναι αναίρεση της Βάρκιζας το αίτημα της λαϊκής συμφιλίωσης ακόμα και μετά τις εκλογές του 1946;
      Είναι αναίρεση της Βάρκιζας η προτροπή του Ν. Ζαχαριάδη προς τους εμπειροπόλεμους ανώτερους αξιωματικούς του ΕΛΑΣ να μην βγουν στο «βουνό» αλλά να προτιμήσουν το «νησί», δηλαδή την εξορία; Έτσι αποστελεχώθηκε το δεύτερο αντάρτικο και οδηγήθηκε σε μια προδιαγεγραμμένη ήττα, παρά τις αμέτρητες θυσίες του.
      Θα  κλείσω με το κορυφαίο. Είναι αναίρεση της Βάρκιζας και μάλιστα στην πράξη η καταδίκη μόλις τρεις μέρες ύστερα από την ίδρυση του ΔΣΕ, σαν «πρακτόρων και οργάνων των εχθρών του λαού και του Δημοκρατικού κινήματος», σαν εμπρηστών του εμφυλίου πολέμου, σαν ύποπτων υποκειμένων όσων «διαδίδουν ότι έχουν εξουσιοδότηση να κάνουν στρατολογία για να στείλουν αντάρτες στα βουνά», όσων λένε  ότι «έχουν εντολή να σχηματίσουν αντάρτικες ομάδες, να επανασυστήσουν τον ΕΛΑΣ και να βγουν στο βουνό», όσων προσθέτουν ότι «θα αρχίσουν να χτυπούν τους Άγγλους με τα όπλα»; (Ανακοίνωση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Ριζοσπάστης 31 Οκτώβρη 1946).
      Η λίστα με τα ρητά, εκπεφρασμένα παραδείγματα,  μπορεί να συνεχιστεί επί μακρόν. Όποιος επιθυμεί μπορεί να ανατρέξει στα Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ, τόμος 6 και στο Ριζοσπάστη της περιόδου (βρίσκεται όλος ψηφιοποιημένος στην ιστοσελίδα της Εθνικής Βιβλιοθήκης http://efimeris.nlg.gr/ns/main.html ). 
      Κύριε Πετρόπουλε, κάνετε μιαν αντιεπιστημονική αντίκρουση του πρώτου άρθρου μου, λέγοντας: «Γράφει η συγγραφέας: “Εφεξής το ΚΚΕ θα επεδίωκε την οριστική του ενσωμάτωση στο πλαίσιο της συνταγματικής και πολιτικής νομιμότητας, όπως αυτή διαγράφονταν από τους όρους της Συμφωνίας”. Κάθε άλλο. Από την σκοπιά του καθεστώτος η συμφωνία ήταν κάτι πολύ χειρότερο για το ΚΚΕ και το ΕΑΜ. Η συμφωνία της Βάρκιζας ήταν πέρα και πάνω από τη συνταγματική νομιμότητα».
      Κάνετε δηλαδή μια λεκτική ταχυδακτυλουργία αλλάζοντας το υποκείμενο της πρότασης μου (από ΚΚΕ σε καθεστώς) για να κριτικάρετε τη θέση μου.
      Το ίδιο προσπαθείτε να κάνετε και στο 2ο σημείο του αρχικού άρθρου μου: «Γράφει η συγγραφέας: “Για να περιβληθούν οι αποφάσεις της ηγεσίας με μεγαλύτερο κύρος…. ενεργοποίησε εκ νέου το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ”. Όχι βέβαια. Όλος ο ΕΛΑΣ πέρασε κάτω από τις διαταγές του Γ.Σ. (αφαιρέθηκαν οι εξουσίες της ΚΕ του ΕΛΑΣ), λίγο μετά την ανακωχή, στο δεύτερο δεκαήμερο του Ιανουαρίου του 1945. Πολύ πριν, δηλαδή, αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για την συμφωνία της Βάρκιζας και προτού να υπάρξει συμφωνία με τον αντίπαλο ότι θα ξεκινούσαν διαπραγματεύσεις».
      Είναι τόσο δύσκολο να αντιληφθεί κάποιος πως πρόκειται για τις επικείμενες αποφάσεις, δεδομένου πως μέχρι «το δεύτερο δεκαήμερο του Ιανουαρίου» δεν υπήρχαν αποφάσεις αλλά μια υποδόρια παραδοχή πως πρέπει να διαπραγματευθούμε τώρα που ηττηθήκαμε. Αντί λοιπόν να μιλάμε σχολαστικιστικά για ημερομηνίες, που όλοι οι Ιστορικοί γνωρίζουμε, ας δούμε σε ποιο κλίμα η ηγεσία σύρθηκε στη Βίλλα Κανελλοπούλου.
      Κύριε Πετρόπουλε, υποθέτω πως γίναμε και οι δύο Ιστορικοί, όχι για να γίνουμε χειροκροτητές προσωπικοτήτων, αλλά για αναλύουμε τα δεδομένα και να εξάγουμε συμπεράσματα. Όπως:
      Ήθελε το ΚΚΕ να εφαρμοστεί η Βάρκιζα ή όχι; Και αν όχι τι θα σήμαινε η μη εφαρμογή της από την πλευρά του; Θα σήμαινε μήπως αυτό για το οποίο κατηγορούσαν το Κόμμα για χρόνια οι αντίπαλοί του: ένοπλη δηλαδή προσπάθεια κατάληψης της εξουσίας; Θα σήμαινε μήπως αναίρεση της βασικής θέσης του Κόμματος ότι το ΚΚΕ δεν επέλεξε το ίδιο τη σύγκρουση αλλά  «ο εμφύλιος πόλεμος στην Ελλάδα επιβλήθηκε από το ντόπιο αντιδραστικό αστικό καθεστώς σε συμμαχία με τους Άγγλους ιμπεριαλιστές, αφού δεν μπορούσε διαφορετικά να εδραιωθεί η αστική εξουσία»  (http://www.kke.gr/istoria/h_bathia_alhtheia_gia_ton_dhmokratiko_strato_elladas_1946-1949_-_h_trixronh_epopoiia_didaskei_to_shmera?morf=1)
      Θα μπορούσαμε βέβαια να ξεμπερδεύουμε με όλα αυτά τα ενοχλητικά ερωτήματα αν υιοθετούσαμε   αυτό  που ο Ν. Ζαχαριάδης είχε γράψει πολύ αργότερα, όπως αναφέρετε: «Για τη Βάρκιζα: η συμφωνία της ήταν κρατική πράξη. Εγώ δεν μπορούσα να τη διαγράψω με μια μονοκοντυλιά δίχως να προκαλέσω χάος και ανεπανόρθωτο, τότε, χτύπημα του κινήματος». Αφού λοιπόν δεν μπορούσε να τη διαγράψει τι την έκανε τη Βάρκιζα ο Ζαχαριάδης; Μήπως σε αυτή τη φράση εσείς διακρίνετε κάποια επαναστατική διάθεση που εμένα μου διαφεύγει;  
      Δεν ήθελε κύριε Πετρόπουλε τον εμφύλιο πόλεμο το ΚΚΕ. Την επανένταξή του στο πολιτικό σύστημα και τη δημοκρατική κατάληψη της εξουσίας με εκλογές, ήθελε. Προσπάθησε πολύ για αυτό. Σχεδόν με κάθε κόστος. Δεν του το επέτρεψαν οι συνασπισμένοι αντιδραστικοί. Και οι άνθρωποι πήραν τα βουνά για δεύτερη φορά για να σωθούν από τη λευκή τρομοκρατία και την κρατική καταστολή. Το ΚΚΕ έπρεπε να διαχειριστεί τις ομάδες αυτές που αναζητούσαν διέξοδο εξαιτίας των διώξεων. Χρησιμοποίησε μάλιστα την διαμορφωθείσα κατάσταση ως μέσο πίεσης προς την κυβέρνηση Τσαλδάρη για έναν έντιμο συμβιβασμό.
      Γιατί μπορεί η Βάρκιζα να είναι λάθος τακτικής αλλά η έναρξη ενός 2ου αντάρτικου για απροσδιόριστους και θολούς λόγους – οι διώξεις των ΕΑΜιτών ή η επιδίωξη μιας σοσιαλιστικής επανάστασης; – και με ανύπαρκτες πιθανότητες επιτυχίας παρά τον ηρωισμό των μαχητών του ΔΣΕ, τι απέφερε;
      Πολύ περισσότερο μάλιστα όταν συνοδεύτηκαν από φαινόμενα όπως: Οι παλινωδίες στο Μακεδονικό, η απονομή του …τίτλου του χαφιέ στα καλύτερα στελέχη του ΚΚΕ και η εγκόλπωση ανθρώπων σαν τον Βλαντά και τον Γούσια.
      Για τη στρατιωτική συντριβή και τον καταστροφικό απολογισμό όσων ακολούθησαν δεν μπορεί παρά σε κάποιο βαθμό να φέρει ευθύνη και αυτός που κρατούσε το τιμόνι του Κόμματος στις κρίσιμες στιγμές.
      Η Βασιλική Λάζου είναι Δρ. Ιστορίας

