Η ενίσχυση της γεωπολιτικής θέσης της ΕΕ στον παγκόσμιο ανταγωνισμό για το μοίρασμα αγορών, πρώτων υλών, δρόμων μεταφοράς Ενέργειας και εμπορευμάτων, η «στρατηγική αυτονομία» της σε σχέση με άλλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και η εντονότερη διαφοροποίηση από τις ΗΠΑ βρέθηκαν χτες στο επίκεντρο της ετήσιας ομιλίας της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για την Κατάσταση της Ενωσης (State of the Union – SOTEU).
Καθώς βαθαίνουν τα «ρήγματα» μέσα στον ευρωατλαντικό άξονα και στην ιμπεριαλιστική συμμαχία του ΝΑΤΟ, η ΕΕ – όπου επίσης τα συμφέροντα δεν είναι ενιαία – επιδιώκει να ενισχύσει τον λεγόμενο «ευρωπαϊκό πυλώνα» του ΝΑΤΟ. Σε ένα τέτοιο φόντο, η φον ντερ Λάιεν στάθηκε ιδιαίτερα στη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας, που θα περιλαμβάνει επίσης την Ουκρανία, τη Βρετανία, τη Νορβηγία, τον Καναδά και άλλους…
Η φον ντερ Λάιεν έκανε λόγο για μια νέα «ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας», ένα «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ», με επίκεντρο τα «ευρωπαϊκά συμφέροντα», παρότι και μέσα στην ΕΕ και στα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ ο ανταγωνισμός οξύνεται και τα αντικρουόμενα συμφέροντα όλο και πιο δύσκολα συμβιβάζονται.
Παράλληλα, έθεσε τις γεωπολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ στον ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ και την Κίνα: Ενίσχυση και επίσπευση της ενεργειακής μετάβασης, γεφύρωση του χάσματος με την Κίνα και τις ΗΠΑ στην τεχνητή νοημοσύνη, ενίσχυση της υποστήριξης προς την Ουκρανία και εισαγωγή νέων μέτρων έκτακτης ανάγκης κατά της μετανάστευσης και του ασύλου.
Το «ευρωπαϊκό Αρθρο 4»
Νέο μηχανισμό ευρωπαϊκής αντίδρασης απέναντι στην «γκρίζα ζώνη» μεταξύ ειρήνης και ένοπλης επίθεσης επιχειρεί να δημιουργήσει η ΕΕ, με την πρόεδρο της Κομισιόν να προτείνει ένα «Πρωτόκολλο Εκτακτης Ανάγκης για την Ασφάλεια» της ΕΕ, βασισμένο στο Αρθρο 4 του ΝΑΤΟ, για την αντιμετώπιση των κλιμακούμενων κυβερνοεπιθέσεων, των δολιοφθορών, των εμπρησμών και των παραβιάσεων με drones.
Η πρόταση αφορά επιθέσεις που δεν φτάνουν στο επίπεδο ένοπλης επίθεσης, αλλά «απειλούν σαφώς» την εθνική ασφάλεια. Ενα κράτος – μέλος θα μπορεί να ενεργοποιεί το «Πρωτόκολλο», συγκαλώντας τα υπόλοιπα κράτη για συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση, αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης και περιορισμό των συνεπειών.
Δεν πρόκειται, ωστόσο, για νέα ρήτρα αμοιβαίας άμυνας. Η ΕΕ διαθέτει ήδη το άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης, σύμφωνα με το οποίο όταν κράτος – μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα υπόλοιπα έχουν «υποχρέωση» να παράσχουν βοήθεια και συνδρομή.
«Η Ευρώπη χρειάζεται το δικό της εγχειρίδιο αντιμετώπισης υβριδικών απειλών», είπε η πρόεδρος της Κομισιόν.
Πρόκειται για «πρωτόκολλα» που μπορούν να αξιοποιηθούν από τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ κατά το δοκούν, ανάλογα με τους σχεδιασμούς για κλιμάκωση της ιμπεριαλιστικής σύγκρουσης με τη Ρωσία ή για να δικαιολογήσουν μια επέκταση του πολέμου σε ευρωπαϊκό έδαφος.
«Οι απειλές που αντιμετωπίζει η Ευρώπη είναι όλο και λιγότερο υβριδικές και όλο και περισσότερο “απειλές”». Αναφέρθηκε μάλιστα στα τελευταία περιστατικά σε Δανία, Λιθουανία και Πολωνία και χαρακτήρισε το περιστατικό με drone στη Λειψία επίθεση με στρατιωτικού τύπου υλικό από Ρώσους επιχειρησιακούς παράγοντες.
