Ονομάζεται Γκαμπόρ Ματέ και είναι γιατρός και συγγραφέας, διάσημος για τη θεωρία του για το τραύμα και την παιδική ηλικία, καναδοεβραίος, ουγγρικής καταγωγής. Βρέθηκε στην Αθήνα για μια διάλεξη και εκεί όχι μόνο δεν κράτησε ουδέτερη στάση απέναντι στα εγκλήματα του Ισραήλ και τη γενοκτονία στη Γάζα, αλλά στηλίτευση με ανθρώπινο, ιστορικό και πολιτικό λόγο τις απάνθρωπες ισραηλινές πρακτικές.
Ο Γκαμπόρ Ματέ Γεννήθηκε σε εβραϊκή οικογένεια της Βουδαπέστης το 1944. Γνώρισε από πρώτο χέρι τους διωγμούς των εβραίων από τους ναζί. Εχασε στενούς συγγενείς του στα στρατόπεδα εξόντωσης, μεταξύ των οποίων και τους παππούδες του. Στα νεανικά του χρόνια, μετά τη μετανάστευση των γονιών του στον Καναδά το 1956, υπήρξε σιωνιστής.
Με την πάροδο των χρόνων, γνωρίζοντας το σιωνισμό από τα μέσα, παρακολουθώντας αυτά που οι ομοϊδεάτες του έκαναν στους Παλαιστίνιους και μελετώντας την ιστορία, μεταστράφηκε. Εγκατέλειψε το σιωνισμό και έγινε υποστηρικτής της Παλαιστινιακής Υπόθεσης. Εδώ και χρόνια, ο Ματέ θεωρεί ότι το σιωνιστικό εγχείρημα πέτυχε τους στόχους του εκτοπίζοντας και καταστέλλοντας τα δικαιώματα του παλαιστινιακού λαού. Υποστηρίζει ότι ο Σιωνισμός πήρε την απόφαση πως ο εβραϊκός πόνος δικαιολογούσε τον πόνο ενός άλλου λαού, κάτι που είχε καταστροφικές συνέπειες και για τις δύο πλευρές. Θεωρεί ότι οι ενέργειες κατά των Παλαιστίνιων συνιστούν προδοσία του ιδανικού «ποτέ ξανά» και περιγράφει τον Σιωνισμό ως ένα αποικιοκρατικό σχέδιο που χρησιμοποιεί το εβραϊκό τραύμα για να δικαιολογήσει το τραύμα που προκαλεί στους Παλαιστίνιους.
O παλαιστίνιος μπλόγκερ Χάμζα Σααντά ρωτά τον Γκαμπόρ Ματέ αν φταίει το Ισραήλ ή η Χαμάς γι’ αυτά που συμβαίνουν σήμερα στη Γάζα. Και ο Ματέ, προς τιμήν του, δεν ακολουθεί την πεπατημένη των ίσων αποστάσεων που ακολουθούν πάρα πολλοί αστοί διανοούμενοι στη Δύση. Ας βγάλουμε τη Χαμάς από την εξίσωση, είναι η απάντησή του…
Η απάντηση που είχε δώσει ο Ματέ στον Σααντά, όταν τον ρώτησε αν φταίει το Ισραήλ ή η Χαμάς γι’ αυτά που συμβαίνουν σήμερα στη Γάζα, ήταν η εξής:
«Στην πραγματικότητα, είναι πολύ ευρύτερο από αυτό. Αυτό που ευθύνεται είναι η μακρά ιστορία της δυτικής αποικιοκρατίας στη Μέση Ανατολή, που ξεκίνησε τον 19ο αιώνα και συνεχίστηκε τον 20ό αιώνα, με αποκορύφωμα τη βρετανική κατοχή της Παλαιστίνης, η οποία εκείνη την περίοδο διευκόλυνε την μετανάστευση εβραίων από την Ευρώπη και τον εκτοπισμό του γηγενή πληθυσμού. Ετσι, χωρίς εκείνη τη βρετανική υποστήριξη και χωρίς την ιμπεριαλιστική υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών σήμερα, το Ισραήλ δεν θα μπορούσε να έχει κάνει τίποτα. Ο σιωνισμός θα ήταν ένα μικρό κίνημα με καμία πιθανότητα επιτυχίας. Αν με ρωτάτε λοιπόν ποιος ευθύνεται, η τελική ευθύνη βρίσκεται στο δυτικό αποικιοκρατικό σύστημα που εξέθρεψε και διευκόλυνε και συνεχίζει να υποστηρίζει το σιωνιστικό εγχείρημα. Μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστίνιων, το θέμα δεν είναι η Χαμάς. Το Ισραήλ καταπίεζε, σκότωνε, σφαγίαζε Παλαιστίνιους δεκαετίες προτού υπάρξει η Χαμάς. Και η πρώτη σφαγή Παλαιστίνιων στη Γάζα συνέβη το 1956, δεκαετίες προτού υπάρξει καν η Χαμάς. Οπότε, ας μην βάζουμε καν τη Χαμάς στην εξίσωση. Είναι το σιωνιστικό εγχείρημα [που είναι] αποφασισμένο να καταλάβει ολόκληρη την Παλαιστίνη, εκτοπίζοντας τον γηγενή πληθυσμό και που υποστηρίζεται από το δυτικό ιμπεριαλιστικό σύστημα».
Ο Γκαμπόρ Ματέ ήταν καλεσμένος στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση για μια σειρά εκδηλώσεων. Μεταξύ αυτών ήταν και μια «θεραπευτική συζήτηση για το ψυχικό τραύμα, τη γονεϊκότητα και τη δύναμη της ανθρώπινης θέλησης» (με εισιτήριο από 10 μέχρι 70 ευρώ). Σ’ αυτή τη δίωρη συζήτηση μίλησε και για τη γενοκτονία στη Γάζα, για το διαχρονικό έγκλημα του σιωνισμού και για το δικαίωμα των Παλαιστίνιων στην αντίσταση στην κατοχή, ακόμα και στην ένοπλη αντίσταση.
ΟΓκαμπόρ Ματέ βασισμένος στην ιστορική αλήθεια και με την επιστημοσύνη του ανθρώπου που γνωρίζει τι σημαίνει διαρκές και διαγενεακό τραύμα, περιέγραψε τα εγκλήματα του σιωνισμού κατά των Παλαιστίνιων, από το 1948 ως τη σημερινή γενοκτονία στη Γάζα. Στηλίτευσε την υποκρισία των Δυτικών και τη στήριξή τους στους σιωναζιστές, αναγνώρισε το δικαίωμα των Παλαιστίνιων στην ένοπλη αντίσταση και το δικαίωμά τους να έχουν ένα τόπο να ζουν.
Και είπε τα εξής:
«Αυτό που έχω να σας πω είναι ότι πέρυσι επισκέφθηκα για πρώτη φορά το Άουσβιτς. Παραλίγο, μάλιστα, να βρεθώ εκεί μαζί με τη μητέρα μου, όταν ήμουν έξι μηνών, κάτι που δυστυχώς δεν απέφυγαν άλλοι συγγενείς μου, συγκεκριμένα ο παππούς μου, που ήταν γιατρός και συγγραφέας, όπως είμαι κι εγώ σήμερα.