      • Γιώργος Πετρόπουλος Ο/Η Γιώργος Πετρόπουλος λέει:

        Εντάξει κ. Λάζου. Αφού μου την οφείλατε την απάντηση καλά κάνατε και μου την δώσατε. Ευχαριστώ επίσης για τις πηγές στις οποίες με παραπέμπετε. Ειδικά εκείνη για τον ψηφιοποιημένο Ριζοσπάστη στην Εθνική Βιβλιοθήκη… Τι να σας πω; Σας τον προσφέρω ολόκληρο τον Ριζοσπάστη- και με καλύτερο σκανάρισμα. Για να μην… παιδεύεστε. Περιμένω δε από εσάς, αν έχετε κι άλλες τέτοιες πηγές να μου τις συστήσετε…!!!
        Κ. Λάζου, δεν απαντήσατε σε κανένα από τα ζητήματα στα οποία άσκησα κριτική στο άρθρο σας. Για την ακρίβεια προσπαθήσατε να απαντήσετε ως πολιτικός και όχι ως ιστορικός. Τι σημαίνει αυτό; Θα το δείξω παρακάτω. Εδώ, αρκούμαι να πω ότι σε μένα, ως δημοσιογράφο, είναι πολύ γνώριμη η τακτική να πιάνεται ο άλλος από φράσεις- φρασούλες και ασύνδετα γεγονότα, να τους αφαιρεί όλο το ιστορικό υπόβαθρο για να μπορέσει να φέρει τα πράγματα στα μέτρα του ώστε να ασκήσει αντίλογο. Δεν το περίμενα αυτό από σας. Το κάνατε. Γηράσκω αεί διδασκόμενος…
        Μια σημείωση ευθύς εξαρχής. Όταν ασχολήθηκα με τον Ζαχαριάδη περίμενα ότι θα ακούσω παρόμοιους υπαινιγμούς σαν αυτόν: «Κύριε Πετρόπουλε, υποθέτω πως γίναμε και οι δύο Ιστορικοί, όχι για να γίνουμε χειροκροτητές προσωπικοτήτων, αλλά για αναλύουμε τα δεδομένα και να εξάγουμε συμπεράσματα». Περίμενα να ακούσω- και έχω ακούσει- και χειρότερα. Τα αντιπαρέρχομαι. Από αφορισμούς καλά πάμε αλλά η ουσία είναι να μπορεί να ανασκευάσει κάποιος αυτό που λες, αυτό που γράφεις, αυτό που υποστηρίζεις, με στοιχεία και ντοκουμέντα. Αναμένω.
        Επί της ουσίας τώρα.
        Γράψατε κ. Λάζου ότι με την υπογραφή της Βάρκιζας «εφεξής το ΚΚΕ θα επεδίωκε την οριστική του ενσωμάτωση στο πλαίσιο της συνταγματικής και πολιτικής νομιμότητας, όπως αυτή διαγράφονταν από τους όρους της Συμφωνίας». Σας απάντησα ότι κάνετε λάθος γιατί η Βάρκιζα ως νομικό καθεστώς ήταν έξω από κάθε συνηθισμένη συνταγματική νομιμότητα. Ήταν επιβολή εξουσίας. Σας ανέφερα ότι κυρώθηκε με Συντακτική πράξη την ώρα μάλιστα που στη χώρα υπήρχε Σύνταγμα σε λειτουργία. Η Βάρκιζα ήταν η επιβολή μιας εξουσίας- πέρα και πάνω από κάθε Σύνταγμα- που στηριζόταν σε αγγλικά όπλα. Τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο. Συνεπώς η αναίρεσή της απαιτούσε αναίρεση στην πράξη- ένοπλη δηλαδή- της εξουσίας που την επέβαλε.
        Μου απαντήσατε ότι κάνω «μια λεκτική ταχυδακτυλουργία αλλάζοντας το υποκείμενο της πρότασης» σας. Προφανώς δεν καταλάβατε τίποτα απ’ όσα έγραψα. Σας συνιστώ να ρωτήσετε έναν δικηγόρο. Εκείνος θα σας πει τί είναι οι Συντακτικές Πράξεις.
        Γράψατε: « Για να περιβληθούν οι αποφάσεις της ηγεσίας με μεγαλύτερο κύρος και για να δεσμευτούν κατά κάποιο τρόπο όσοι πιθανά εξέφραζαν τη διαφωνία τους η ηγεσία ενεργοποίησε εκ νέου το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ υπό τον Βελουχιώτη και τον Σαράφη». Σας απάντησα πως έχετε λάθος. Γιατί όταν αφαιρέθηκαν οι εξουσίες της ΚΕ του ΕΛΑΣ, όταν ξεκίνησε η αναδιοργάνωση του ΕΛΑΣ κι όταν όλος ο έλεγχος του ΕΛΑΣ πέρασε στο Γενικό Στρατηγείο δεν υπήρχε ούτε συμφωνία της Βάρκιζας, ούτε συμφωνία με την κυβέρνηση των Αθηνών για έναρξη διαπραγματεύσεων. Υπήρχε μόνο η ανακωχή. Με κατηγορείτε πως κι εδώ κάνω «λεκτική ταχυδακτυλουργία» κι ότι ασχολούμαι σχολαστικά με τις ημερομηνίες που όλοι τις ξέρουμε. Αναρωτιέστε μάλιστα ευθύς εξαρχής: «Είναι τόσο δύσκολο να αντιληφθεί κάποιος πως πρόκειται για τις επικείμενες αποφάσεις, δεδομένου πως μέχρι «το δεύτερο δεκαήμερο του Ιανουαρίου» δεν υπήρχαν αποφάσεις αλλά μια υποδόρια παραδοχή πως πρέπει να διαπραγματευθούμε τώρα που ηττηθήκαμε» (Σας λείπε το ερωτηματικό αλλά λίγο το κακό).
        Κυρία μου έχετε καταλάβει τι γράψατε στο άρθρο σας; Γράψατε ότι ενεργοποιήθηκε εκ νέου το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ για να δοθεί κύρος στην υπογραφή της Βάρκιζας. Κι αυτό τη στιγμή που δεν υπήρχε συμφωνία. Ούτε καν συμφωνία για διαπραγματεύσεις. Κρίνετε με την ύστερη γνώση; Κι αυτό το λέτε ιστορική προσέγγιση επιστημονικού επιπέδου; Μένω άφωνος!!! Αν είχατε σχέση με τα ντοκουμέντα της εποχής θα γνωρίζατε πως όταν το Γ.Σ. του ΕΛΑΣ ανέλαβε όλη την ευθύνη του ΕΛΑΣ (όχι ενεργοποιήθηκε- Ποτέ δεν έπαψε να είναι ενεργό) μπήκαν σε εφαρμογή μια σειρά διαταγές αναδιοργάνωσης ώστε ο ΕΛΑΣ να είναι σε θέση να συνεχίσει τον πόλεμο στην περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις δεν γίνονταν ή αποτύγχαναν. Διαβάστε λίγο Σαράφη ή την έκθεση Μακρίδη και θα το μάθετε.
        Δεν χωράει αμφιβολία πως η ανακωχή έγινε για να δοθεί χρόνος προετοιμασίας των διαπραγματεύσεων με στόχο την πολιτική λύση του ελληνικού ζητήματος ύστερα από τον Δεκέμβρη. Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν σήμαινε ότι θα γίνονταν διαπραγματεύσεις- που τελικά έγιναν- και σε καμία περίπτωση δεν σήμαινε ότι οι διαπραγματεύσεις θα οδηγούσαν στη συμφωνία της Βάρκιζας όπως την γνωρίζουμε. Εσείς τι μας λέτε; Εσείς μας λέτε πως πριν ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις, πριν συμφωνηθεί ότι θα γίνουν διαπραγματεύσεις, η ηγεσία του ΚΚΕ είχε στα χέρια της, στο μυαλό της και στους σκοπούς της μια τελειωμένη συμφωνία, την συμφωνία της Βάρκιζας όπως την ξέρουμε. Οπότε σκέφτηκε: Βρε δεν ενεργοποιούμε και το Γ.Σ. του ΕΛΑΣ ώστε να δώσουμε κύρος στη συμφωνία που θα υπογράψουμε!!! Τι να σας πω κ. Λάζου. Τέτοιες ικανότητες σε ιστορικό δεν έχω ξανασυναντήσει. Θέλω πολύ να σας γνωρίσω.
        Υπήρχε κι ένα τρίτο σημείο του άρθρου σας κ. Λάζου το οποίο αντέκρουσα. Στην απάντησή σας το προσπεράσατε. Γράφατε στο άρθρο: «Η διαφωνία για την ορθότητα της υπογραφής της Συμφωνίας της Βάρκιζας ήταν ένα από τα σημεία της διαμάχης που ξέσπασε στους κόλπους του ΚΚΕ μετά τη στρατιωτική ήττα του στον εμφύλιο πόλεμο. Έληξε προσωρινά με την απομάκρυνση των Παρτσαλίδη, Καραγιώργη και Βαφειάδη και την καθαίρεση του ίδιου του Ζαχαριάδη το 1956, απασχόλησε ωστόσο και κατοπινές ολομέλειες». Δεν θα επαναλάβω τι σας απάντησα. Το γεγονός όμως ότι στην απάντησή σας δεν συμπεριλάβατε αυτό το σημείο της κριτική μου το εκλαμβάνω ως σιωπηρή αναγνώριση- από μέρους σας- του δικού σας λάθους. Δεν είναι έτσι; Σας ξέφυγε να με κατηγορήσετε κι εδώ για «λεκτική ταχυδακτυλουργία»;
        Επιτρέψτε μου τώρα να περάσω στα μαζεμένα που μου σούρατε υπό μορφήν ερωτήσεων.
        Ρωτάτε: «Είναι αναίρεση της Βάρκιζας η αποκήρυξη του Άρη Βελουχιώτη που εναντιώθηκε εξ αρχής, αν μη τι άλλο, έμπρακτα στη Βάρκιζα;». Προφανώς δεν ξέρετε το θέμα του Άρη και σίγουρα δεν μπορείτε να το αποτιμήσετε. Την ώρα που ένα ολόκληρο κίνημα αφοπλίστηκε, την ώρα που 130.000 ελασίτες αποστρατεύτηκαν και πήγαν σπίτι τους, την ώρα που διαλύθηκε η πολιτοφυλακή κι έπαψε να υπάρχει κάθε μορφή ένοπλης οργάνωσης του κινήματος, ένας ηγέτης, ο Άρης, παίρνει 80 μαυροσκούφηδες και ξεκινάει ένοπλο αγώνα. Αυτό εσείς το λέτε έμπρακτη εναντίωση στη Βάρκιζα ή εξ αντικειμένου τυχοδιωκτισμό με απρόβλεπτες συνέπειες για το κίνημα; Μην μου αρχίσετε τα μυθικά και τα δακρύβρεχτα για τον Άρη. Ξέρω να τον υπερασπίζομαι καλύτερα από εσάς. Ξαναρωτώ: Ήταν η στάση του έμπρακτη εναντίωση στη Βάρκιζα η εξ αντικειμένου τυχοδιωκτισμός;
        Ρωτάτε: «Είναι αναίρεση της Βάρκιζας η στάση του Ζαχαριάδη στα εθνικά ζητήματα, π.χ. στο βορειοηπειρωτικό;». Κυρία μου δεν το ξέρετε το θέμα. Καμία σχέση με την Βάρκιζα δεν έχει. Είναι ένα λάθος που αμέσως αναιρέθηκε στην πράξη. Διαβάστε λίγο την 12η Ολομέλεια. Δείτε τα δημοσιεύματα του Ριζοσπάστη αναφορικά με την ενδεχόμενη εισβολή στη Β. Ήπειρο και θα καταλάβετε. Μην εκτίθεστε ρίχνοντας στη συζήτηση ότι σας έρθει στο νου.