Η φον ντερ Λάιεν επιχείρησε να προλάβει την κριτική που ασκείται συνήθως από κράτη – μέλη για «παράκαμψη» ή επικάλυψη με το ΝΑΤΟ, ανακοινώνοντας παράλληλα νέο ευρωπαϊκό μέσο για στρατηγικές στρατιωτικές δυνατότητες – από την αεράμυνα και την πυραυλική άμυνα έως τον εναέριο ανεφοδιασμό – το οποίο, όπως τόνισε, θα είναι «πλήρως ευθυγραμμισμένο με το ΝΑΤΟ».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Μ. Βέμπερ ζήτησε – μετά την ομιλία – στενότερα συνδεδεμένες ευρωπαϊκές στρατιωτικές δομές, κοινά drones και δορυφόρους, ώστε να περιοριστεί ο κατακερματισμός των ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνατοτήτων. Το ζητούμενο, είπε χαρακτηριστικά, δεν είναι η Ευρώπη να διαθέτει «27 στρατούς μπονσάι».
Επίσης για την αντιμετώπιση των προσφύγων και μεταναστών που ξεριζώνονται από τις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις και τους πολέμους όπου πρωτοστατεί και η ΕΕ, η πρόεδρος της Κομισιόν ανακοίνωσε ότι θα εφαρμοστεί ένα «Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών», που θα ενεργοποιείται μόνο όταν πληρούται ένα αυστηρά καθορισμένο σύνολο κριτηρίων και θα προβλέπει «χρονικά περιορισμένη και αυστηρά καθορισμένη ευελιξία στις συνήθεις διαδικασίες» σε εξαιρετικές περιστάσεις. Αφορμή ήταν και τα γεγονότα το καλοκαίρι στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στην Αφρική.
Καναδάς, το πρώτο συνδεδεμένο μέλος
Τη φετινή ομιλία για την Κατάσταση της Ενωσης παρακολούθησε ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος σήμερα πρόκειται να απευθυνθεί στο Ευρωκοινοβούλιο. «Θα ήθελα να ανοίξω την πόρτα στον Καναδά ως το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της ΕΕ», είπε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε μια φάση που οι σχέσεις ΗΠΑ – Καναδά επιδεινώνονται, ο «εμπορικός πόλεμος» των δυο κρατών έχει «χτυπήσει κόκκινο», ενώ η αμερικανική κυβέρνηση έχει απειλήσει ακόμη και να «προσαρτήσει» τον Καναδά.
Πάντως, η φον ντερ Λάιεν δεν διευκρίνισε τι ακριβώς θα συνεπάγεται οικονομικά, εμπορικά, στρατιωτικά αν ο Καναδάς γίνει συνδεδεμένο μέλος. Είπε όμως ότι Καναδάς και ΕΕ θα βασιστούν στην υπάρχουσα συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών τους, γνωστή ως CETA, με μια ευρύτερη «συμμαχία για το μέλλον» που θα στοχεύει στη δημιουργία «ενός κοινού χώρου ευημερίας και οικονομικής ασφάλειας».
Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η διευρυμένη συνεργασία θα καλύπτει την προηγμένη μεταποίηση, την τεχνολογία, την αμυντική παραγωγή, την Αρκτική, την Ενέργεια, τα κρίσιμα ορυκτά, τις μπαταρίες, την τεχνητή νοημοσύνη, την κβαντική υπολογιστική, την κυβερνοασφάλεια και την οικονομική ασφάλεια.
Κρίσιμη η ενεργειακή μετάβαση
«Η τόνωση της ευρωπαϊκής οικονομίας είναι η βασική μας προτεραιότητα», υπογράμμισε η φον ντερ Λάιεν, καλώντας τα κράτη – μέλη της ΕΕ να «διασφαλίσουν τη δημοσιονομική τους βιωσιμότητα», να μειώσουν τη γραφειοκρατία και να ενσωματώσουν την ενιαία αγορά.
Η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και η μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από υδρογονάνθρακες βρέθηκε στο επίκεντρο της ομιλίας της, λέγοντας πως η Ευρώπη πρέπει να στοχεύσει σε ένα μερίδιο «καθαρής Ενέργειας» που να είναι «τεχνολογικά ουδέτερο», συμπεριλαμβανομένων πιο «αμφιλεγόμενων» πηγών Ενέργειας, όπως το βιομεθάνιο και η πυρηνική ενέργεια, καθώς και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, όπως η αιολική και η ηλιακή.
Είπε ότι αυτό είναι ζωτικής σημασίας, καθώς η κρίση στο Στενό του Ορμούζ περιορίζει τον ενεργειακό εφοδιασμό, προσθέτοντας 90 δισ. ευρώ στις εισαγωγές Ενέργειας του μπλοκ φέτος «χωρίς να προστεθεί ούτε ένα μόριο Ενέργειας».
Ετσι, η ΕΕ πρέπει να εξαπλασιάσει την ικανότητά της σε ΑΠΕ και να διπλασιάσει το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας στο ενεργειακό της μείγμα έως το 2040, είπε, αναφερόμενη στον στόχο ηλεκτροδότησης που είχε θέσει η ΕΕ πριν από το καλοκαίρι.
(Με πληροφορίες από τον «Ριζοσπάστη») Από 902.gr