«Στάθηκα, λοιπόν, σε ένα σημαντικό σημείο στο Μπίρκεναου, που είναι το τμήμα εξόντωσης του στρατοπέδου, εκεί όπου κατέβαιναν από τα τρένα και στέλνονταν κατευθείαν στους θαλάμους αερίων. Φεύγοντας από εκεί –παρεμπιπτόντως, με είχε καλέσει μια πολωνική ομάδα να μιλήσω για την Παλαιστίνη– πήγα σε πέντε ιερές πόλεις, στο Γκντανσκ και στο Βρότσλαβ και στη Βαρσοβία και στην Κρακοβία και σε άλλη μια πόλη. Πρέπει στο σημείο αυτό να ομολογήσω ότι στα νιάτα μου ήμουν σιωνιστής. Μου φαινόταν απόλυτα λογικό τότε, μετά από αυτό που μας συνέβη, να έχουμε τη δική μας χώρα και τον δικό μας στρατό και το δικό μας κράτος, ώστε να μην μας ξανασυμβεί ποτέ ξανά κάτι τέτοιο. Ήταν φυσικό, κατά κάποιον τρόπο, να το πιστεύω, και είχε νόημα. Το πρόβλημα ήταν ότι κανείς δεν μου είχε μιλήσει ποτέ για τους Παλαιστίνιους. Κανείς δεν μου είπε ποτέ ότι στη γη που διεκδικήσαμε για εμάς ήδη ζούσαν άνθρωποι. Και ότι για να πάρουμε εκείνη τη γη, έπρεπε να καταπιέσουμε, να σκοτώσουμε, να σφαγιάσουμε, να ληστέψουμε, να εκδιώξουμε και να εξορίσουμε τον ντόπιο πληθυσμό. Αυτό δεν ήταν κάτι που το είδαν εκ των υστέρων· το ήξεραν εξαρχής. Και υπήρχαν άνθρωποι που τους προειδοποίησαν και τους είπαν: δεν μπορείτε να το κάνετε αυτό, γιατί ζουν ήδη άλλοι εκεί. Αλλά αυτό δεν απασχολούσε τους σιωνιστές, όπως ο πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, Νταβίντ Μπεν Γκουριόν. Ο ιδρυτής, λοιπόν, του Εργατικού Κόμματος ήταν φίλος του παππού μου –που με τη σειρά του εκπροσωπούσε τους αναθεωρητικούς σιωνιστές, οι οποίοι αργότερα έγιναν το κόμμα Λικούντ, το οποίο είναι το σημερινό κυβερνών κόμμα– και μας έλεγε ότι πρέπει να σταματήσουμε να αποκαλούμε τους Άραβες τρομοκράτες, γιατί δεν είναι. Είναι απλώς άνθρωποι που υπερασπίζονται την πατρίδα τους. Και, όπως ξέρουμε, κανείς δεν παραδίδει την πατρίδα του αμαχητί. Οι Έλληνες το ξέρουν αυτό, που πολεμούσαν με όλο τους το είναι κατά των Τούρκων κατακτητών. Επομένως, η αντίσταση των Αράβων –και ειδικά των Παλαιστινίων–απέναντι σε εμάς ήταν λογική γιατί απλώς έκαναν αυτό που θα κάναμε κι εμείς στη θέση τους. Οπότε ήταν λάθος εξαρχής να τους αποκαλούμε “τρομοκράτες”. Και αυτό είναι κάτι που δεν άρχισε το 1948, αλλά πολύ νωρίτερα».
Και συνέχισε:
«Έχω πάει στην Παλαιστίνη αρκετές φορές. Τελευταία ήταν το 2022· δούλεψα με διαφορετικές ομάδες. Και συνειδητοποίησα, όταν βρέθηκα με γυναίκες τραυματισμένες ψυχικά από βασανιστήρια σε φυλακές των Ισραηλινών, ότι αυτά τα κάνουν στους Παλαιστίνιους χρόνια τώρα. Οι βιασμοί και τα βασανιστήρια των Παλαιστινίων γίνονται τουλάχιστον από το 1948. Αυτό είναι καταγεγραμμένο όχι μόνο από τους Παλαιστίνιους αλλά και από διαφορετικές πηγές, αν και θα αρκούσε και μόνο η μαρτυρία τους. Δεν καταλαβαίνω γιατί επικαλούμαστε την εβραϊκή εμπειρία, όσον αφορά το Ολοκαύτωμα, και όχι τους Παλαιστίνιους όταν υποστηρίζουν όλα αυτά που τους συνέβησαν. Πάντα όμως απαιτούμε η εμπειρία των Παλαιστινίων να επικυρωθεί από κάποιον άλλον. Όταν εργαζόμουν, λοιπόν, το 2022 με αυτές τις γυναίκες τις βασανισμένες σε ισραηλινές φυλακές, που υπέφεραν από μετατραυματικό στρες, είδα πράγματα που δεν περιγράφονται. Το Ισραήλ κρατά δεκάδες χιλιάδες ή χιλιάδες Παλαιστίνιους στη φυλακή, χωρίς να τους παραχωρεί το δικαίωμα της δίκης και πολλές φορές χωρίς καν να έχει αποδεικτικά στοιχεία εναντίον τους, και ενώ είναι γνωστό πως βάσει του διεθνούς δικαίου έχουν δικαίωμα στην αντίσταση, ειδικά απέναντι σε ένα κράτος στρατιωτικής κατοχής.