        Ρωτάτε: «Είναι αναίρεση της Βάρκιζας η πολιτική απόφαση της 12ης Ολομέλειας – μιας και αναφέρθηκε – την 30η Ιουνίου 1945 υπό την προεδρία του Ζαχαριάδη για «ΕΝΟΤΗΤΑ – ΤΑΞΗ –ΗΣΥΧΙΑ –ΕΙΡΗΝΗ –ΔΟΥΛΙΑ-ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ- ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ»; Μα καλά, αυτό είδατε μόνο στη 12η Ολομέλεια; Ένα σύνθημα που από μόνο του δεν λέει τίποτα. Σας έχω ήδη γράψει για την 12η. Μπορούσε κ. Λάζου να εφαρμοστεί το πρόγραμμα της Λαϊκής Δημοκρατίας σε συνθήκες Βάρκιζας ή ενάντια σ’ αυτήν; Η Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα ήταν στο πλαίσιο της Βάρκιζας ή κόντρα σ’ αυτήν; Η στενή αυτοάμυνα τι ήταν; Το σύνθημα να φύγουν οι Άγγλοι από την Ελλάδα τι ήταν; Διαβάζετε τις αποφάσεις του ΚΚΕ εκείνης της περιόδου ή σταχυολογείτε ότι σας βολεύει; Εμβαθύνετε σ’ αυτές τις αποφάσεις ή απλώς κάνετε πασαλείμματα;
        Ρωτάτε επίσης αν ήταν αναίρεση της Βάρκιζας η θεωρία των δύο πόλων. Προφανώς ούτε αυτό το θέμα το γνωρίζετε. Να πάτε στον πρώτο τόμο των κειμένων του Ζαχαριάδη (εκδόσεις Καστανιώτη) και να διαβάσετε τα κείμενα της 12ης Ολομέλειας. Εκεί θα δείτε ότι η θεωρία των δύο πόλων αφορά στην πολιτική του ΕΑΜ στα χρόνια της Κατοχής. Να βάλετε κάτω τον χάρτη της κατοχής και να δείτε για ποιες χώρες μιλάει. Κι αφού τα κάνετε όλα αυτά να διαβάσετε τι λέει ο ίδιος το 1950 στα άρθρα του μπρος στην 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ («Δέκα Χρόνια Πάλης»). Όταν τα διαβάσετε όλα αυτά να μου ξαναθέσετε το ερώτημα με βάση τα όσα καινούργια θα έχετε μάθει. Τώρα είστε εκτός θέματος. Πληροφοριακά σας λέω ότι η θεωρία των δύο πόλων υιοθετήθηκε από το ΚΚΕ και το ΕΑΜ την μικρή περίοδο της νομιμότητας 1946- 1947 στην μετεξέλιξή της: Ως πολιτική της ουδετερότητας. Την πολιτική αυτή δεν την αντέκρουσαν οι σοβιετικοί. Εξέφρασαν ορισμένες παρατηρήσεις. Κεντρικό σημείο της πολιτικής της ουδετερότητας ήταν να φύγουν οι Άγγλοι και στη συνέχεια οι Αμερικανοί από την Ελλάδα. Αυτό, αλήθεια, ήταν στο πλαίσιο της Βάρκιζας ή η αναίρεσή της στην πράξη;
        Ρωτάτε: «Είναι αναίρεση της Βάρκιζας το αίτημα της λαϊκής συμφιλίωσης ακόμα και μετά τις εκλογές του 1946; Είναι αναίρεση της Βάρκιζας η προτροπή του Ν. Ζαχαριάδη προς τους εμπειροπόλεμους ανώτερους αξιωματικούς του ΕΛΑΣ να μην βγουν στο «βουνό» αλλά να προτιμήσουν το «νησί», δηλαδή την εξορία; Έτσι αποστελεχώθηκε το δεύτερο αντάρτικο και οδηγήθηκε σε μια προδιαγεγραμμένη ήττα, παρά τις αμέτρητες θυσίες του». Ας τα πάρουμε ένα- ένα. Από πού κι ως που η απόκρουση μιας διχαστικής πολιτικής μέσα στο λαό ήταν υπέρ της Βάρκιζας; Για τον λαό μιλάμε κ. Λάζου, το έχετε καταλάβει; Όσο για το άλλο που λέτε περί προτροπής του Ζαχαριάδη να πάνε οι αξιωματικοί στις εξορίες, προφανώς δεν έχετε διαβάσει τι έχει απαντήσει ο ίδιος. Εν συντομία σας το αναφέρω. Τη ευθύνη της στρατιωτικής επιτροπής του ΚΚΕ την είχε ο Σιάντος. Ο Σιάντος για τον Ζαχαριάδη ήταν ύποπτος από το 1945 όταν άνθρωπος του Δημητρόφ τον είχε ενημερώσει πως μέσα στην ΚΕ του ΚΚΕ υπήρχε χαφιές. Ο Ζαχαριάδης έχει γράψει πως δεν γίνονταν όλες οι στρατιωτικές κινήσεις του ΚΚΕ γνωστές στο Σιάντο. Δηλαδή ένα μέρος της δουλειάς το κρατούσε ο ίδιος. Επίσημα το Π.Γ. του ΚΚΕ είχε πάρει απόφαση οι στρατιωτικοί να πηγαίνουν στις εξορίες. Αναφέρει όμως ο Ζαχαριάδης το εξής περιστατικό: Ήρθε ένας στρατιωτικός και μου είπε: Να πάω στο Βουνό ή στην εξορία. Του απάντησα ότι το κόμμα έχει αυτή την απόφαση αλλά αν ήμουν στη θέση σου θα πήγαινα στο Βουνό. Αυτός- λέει ο Ζαχαριάδης- πήγε στον Σιάντο κι εκείνος τον έστειλε στην εξορία.
        Η κατάσταση αυτή από μόνη της δείχνει τις δυσκολίες στην αντιμετώπιση του θέματος από την τότε ηγεσία του ΚΚΕ αλλά δεν δείχνει ολοκληρωμένη την εικόνα. Το λέω αυτό για τον εξής λόγο. Στο ΚΚΕ για ένα μεγάλο διάστημα κυρίαρχη ήταν η αντίληψη της εξέγερσης. Η μορφή του πολέμου «από τον χωριό στην πόλη» (δεύτερο αντάρτικο- ΔΣΕ) επιβλήθηκε από τις εξελίξεις και τις καταστάσεις. Συνεπώς το ζήτημα με τους στρατιωτικούς ήταν αδιευκρίνιστο (αναφορικά με την χρησιμοποίησή τους) από την στιγμή που δεν είχε ξεκαθαρίσει η μορφή εκδήλωσης της επανάστασης και κατ’ επέκταση της χρήσης των μορφών ένοπλου αγώνα. Δεν επεκτείνομαι περισσότερο αν και δεν είμαι βέβαιος πως θα καταλάβετε. Μελετήστε, καλύτερα, λίγο από ιστορία επαναστάσεων.
        Ρωτάτε (το θεωρείτε μάλιστα κορυφαίο): «Είναι αναίρεση της Βάρκιζας και μάλιστα στην πράξη η καταδίκη μόλις τρεις μέρες ύστερα από την ίδρυση του ΔΣΕ, σαν «πρακτόρων και οργάνων των εχθρών του λαού και του Δημοκρατικού κινήματος», σαν εμπρηστών του εμφυλίου πολέμου, σαν ύποπτων υποκειμένων όσων «διαδίδουν ότι έχουν εξουσιοδότηση να κάνουν στρατολογία για να στείλουν αντάρτες στα βουνά», όσων λένε ότι «έχουν εντολή να σχηματίσουν αντάρτικες ομάδες, να επανασυστήσουν τον ΕΛΑΣ και να βγουν στο βουνό», όσων προσθέτουν ότι «θα αρχίσουν να χτυπούν τους Άγγλους με τα όπλα»; (Ανακοίνωση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Ριζοσπάστης 31 Οκτώβρη 1946).
        Κυρία μου έχετε καταλάβει για ποιο πράγμα μιλάτε; Βγαίναν κάποιοι και λέγαν ότι στρατολογούσαν αντάρτες. Αυτό μπορεί να ήταν προβοκάτσια. Μπορεί να ήταν και παραβίαση συνωμοτικών κανόνων από πραγματικούς στρατολόγους. Πάντως είχε διαρρεύσει και είχε πάρει δημοσιότητα. Το ΚΚΕ ήταν νόμιμο ακόμη και αξιοποιούσε τη νομιμότητα- την όποια νομιμότητα- μέχρις εσχάτων. Παράλληλα, από τον Αύγουστο του ’46 είχε βγάλει στο εξωτερικό κλιμάκιο του Π.Γ. για την προετοιμασία του ένοπλου αγώνα. Τι θέλατε να πει για ένα θέμα που είχε δημοσιοποιηθεί; Ότι προετοιμάζει ένοπλο αγώνα; Κι επειδή διαψεύδει μετά βδελυγμίας ότι ετοίμαζε ένοπλο αγώνα, από αυτό εσείς βγάλετε το συμπέρασμα πως ήταν με την Βάρκιζα; Νομίζω πως θέλετε να μας τρελάνετε εντελώς.
        Καταλήγω με τούτο: Γράφετε: «Δεν ήθελε κύριε Πετρόπουλε τον εμφύλιο πόλεμο το ΚΚΕ». Μην το λέτε σε μένα αυτό. Με κομμουνιστή μιλάτε. Κανένας κομμουνιστής και κανένα επαναστατικό κόμμα δεν επιθυμούν τον εμφύλιο πόλεμο για να φτάσουν στην εξουσία. Ξέρουν πολύ καλά οι κομμουνιστές ότι ένας πόλεμος- ακόμη και νικηφόρος- θα τους στερήσει από τις καλύτερες δυνάμεις που έχουν για την οικοδόμηση της κοινωνίας που επιδιώκουν. Ο εμφύλιος δεν επιλέγεται από τα επαναστατικά κόμματα. Τους επιβάλετε. Αυτά όμως οφείλουν να προετοιμάζονται για όλες τις μορφές πάλης στο δρόμο προς την εξουσία. Το ΚΚΕ, της εποχής που συζητάμε, είχε ακόμη περισσότερους λόγους να μην θέλει τον εμφύλιο. Ήταν πλειοψηφική δύναμη στην κοινωνία μαζί με τον πολιτικό Συνασπισμό Κομμάτων του ΕΑΜ. Συνεπώς είχε κάθε λόγο να επιθυμεί την ελεύθερη έκφραση της ελεύθερης βούλησης του ελληνικού λαού και να την επιδιώκει. Μια τέτοια επιλογή το καθιστούσε υποτακτικό στη συμφωνία της Βάρκιζας; Φτάνει μόνο να αναρωτηθείτε τούτο και θα λάβετε την απάντηση: Αν ο ελληνικός λαός αφηνόταν ελεύθερος από την ντόπια αντίδραση και τους ξένους να εκφράσει την βούλησή του, μια τέτοια ελευθερία έγερνε υπερ της Βάρκιζας ή υπερ της αναίρεσής της;
        Υ.Γ. Γράφετε για το Μακεδονικό το οποίο δεν το ξέρετε. Γράφετε για τα καλύτερα στελέχη που χαρακτηρίστηκαν χαφιέδες αλλά δεν μας λέτε για ποια περίοδο μιλάτε και για ποιους. Μιλάτε για εγκόλπωση στελεχών σαν τον Βλαντά και τον Γούσια. Για πότε μιλάτε; Έχετε να πείτε κάτι για τον Βλαντά του Καλπακίου, της Κατοχής, του Γραφείου της ΟΚΝΕ και της ΕΠΟΝ ή ό,τι ξέρετε γι’ αυτόν αφορά ύστερη γνώση; Έχετε κάτι να πείτε για το Γούσια της κατοχής ή της μεταπελευθερωτικής περιόδου ή εκφράζετε κρίσεις για την ανάδειξή του με την ύστερη γνώση; Όλα στο μίξερ, χάριν εντυπωσιασμού, δεν γίνεται κ. Λάζου.
        Γιώργος Πετρόπουλος
        Δημοσιογράφος

