Η κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με αιχμή την επίθεση των ΗΠΑ και Ισραήλ απέναντι στο Ιράν, δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη πολεμική σύγκρουση. Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του ο Guardian, πρόκειται για μια επικίνδυνη μετάβαση σε μια νέα φάση αστάθειας, όπου η κλιμάκωση μετατρέπεται σε βασικό εργαλείο ισχύος.
Η εφημερίδα τονίζει ότι η παλιά «τέχνη» της διπλωματίας του Ψυχρού Πολέμου –να οδηγείς τον αντίπαλο στα όρια χωρίς να περνάς το σημείο μη επιστροφής– φαίνεται να καταρρέει. Στη θέση της αναδύεται μια πιο χαοτική πραγματικότητα, με πολλαπλά κέντρα ισχύος, ασύμμετρα μέσα και θολές γραμμές μεταξύ κρατικών και μη κρατικών δρώντων.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, οι πρώτες έξι ημέρες των επιχειρήσεων κόστισαν στις ΗΠΑ 12,7 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ το Πεντάγωνο επιδιώκει νέα χρηματοδότηση που μπορεί να φτάσει τα 200 δισεκατομμύρια. Την ίδια στιγμή, οι τιμές του πετρελαίου κινούνται προς τα 125 δολάρια το βαρέλι, ενώ κρίσιμες ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο βρίσκονται εκτεθειμένες σε επιθέσεις.
Το Ιράν, όπως σημειώνει ο The Guardian, δεν αποφεύγει την κλιμάκωση – αντίθετα, την αξιοποιεί ως βασικό του όπλο. Έχοντας προειδοποιήσει εγκαίρως ότι μια επίθεση θα οδηγήσει σε περιφερειακό πόλεμο, η Τεχεράνη φαίνεται να επενδύει σε μια στρατηγική «ασύμμετρου φόβου», πλήττοντας όχι μόνο στρατιωτικούς στόχους αλλά και την ευρύτερη σταθερότητα της περιοχής.
Οι επιπτώσεις είναι ήδη βαριές. Χιλιάδες νεκροί και τραυματίες στο Ιράν, απειλές για ενεργειακές εγκαταστάσεις, αλλά και το ενδεχόμενο πλήγματος σε κρίσιμες υποδομές, όπως μονάδες αφαλάτωσης, που αποτελούν βασική πηγή νερού για τα κράτη του Κόλπου. Το σενάριο μιας γενικευμένης αποσταθεροποίησης δεν μοιάζει πλέον μακρινό.
Την ίδια ώρα, η Ευρώπη εμφανίζεται διχασμένη και αμήχανη. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ πιέζει για «συλλογική δράση», ωστόσο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν το πολιτικό κόστος μιας άμεσης εμπλοκής, γνωρίζοντας ότι οι συνέπειες –ύφεση, ενεργειακή κρίση, προσφυγικές ροές– θα χτυπήσουν πρωτίστως τις ίδιες.
Παράλληλα, ακόμη και στο εσωτερικό των ΗΠΑ καταγράφονται ρωγμές, ενώ η ευρωπαϊκή ακροδεξιά αρχίζει να αμφισβητεί ανοιχτά την πορεία της Ουάσινγκτον.
Σύμφωνα με την ανάλυση του The Guardian, η σύγκρουση δεν οδηγεί σε αποδυνάμωση του Ιράν, αλλά σε εσωτερική σκλήρυνση. Οι πιο σκληροπυρηνικές δυνάμεις ενισχύονται, ενώ οι φωνές που θα μπορούσαν να στηρίξουν μια διέξοδο αποκλιμάκωσης αποδυναμώνονται ή εξοντώνονται.
Σε αυτό το τοπίο, η κλιμάκωση δεν αποτελεί παρενέργεια του πολέμου. Είναι ο ίδιος ο πυρήνας του. Και όσο οι ισχυροί επενδύουν σε αυτήν, τόσο η περιοχή –και όχι μόνο– θα πλησιάζει όλο και περισσότερο σε ένα σημείο χωρίς επιστροφή.