Αλλά ούτε αυτό τους αναγνωρίζεται, αντιθέτως βασανίζονται, βιάζονται και κακοποιούνται. Παιδιά λιμοκτονούν σε ισραηλινές φυλακές και οι εφημερίδες σας δεν το αναφέρουν καν. Η κυβέρνησή σας δεν το λέει. Το ναυτικό σας δεν προστατεύει τη νηοπομπή. Κανείς δεν το κάνει. Έπειτα έχουμε τη Γενοκτονία. Και όταν λέω “Γενοκτονία”, το λέω έχοντας πλήρη επίγνωση. Υπάρχουν τουλάχιστον 10 Εβραίοι Ισραηλινοί μελετητές του Ολοκαυτώματος που έχουν πει ότι αυτό που έκανε και κάνει το Ισραήλ στη Γάζα είναι γενοκτονία, χειρότερο από το Άουσβιτς. Όταν λέω ότι είναι χειρότερο από το Άουσβιτς, δεν εννοώ ότι η εμπειρία είναι χειρότερη, γιατί δεν υπάρχει τίποτα σαν το Άουσβιτς. Εννοώ ότι αυτήν τη φορά το βλέπουμε να συμβαίνει μπροστά στα μάτια μας. Δεν μπορούμε, επομένως, να αναρωτιόμαστε πώς γίνεται ο κόσμος να επέτρεψε τη γενοκτονία των Εβραίων, των ομοφυλοφίλων και των Ρομά –ξέρετε τι συνέβη εδώ στην Ελλάδα, στη Θεσσαλονίκη και αλλού– και να επιτρέπουμε να συμβαίνει αυτό μπροστά στα μάτια μας. Οι Γερμανοί έκαναν τα πάντα για να το κρύψουν, ενώ τώρα το βλέπουμε ακόμα και στο YouTube και το TikTok, απροκάλυπτα. Είναι ό,τι χειρότερο έχω δει σε όλη μου τη ζωή. Και μπορώ να πω και κάτι ακόμα, ίσως το ξέρετε, ίσως όχι. Όταν παιδιά τραυματίζονται στη Γάζα και πρέπει να ακρωτηριαστούν τα άκρα τους, αυτό γίνεται χωρίς αναισθησία, επειδή δεν υπάρχει αναισθησία διαθέσιμη. Φανταστείτε να έχετε ένα κόψιμο στο χέρι και να ράβουν το τραύμα χωρίς αναισθησία. Δεν μιλάμε για πληγές και βελόνες, μιλάμε για πριόνια που κόβουν το άκρο σου και δεν σου επιτρέπεται να έχεις αναισθησία αν είσαι παιδί. Αυτό συμβαίνει στη Γάζα και δεν το λέει κανείς. Ούτε η δική μου, ούτε η δική σας κυβέρνηση, ούτε ο Τύπος το αναφέρει, και είναι σχεδόν ασύλληπτο. Θα μπορούσα να μιλάω για ώρες γι’ αυτό το θέμα γιατί τίποτα στη ζωή μου δεν με έχει πληγώσει τόσο πολύ. Περισσότερο από όλα με πληγώνει ότι το κάνουν στο όνομά μου, επειδή αυτό μας συνέβη κάποτε. Αυτό που ξέρω είναι ότι διαπράττουμε ένα τεράστιο αμάρτημα που γίνεται ακόμα χειρότερο επειδή το βλέπουμε να συμβαίνει αλλά δεν παρεμβαίνουμε. Δεν έχω να προσθέσω τίποτε άλλο».
Εδώ η τοποθέτησή του (για υποτιτλισμό στα ελληνικά δείτε το στο youtube).