        • «Δεν ξέρω», «δεν καταλαβαίνω», «κάνω λάθη» «δεν γνωρίζω», «είμαι άσχετη, αδιάβαστη, απληροφόρητη, αβαθύς». Και «δεν έχω και καλά σκαναρίσματα»

          ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΛΑΖΟΥ*

          Κύριε Πετρόπουλε, 
          από την απάντησή σας είναι προφανές ότι ένας Ιστορικός και ένας Δημοσιογράφος προσεγγίζουν με διαφορετική μεθοδολογία τα ιστορικά ζητήματα. (Όπως, άλλωστε, και ένας Ιστορικός τα δημοσιογραφικά θέματα).
           
          Όπως είναι ευρέως γνωστό και παραδεδεγμένο οι Ιστορικοί για να τεκμηριώσουμε τα γραφόμενά μας παραθέτουμε στοιχεία και αναφέρουμε τις πηγές από όπου τα αντλήσαμε. Αν η πηγή αυτή είναι ο πολλάκις δημοσιευμένος Ριζοσπάστης (καλοσκαναρισμένος ή κακοσκαναρισμένος) ή κάποιο σπάνιο έγγραφο (υψηλής ή χαμηλής ανάλυσης) καλά κρυμμένο σε κάποιο αρχείο δεν έχει τόση σημασία όση το ίδιο το περιεχόμενό του.

          Οι Ιστορικοί γνωρίζουν επίσης την περιορισμένη αξιοπιστία των αυτοβιογραφικών ή προσωπικών κειμένων. Πολύ περισσότερο εάν «ο ίδιος» που τα γράφει σε χρόνο μεταγενέστερο έχει κάθε λόγο να δώσει εξηγήσεις για τη συντριβή ενός λαβωμένου αλλά ρωμαλέου κινήματος που το παρέλαβε στα χέρια του τον Μάιο του 1945.

          Καταστήσατε τον μεταξύ μας διάλογο ανέφικτο/άσκοπο καθώς εσείς εμφανίζεστε να είσαστε ο απόλυτος κριτής σχετικά με όσα ξέρω ή δεν ξέρω και επομένως είμαι υποχρεωμένη να σπεύσω να τα (ξανα)διαβάσω για να διαπιστώσω μήπως δεν τα κατανόησα σωστά. Ή εν πάσει περιπτώσει, τι κατανοήσατε εσείς.

          Αντί δικής μου απαντήσεως, συνιστώ στους υπομονετικούς αναγνώστες αυτής της αντιμαχίας να ξαναδιαβάσουν το δικό σας κείμενο – είναι η καλύτερη υπεράσπιση μου. Εφιστώ την προσοχή τους σε ορισμένες από τις ρήσεις σας (το σύνολο τους βρίσκεται ακριβώς παραπάνω) με ελάχιστο δικό μου σχολιασμό (με κεφαλαία και εντός παρενθέσεως):
           

          – Εντάξει κ. Λάζου. (..….) Τι να σας πω; Σας τον προσφέρω ολόκληρο τον Ριζοσπάστη – και με καλύτερο σκανάρισμα. Για να μην… παιδεύεστε.
          (ΥΠΟΚΛΙΝΟΜΑΙ. Ο ΔΙΚΟΣ ΣΑΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ ΕΧΕΙ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΣΚΑΝΑΡΙΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΚΟ ΜΟΥ).

          – Για την ακρίβεια προσπαθήσατε να απαντήσετε ως πολιτικός και όχι ως ιστορικός.

          – Δεν το περίμενα αυτό από σας.

          – Όταν ασχολήθηκα με τον Ζαχαριάδη περίμενα ότι θα ακούσω παρόμοιους υπαινιγμούς (……) Περίμενα να ακούσω- και έχω ακούσει- και χειρότερα.
          (ΩΡΑΙΑ. ΟΜΩΣ ΤΙ ΦΤΑΙΩ ΕΓΩ ΓΙΑ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΣΚΕΦΤΗΚΑΤΕ ΕΣΕΙΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ;)

          – Σας απάντησα ότι κάνετε λάθος γιατί η Βάρκιζα (……)

          – Προφανώς δεν καταλάβατε τίποτα απ’ όσα έγραψα.

          – Σας συνιστώ να ρωτήσετε έναν δικηγόρο. Εκείνος θα σας πει τί είναι οι Συντακτικές Πράξεις.
          (ΔΙΚΗΓΟΡΟ, ΕΤΣΙ ΑΔΙΑΚΡΙΤΩΣ; ΠΡΟΤΙΜΗΣΑ ΝΑ ΕΧΩ ΡΩΤΗΣΕΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΛΟΓΟΥΣ).

          – (Σας λείπε το ερωτηματικό αλλά λίγο το κακό).
          (ΕΛΑΧΙΣΤΟ. ΚΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΚΗ ΣΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΛΕΙΠΕΙ ΕΝΑ ΙΩΤΑ).

          Κυρία μου έχετε καταλάβει τι γράψατε στο άρθρο σας;
          (ΕΛΑ, ΝΤΕ).

          – Κρίνετε με την ύστερη γνώση; Κι αυτό το λέτε ιστορική προσέγγιση επιστημονικού επιπέδου; Μένω άφωνος!!!
          (ΚΙ ΕΓΩ ΚΟΝΩΝΟΣ)

          – Αν είχατε σχέση με τα ντοκουμέντα της εποχής θα γνωρίζατε πως (……)

          – Το Γ.Σ. του ΕΛΑΣ (……) (Ποτέ δεν έπαψε να είναι ενεργό).
          (ΠΑΝΤΩΣ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΗ ΤΗΝ ΕΔΩΣΕ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΑΡΧΗΓΕΙΟ, ΜΕ ΠΑΡΑΜΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟΥ).

          – Διαβάστε λίγο Σαράφη ή την έκθεση Μακρίδη και θα το μάθετε.
          (ΠΑΛΙΙΙΙΙ;;;;; ΣΑΝ ΤΙΜΩΡΙΑ ΜΟΙΑΖΕΙ. ΤΑ ΕΧΩ ΔΙΑΒΑΣΕΙ 10 ΦΟΡΕΣ).

          – Δεν χωράει αμφιβολία πως η ανακωχή έγινε για να δοθεί χρόνος προετοιμασίας των διαπραγματεύσεων με στόχο την πολιτική λύση του ελληνικού ζητήματος (……)
          (ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ)

          – Τι να σας πω κ. Λάζου. Τέτοιες ικανότητες σε ιστορικό δεν έχω ξανασυναντήσει.

          – Το γεγονός όμως ότι στην απάντησή σας δεν συμπεριλάβατε αυτό το σημείο της κριτική μου το εκλαμβάνω ως σιωπηρή αναγνώριση- από μέρους σας- του δικού σας λάθους. Δεν είναι έτσι;
          (Ο,ΤΙ ΠΕΙΤΕ).

          – Επιτρέψτε μου τώρα να περάσω στα μαζεμένα που μου σούρατε υπό μορφήν ερωτήσεων.
          (ΑΝ ΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΤΙΣ ΕΡΜΗΝΕΥΕΤΕ ΠΩΣ ΣΑΣ «ΤΑ ΄ΣΟΥΡΑ», ΤΑ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΠΟΥ ΛΕΤΕ ΓΙΑ ΜΕΝΑ, ΤΙ ΕΙΝΑΙ;)

          – Προφανώς δεν ξέρετε το θέμα του Άρη και σίγουρα δεν μπορείτε να το αποτιμήσετε.
          (ΝΑΙ, ΕΙΜΑΙ Η ΜΟΝΗ ΑΠΟ ΤΑ 10.000.000 ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΟΥ ΑΓΝΟΕΙ ΤΟ ΘΕΜΑ).

          – Την ώρα που ένα ολόκληρο κίνημα αφοπλίστηκε, την ώρα που 130.000 ελασίτες αποστρατεύτηκαν και πήγαν σπίτι τους, την ώρα που διαλύθηκε η πολιτοφυλακή κι έπαψε να υπάρχει κάθε μορφή ένοπλης οργάνωσης (……)
          (ΜΟΝΟΣ ΣΑΣ ΤΑ ΛΕΤΕ).

          – (……) ο Άρης, παίρνει 80 μαυροσκούφηδες και ξεκινάει ένοπλο αγώνα. Αυτό εσείς το λέτε έμπρακτη εναντίωση στη Βάρκιζα ή εξ αντικειμένου τυχοδιωκτισμό με απρόβλεπτες συνέπειες για το κίνημα;
          (ΟΥΤΕ ΨΩΜΙ, ΟΥΤΕ ΝΕΡΟ).

          – Μην μου αρχίσετε τα μυθικά και τα δακρύβρεχτα για τον Άρη. Ξέρω να τον υπερασπίζομαι καλύτερα από εσάς.
          (ΕΙΜΑΙ ΠΕΡΙΕΡΓΗ ΝΑ ΔΩ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ).

          – Ξαναρωτώ: Ήταν η στάση του έμπρακτη εναντίωση στη Βάρκιζα η εξ αντικειμένου τυχοδιωκτισμός;
          (ΕΝΤΑΞΕΙ, ΤΟ ΞΑΝΑΕΙΠΑΤΕ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΕΔΩΣΑΜΕ).

          – Ρωτάτε: «Είναι αναίρεση της Βάρκιζας η στάση του Ζαχαριάδη στα εθνικά ζητήματα, π.χ. στο βορειοηπειρωτικό;». Κυρία μου δεν το ξέρετε το θέμα. Καμία σχέση με την Βάρκιζα δεν έχει. Είναι ένα λάθος που αμέσως αναιρέθηκε στην πράξη.
          (ΛΑΘΑΚΙ ΝΑ ΤΟ ΠΟΥΜΕ ΚΑΛΥΤΕΡΑ. ΟΤΑΝ ΣΥΜΠΛΕΕΙΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΜΟΝΑΡΧΟΦΑΣΙΣΤΕΣ, ΕΣΤΩ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ, ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ ΔΕΝ ΑΒΑΝΤΑΡΕΙΣ ΤΟ ΜΕΤΑΒΑΡΚΙΖΙΑΝΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ;)

          – Διαβάστε λίγο την 12η Ολομέλεια. Δείτε τα δημοσιεύματα του Ριζοσπάστη αναφορικά με την ενδεχόμενη εισβολή στη Β. Ήπειρο και θα καταλάβετε. Μην εκτίθεστε ρίχνοντας στη συζήτηση ότι σας έρθει στο νου.
          (ΜΑΛΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΑΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΣΑΣ ΜΕΤΑΠΕΙΣΩ ΠΩΣ ΤΑ ΕΧΩ ΔΙΑΒΑΣΕΙ).

          – Ρωτάτε: «Είναι αναίρεση της Βάρκιζας η πολιτική απόφαση της 12ης Ολομέλειας – μιας και αναφέρθηκε – την 30η Ιουνίου 1945 υπό την προεδρία του Ζαχαριάδη για «ΕΝΟΤΗΤΑ – ΤΑΞΗ –ΗΣΥΧΙΑ –ΕΙΡΗΝΗ –ΔΟΥΛΙΑ-ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ- ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ»; Μα καλά, αυτό είδατε μόνο στη 12η Ολομέλεια; Ένα σύνθημα που από μόνο του δεν λέει τίποτα.
          (ΑΛΛΑ ΕΛΕΓΕ Η ΑΠΟΦΑΣΗ, ΑΛΛΑ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ).

          – Διαβάζετε τις αποφάσεις του ΚΚΕ εκείνης της περιόδου ή σταχυολογείτε ότι σας βολεύει; Εμβαθύνετε σ’ αυτές τις αποφάσεις ή απλώς κάνετε πασαλείμματα;
          (ΝΑ ΜΕ ΒΟΛΕΥΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΙ;).

          – Ρωτάτε επίσης αν ήταν αναίρεση της Βάρκιζας η θεωρία των δύο πόλων. Προφανώς ούτε αυτό το θέμα το γνωρίζετε.
          (ΘΑ ΗΤΑΝ ΕΚΠΛΗΞΗ ΝΑ ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΑ, ΜΕ ΤΟΣΑ ΠΟΥ ΑΓΝΟΩ).

          – Να πάτε στον πρώτο τόμο των κειμένων του Ζαχαριάδη (εκδόσεις Καστανιώτη) και να διαβάσετε τα κείμενα της 12ης Ολομέλειας.
          (ΠΡΟΤΙΜΩ ΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑ ΚΕΙΜΕΝΑ).

          Κι αφού τα κάνετε όλα αυτά να διαβάσετε τι λέει ο ίδιος το 1950 στα άρθρα του μπρος στην 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ («Δέκα Χρόνια Πάλης»).
          (Ο ΙΔΙΟΣ, Ε;;;; ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ;;;; ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ!!!!).

          – Όταν τα διαβάσετε όλα αυτά να μου ξαναθέσετε το ερώτημα με βάση τα όσα καινούργια θα έχετε μάθει. Τώρα είστε εκτός θέματος.
          (ΩΪΜΕ, ΔΥΣΤΗΝΕ ΓΥΝΑΙ)

          – Πληροφοριακά σας λέω ότι η θεωρία των δύο πόλων υιοθετήθηκε από το ΚΚΕ και το ΕΑΜ την μικρή περίοδο της νομιμότητας 1946- 1947 στην μετεξέλιξή της: Ως πολιτική της ουδετερότητας. Την πολιτική αυτή δεν την αντέκρουσαν οι σοβιετικοί. Εξέφρασαν ορισμένες παρατηρήσεις.
          (ΕΥΞΕΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ ή ΜΑΥΡΗ ΘΑΛΑΣΣΑ;).

          – Από πού κι ως που η απόκρουση μιας διχαστικής πολιτικής μέσα στο λαό ήταν υπέρ της Βάρκιζας; Για τον λαό μιλάμε κ. Λάζου, το έχετε καταλάβει;

          – Όσο για το άλλο που λέτε περί προτροπής του Ζαχαριάδη να πάνε οι αξιωματικοί στις εξορίες, προφανώς δεν έχετε διαβάσει τι έχει απαντήσει ο ίδιος. Εν συντομία σας το αναφέρω. Τη ευθύνη της στρατιωτικής επιτροπής του ΚΚΕ την είχε ο Σιάντος.
          (ΩΩΩΩΩ! Ο ΣΙΑΝΤΟΣ. Ο «ΥΠΟΠΤΟΣ» ΑΠΟ ΤΟ 45, ΕΙΧΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ; Ε, ΑΦΟΥ ΤΟ ΕΙΠΕ Ο ΙΔΙΟΣ ΝΙΚΟΣ…)

          – Ο Σιάντος για τον Ζαχαριάδη ήταν ύποπτος από το 1945 όταν άνθρωπος του Δημητρόφ τον είχε ενημερώσει πως μέσα στην ΚΕ του ΚΚΕ υπήρχε χαφιές.
          (ΝΑ΄ ΤΑΝ Ο ΜΟΝΟΣ ΠΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΗΚΕ ΕΤΣΙ…).

          – Ο Ζαχαριάδης έχει γράψει πως δεν γίνονταν όλες οι στρατιωτικές κινήσεις του ΚΚΕ γνωστές στο Σιάντο. Δηλαδή ένα μέρος της δουλειάς το κρατούσε ο ίδιος.
          (ΖΑΛΙΣΤΗΚΑ. ΗΤΑΝ ή ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ;).

          – Αναφέρει όμως ο Ζαχαριάδης το εξής περιστατικό: Ήρθε ένας στρατιωτικός και μου είπε: Να πάω στο Βουνό ή στην εξορία. Του απάντησα ότι το κόμμα έχει αυτή την απόφαση αλλά αν ήμουν στη θέση σου θα πήγαινα στο Βουνό. Αυτός- λέει ο Ζαχαριάδης- πήγε στον Σιάντο κι εκείνος τον έστειλε στην εξορία.
          (Α, ΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ «ΕΞΟΡΙΑ» ΤΗΝ ΕΜΠΙΣΤΕΥΟΤΑΝ ΣΤΟΝ «ΥΠΟΠΤΟ» ΣΙΑΝΤΟ).

          – Στο ΚΚΕ για ένα μεγάλο διάστημα κυρίαρχη ήταν η αντίληψη της εξέγερσης. (……) δεν είχε ξεκαθαρίσει η μορφή εκδήλωσης της επανάστασης (…….)
          (ΜΕ ΜΠΕΡΔΕΨΑΤΕ. ΓΙΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΜΙΛΟΥΣΑΜΕ Ή ΓΙΑ ΕΞΕΓΕΡΣΗ;).

          – Δεν επεκτείνομαι περισσότερο αν και δεν είμαι βέβαιος πως θα καταλάβετε. Μελετήστε, καλύτερα, λίγο από ιστορία επαναστάσεων.
          (ΘΑ ΞΑΝΑΡΘΩ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ).

          – Κυρία μου έχετε καταλάβει για ποιο πράγμα μιλάτε;
          (ΝΟΥΚΟΥ).

          – Το ΚΚΕ ήταν νόμιμο ακόμη και αξιοποιούσε τη νομιμότητα – την όποια νομιμότητα- μέχρις εσχάτων.
          (ΣΤΑ ΛΟΓΙΑ ΜΟΥ ΕΡΧΕΣΤΕ).

          – Τι θέλατε να πει για ένα θέμα που είχε δημοσιοποιηθεί; Ότι προετοιμάζει ένοπλο αγώνα; Κι επειδή διαψεύδει μετά βδελυγμίας ότι ετοίμαζε ένοπλο αγώνα, από αυτό εσείς βγάλετε το συμπέρασμα πως ήταν με την Βάρκιζα; Νομίζω πως θέλετε να μας τρελάνετε εντελώς.
          (ΕΙΝΑΙ Η ΕΣΧΑΤΗ ΦΙΛΟΔΟΞΙΑ ΜΟΥ).

          – Γράφετε: «Δεν ήθελε κύριε Πετρόπουλε τον εμφύλιο πόλεμο το ΚΚΕ». Μην το λέτε σε μένα αυτό. Με κομμουνιστή μιλάτε.
          (ΝΑ ΠΟΥ ΣΥΜΦΩΝΗΣΑΜΕ ΣΕ ΚΑΤΙ).

          – Το ΚΚΕ, της εποχής που συζητάμε, είχε ακόμη περισσότερους λόγους να μην θέλει τον εμφύλιο.
          (ΜΥΡΙΖΕΙ ΛΙΓΟ ΒΑΡΚΙΖΑ ΑΥΤΟ Ή ΚΑΝΩ ΛΑΘΟΣ;).

          – Υ.Γ. Γράφετε για το Μακεδονικό το οποίο δεν το ξέρετε.
          (ΚΑΤΙ ΑΚΟΥΣΑ ΣΤΟ …ΚΟΜΜΩΤΗΡΙΟ. ΖΗΤΩ ΤΑΠΕΙΝΑ ΣΥΓΝΩΜΗ).

          – Γράφετε για τα καλύτερα στελέχη που χαρακτηρίστηκαν χαφιέδες αλλά δεν μας λέτε για ποια περίοδο μιλάτε και για ποιους.
          (ΜΟΥ ΚΑΝΕΤΕ ΤΕΣΤ ΓΝΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΞΕΡΟΥΝ ΟΛΟΙ ΟΙ ΑΡΙΣΤΕΡΟΙ).

          – Μιλάτε για εγκόλπωση στελεχών σαν τον Βλαντά και τον Γούσια. Για πότε μιλάτε; Έχετε να πείτε κάτι για τον Βλαντά του Καλπακίου, της Κατοχής, του Γραφείου της ΟΚΝΕ και της ΕΠΟΝ ή ό,τι ξέρετε γι’ αυτόν αφορά ύστερη γνώση;
          (ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΟΝ ΑΠΕΙΡΟ ΠΕΡΙ ΤΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ, ΜΙΛΑΩ. ΠΟΥ ΑΝΑΔΕΙΧΤΗΚΕ ΣΕ ΥΠΟΣΤΡΑΤΗΓΟ ΤΟΥ ΔΣΕ ΚΑΙ «ΕΚΑΝΕ ΘΑΛΑΣΣΩΜΑΤΑ», ΟΠΩΣ ΣΤΗ ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ).

          • Γιώργος Πετρόπουλος Ο/Η Γιώργος Πετρόπουλος λέει:

            Σας αρέσει να εκτίθεστε κ. Λάζου. Ένα στοιχειώδες μέτρο αυτοπροστασίας δεν έχετε. Πρόβλημά σας. Θα μπορούσα να το απολαμβάνω αλλά δεν σας κρύβω ότι με λυπεί. Και αυτό γιατί υπογράφετε ως Δρ. Ιστορίας. Πράγμα που σημαίνει πως είστε. Αλλά όπως λέει ο ελληνικός λαός δεν είναι τα ράσα που κάνουν τον παππά.
            Θα σχολιάσω ορισμένα σημεία από το διασκεδαστικό κειμενάκι σας παρά το γεγονός ότι κάποιοι φίλοι μου μου συνιστούν να μην το κάνω γιατί αρκεί ως απάντηση σε σας το δικό σας κείμενο. Δεν έχω μάθει να μην ανταποκρίνομαι στις προκλήσεις. Κυρίως όταν προέρχονται από κυρίες. Θα ήταν άλλωστε αγενές.

            Καταρχήν μια εξήγηση στον αναγνώστη γιατί διέκρινα πως θέλετε να παίξετε με τις ιδιότητες. Τα κείμενά μου τα υπογράφω μόνο με το όνομά μου. Όταν είναι να αναφέρω ιδιότητα (αναφέρατε τη δική σας κι ήμουν υποχρεωμένος να αναφέρω τη δική μου) υπογράφω ως δημοσιογράφος γιατί από εκεί βγάζω το ψωμί μου. Αυτό είναι το επάγγελμά μου. Το δικό σας προφανώς είναι Δρ. Ιστορίας.
            Δεν είμαι επαγγελματίας ιστορικός με τον τρόπο που προσδιόριζε τον όρο ο Φ. Ηλιού. Δεν είναι δηλαδή αυτή η κύρια και αποκλειστική ενασχόλησή μου. Η ιστορία είναι το κέφι μου, η ενασχόληση στον ελεύθερο χρόνο μου. Θελήσατε να πατήσετε στη δημοσιογραφική μου ιδιότητα για να υπερασπιστείτε τα ιστορικά σας κείμενα. Είπατε ευθέως ότι κάνουμε διαφορετικές δουλειές. Αυτό είναι αλήθεια. Εμένα η ιστορία δεν μου έχει αποφέρει ούτε ένα ευρώ. Σας πληροφορώ όμως ότι σπούδασα ιστορία και την σπουδάζω ακόμη με την έννοια ότι συνεχίζω- πέρα από τις ιστορικές μου έρευνες- να μελετώ οτιδήποτε σχετίζεται μ’ αυτήν ως επιστήμη. Γνωρίζω- πιστεύω- καλά τις μεθοδολογικές της σχολές αλλά είμαι μαρξιστής. Υπέγραψα την απάντησή μου σε σας ως δημοσιογράφος για τον λόγο που σας εξήγησα αλλά και για έναν επιπλέον. Ο αναγνώστης πρέπει να δίνει σημασία σ’ αυτό που διαβάζει. Ανεξαρτήτως του ποιος το υπογράφει και με ποια ιδιότητα. Εσείς αρπαχτήκατε από το «δημοσιογράφος» όπως ο πνιγμένος απ’ τα μαλλιά του. Νομίζετε πως υπογράφοντας ως Δρ. Ιστορίας, τα κείμενά σας γίνονται καλύτερα ή το μυαλό σας γεμίζει με τις γνώσεις που σας χρειάζονται για να παρουσιάσετε σωστά ένα ιστορικό γεγονός;
            Σας αρέσει η ακρίβεια στις πηγές; Μην ορκίζεστε. Παρόλα αυτά μπορείτε να μου φανείτε χρήσιμη. Φέρτε μου ένα επίσημο ντοκουμέντο που να λέει «ούτε ψωμί ούτε νερό στον Άρη Βελουχιώτη». Σας πληροφορώ πως κατά καιρούς έχει γραφτεί ότι το έγραψε ο Ριζοσπάστης, ο τοπικός κομματικός ή εαμικός τύπος εκείνης της εποχής. Έχετε να που παρουσιάσετε μια απόδειξη; Μια αξιόπιστη πηγή που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση;
            Λέτε ότι ρωτήσατε συνταγματολόγους για την σημασία των Συντακτικών Πράξεων και φυσικά για την σημασία της Συντακτικής πράξης με την οποία κυρώθηκε η Βάρκιζα. Μπορείτε να μας πείτε τι λέει η νομική επιστήμη για τις Συντακτικές πράξεις; Συμφωνεί με αυτό που λέω εγώ ή με αυτό που λέτε εσείς; Για κάνετε μας μια τεκμηρίωση.
            Αφού σας αρέσει η τεκμηρίωση και η ακρίβεια στις πηγές σας ρωτάω ευθέως. Το Βορειοηπειρωτικό εδράζεται ή δεν εδράζεται στη γνωστή από τα χρόνια της κατοχής θέση του ΕΑΜ για δημοκρατική διαρρύθμιση των συνόρων που, σε ότι αφορά στην Βόρειο Ήπειρο, σήμαινε πως έπρεπε να αποδοθεί στην Ελλάδα; Αν ναι, τότε τι σχέση έχει αυτό με την Βάρκιζα;
            Επιπλέον, γνωρίζετε τι έχει δηλώσει ο Ζαχαριάδης για το Βορειοηπειρωτικό από το Παρίσι, λίγες ημέρες πριν επιστρέψει στην Ελλάδα (Η συνέντευξή του δημοσιεύτηκε στο ΕΜΠΡΟΣ στις 26 Μαΐου 1945); Η θέση εκείνη βρίσκεται σε αρμονία ή στον αντίποδα της γνωστής απόφασης του Π.Γ. την οποία επικρίνετε; Αν βρίσκεται στον αντίποδα τί συμπέρασμα βγάζετε; Για να μην τρέχετε και ψάχνετε θα βοηθήσω. Πηγαίνετε στον πρώτο τόμο των κειμένων του Ζαχαριάδη («Ιστορικά Διλήμματα- Ιστορικές Απαντήσεις», Εκδόσεις Καστανιώτη), την έκδοση των οποίων έχω επιμεληθεί (εσείς θα μου πείτε αν το έκανα ως δημοσιογράφος ή ως ιστορικός καθότι ως Δρ. Ιστορίας έχετε την βούλα της πιστοποίησης), και θα βρείτε όλα τα στοιχεία. Παρεμπιπτόντως αναφέρω ότι και την προηγούμενη φορά σας παρέπεμψα σ’ αυτόν τον τόμο και μου απαντήσατε ότι προτιμάτε τα επίσημα κείμενα. Δεν το έκανα για να σας αποτρέψω από τα επίσημα κείμενα αλλά γιατί σ’ αυτά δεν υπάρχουν μια σειρά υλικά. Π.χ. δεν δημοσιεύονται στα επίσημα κείμενα η εισήγηση και το κλείσιμο του Ζαχαριάδη στην 12η ολομέλεια. Δεν σας χρειάζονται αυτά τα ντοκουμέντα για να σχηματίσετε ολοκληρωμένη άποψη; Αν σας χρειάζονται, που θα τα βρείτε στα επίσημα κείμενα;
            Σας αρέσει η τεκμηρίωση και η ακρίβεια στις πηγές; Και πετάτε εξυπναδούλες για την υπόθεση του Σιάντου; Καλές οι εξυπνάδες αλλά δεν σας σώζουν. Τι λένε για παράδειγμα για το θέμα τα βουλγαρικά αρχεία που έχουν δημοσιευτεί και στα ελληνικά; Τι συμπέρασμα βγάζετε από την έκθεση Μακρίδη που την έχετε- όπως λέτε- διαβάσει; Τι λέει ο Ζαχαριάδης στην εισήγησή του στην 7η Ολομέλεια του ’50; Ποιους επικαλείται ως απόδειξη ότι λέει αλήθεια και τι λένε εκείνοι; Τι λέει ο Ιωαννίδης στα απομνημονεύματά του; Ποιο συμπέρασμα βγαίνει από τα αδιαμφισβήτητα ιστορικά στοιχεία για τον λόγο που ο Ζαχαριάδης καθυστέρησε να βγει έξω το ’46 και τελικά βγείτε τον Απρίλη του ’47; Για κάντε μια σούμα με παραπομπή μόνο πηγών κι απέναντι σ’ αυτά βάλτε ό,τι έγραψα εγώ και τις δικές σας εξυπνάδες. Και μην ξεχάσετε να υπογράψτε ως Δρ. Ιστορίας…

            Κατά κανόνα άλλα σας γράφω και άλλα καταλαβαίνετε. Ας πάρουμε το πιο ήπιο- για την περίπτωσή σας- παράδειγμα. Σας έγραψα: «Το ΚΚΕ, της εποχής που συζητάμε, είχε ακόμη περισσότερους λόγους να μην θέλει τον εμφύλιο. Ήταν πλειοψηφική δύναμη στην κοινωνία μαζί με τον πολιτικό Συνασπισμό Κομμάτων του ΕΑΜ. Συνεπώς είχε κάθε λόγο να επιθυμεί την ελεύθερη έκφραση της ελεύθερης βούλησης του ελληνικού λαού και να την επιδιώκει. Μια τέτοια επιλογή το καθιστούσε υποτακτικό στη συμφωνία της Βάρκιζας; Φτάνει μόνο να αναρωτηθείτε τούτο και θα λάβετε την απάντηση: Αν ο ελληνικός λαός αφηνόταν ελεύθερος από την ντόπια αντίδραση και τους ξένους να εκφράσει την βούλησή του, μια τέτοια ελευθερία έγερνε υπερ της Βάρκιζας ή υπερ της αναίρεσής της;»
            Μου απαντάτε (πετσοκόβοντας το κείμενό του): ΜΥΡΙΖΕΙ ΛΙΓΟ ΒΑΡΚΙΖΑ ΑΥΤΟ Ή ΚΑΝΩ ΛΑΘΟΣ;
            Από την πόλη έρχομαι και στην Κορυφή κανέλα. Είστε εντελώς αλλού.

            Πάμε σ’ άλλο ένα παράδειγμα. Σας έγραψα: «Στο ΚΚΕ για ένα μεγάλο διάστημα κυρίαρχη ήταν η αντίληψη της εξέγερσης. Η μορφή του πολέμου «από τον χωριό στην πόλη» (δεύτερο αντάρτικο- ΔΣΕ) επιβλήθηκε από τις εξελίξεις και τις καταστάσεις. Συνεπώς το ζήτημα με τους στρατιωτικούς ήταν αδιευκρίνιστο (αναφορικά με την χρησιμοποίησή τους) από την στιγμή που δεν είχε ξεκαθαρίσει η μορφή εκδήλωσης της επανάστασης και κατ’ επέκταση της χρήσης των μορφών ένοπλου αγώνα. Δεν επεκτείνομαι περισσότερο αν και δεν είμαι βέβαιος πως θα καταλάβετε. Μελετήστε, καλύτερα, λίγο από ιστορία επαναστάσεων».
            Μου απαντάτε: «ΜΕ ΜΠΕΡΔΕΨΑΤΕ. ΓΙΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΜΙΛΟΥΣΑΜΕ Ή ΓΙΑ ΕΞΕΓΕΡΣΗ;»

            Εμ, όταν ο άλλος είναι εντελώς άσχετος ό,τι και να του πεις… Προφανώς δεν ξέρετε ούτε τι είναι η εξέγερση ούτε τι είναι η επανάσταση. Η εξέγερση κυρία μου όπως και ο μακροχρόνιος ένοπλος αγώνας με την μορφή του Αντάρτικου είναι δύο μορφές ένοπλης πάλης που έχουν χρησιμοποιηθεί στην ιστορία για πολύ διαφορετικούς σκοπούς. Ανάμεσα σε αυτούς τους σκοπούς είναι και η Επανάσταση, δηλαδή η κοινωνική μεταβολή που είναι τέτοια μόνο όταν αλλάζει η ταξική κυριαρχία σε μια κοινωνία. Η εξέγερση είναι μια σύντομη σχετικά διαδικασία όπου οι μάζες ξεσηκώνονται στα βασικά αστικά κέντρα και με την στήριξη ενόπλων τμημάτων καταλαμβάνουν όλα τα κέντρα της εξουσίας ή τα περισσότερα και τα πιο καίρια. Έτσι, παρεμπίπτοντος, επικράτησε η Οκτωβριανή επανάσταση. Το αντάρτικο είναι καθαρά στρατιωτική αντιπαράθεση σε μακροχρόνια βάση. Είναι εμφύλιος πόλεμος όπου σε μια επανάσταση στόχος είναι να επικρατήσεις στρατιωτικά του εχθρού για να επιβάλλεις την εξουσία της οποίας είσαι φορέας. Εσείς δεν αντιλαμβάνεστε περί τίνος πρόκειται γιατί έχετε διαχωρίσει εντελώς την επανάσταση από τις μορφές πάλης, τους τρόπους εκδήλωσης ενός αγώνα για την εξουσία. Έτσι δεν μπορείτε να αντιληφθείτε την διαλεκτική τους σχέση, ότι μια εξέγερση μπορεί να είναι προϋπόθεση για να εκδηλωθεί και να επικρατήσει μια επανάσταση. Μετά φταίω εγώ που σας γράφω πως δεν ξέρετε, δεν γνωρίζετε, δεν έχει διαβάσει, δεν έχετε κατανοήσει κλπ, κλπ.

            Υ.Γ. Αν δεν κάνω λάθος σας λένε Βασιλική. Να απαντάτε ως Βασιλική που είναι ωραίο και απενοχοποιημένο όνομα. Αυτό να το προσέχετε πολύ. Γιατί δεν σας κρύβω πως διαβάζοντας την απάντησή σας δεν είχα καθόλου την αίσθηση πως διάβαζα την απάντηση μίας κυρίας που την λένε Βασιλική. Αλλού πήγε το μυαλό μου…

            Γιώργος Πετρόπουλος
            Δημοσιογράφος

      • Ο/Η στέλιος λέει:

        Συγγνώμη που παρεμβαίνω αλλά…εντόπισα ιστορική ανακρίβεια. Την οποία και οφείλω να αναφέρω, αν και δεν ξέρω ποιος το είπε να μην είμαι άδικος.
        Γράφεται:
        «Αφού λοιπόν δεν μπορούσε να τη διαγράψει τι την έκανε τη Βάρκιζα ο Ζαχαριάδης;
        Ο Ζαχαριάδης έκανε τη Βάρκιζα; Μα ο Ζαχαριάδης έφτασε μετά! Εάν δεν κάνω λάθος φυσικά, που δεν νομίζω πως κάνω.
        Επίσης, κάτι για εσάς κ. Λάζου. Γράφετε:
        «Είναι αναίρεση της Βάρκιζας και μάλιστα στην πράξη η καταδίκη μόλις τρεις μέρες ύστερα από την ίδρυση του ΔΣΕ, σαν «πρακτόρων και οργάνων των εχθρών του λαού και του Δημοκρατικού κινήματος», σαν εμπρηστών του εμφυλίου πολέμου, σαν ύποπτων υποκειμένων όσων «διαδίδουν ότι έχουν εξουσιοδότηση να κάνουν στρατολογία για να στείλουν αντάρτες στα βουνά», όσων λένε ότι «έχουν εντολή να σχηματίσουν αντάρτικες ομάδες, να επανασυστήσουν τον ΕΛΑΣ και να βγουν στο βουνό», όσων προσθέτουν ότι «θα αρχίσουν να χτυπούν τους Άγγλους με τα όπλα»; (Ανακοίνωση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Ριζοσπάστης 31 Οκτώβρη 1946).
        Μάλλον δεν κατάλαβα διότι εάν έχω καταλάβει υπάρχει μείζον θέμα με αυτό που γράφετε.
        «Διαδίδουν» λέτε κ. Λάζου, «διαδίδουν»! Όποιος δηλαδή εμφανιζόταν και έλεγε είμαι αυτό και κάνω αυτό, σημαίνει πως ίσχυε; Σε μία τόσο ακραία κατάσταση η ζημιά που θα έκαναν κάποιοι «αυτόκλητοι σωτήρες» δεν μας περνά από το μυαλό;
        Φυσικά και καταγγέλλθηκαν και ορθώς έγινε αυτό!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Άποστολή άρθρου μέσο Email