Αν την προσωποποιούσαμε, στην βιοηθική θα ταίριαζε ο ρόλος του προπονητή μιας ομάδας ποδοσφαίρου. Ρόλος της; Όχι τόσο να διδάξει τους ποδοσφαιριστές να παίζουν ποδόσφαιρο-αυτή είναι δουλειά των τεχνικών, αλλά να τους καθοδηγεί στο πως θα συντονιστούν αποτελεσματικά για να έχουν πάντα την μέγιστη απόδοση των δυνατοτήτων της. Εξάλλου, οι καταστάσεις που πραγματεύεται η βιοηθική περιέχουν ρίσκα ζωής ή θανάτου. Γι’ αυτόν λοιπόν τον λόγο, η απουσία της από τον δημόσιο διάλογο-ιδιαίτερα σε προεκλογική περίοδο, που είναι αυτός είναι αυξημένος- είναι άξια απορίας.
Λόγω της εθνικής- ενδεχομένως και διεθνούς- τους εμβέλειας, οι εκάστοτε βιοηθικές πολιτικές που εφαρμόζονται επηρρέαζουν μεγάλο αριθμό ασθενών σε όλη την επικράτεια. Είναι λοιπόν ενδιαφέρον να αναρωτηθούμε, γιατί δεν τις συζητάμε περισσότερο, γιατί επιλέγουμε να μην ασχολούμαστε, δεδομένου ότι αυτές αποτελούν υγειονομικό και πολιτικό έργο που παράγεται στα αρμόδια όργανα και εφαρμόζεται σε εμάς, στο σώμα μας. Και πόσο μάλλον την δεδομένη χρονική περίοδο, δεδομένου ότι οι εκλογές πλησιάζουν. Για να είμαστε όμως ειλικρινείς, το ΕΣΥ δεν περνάει απαρατήρητο στα μάτια του κοινού πολίτη. Συζητείται όμως περιτριγυρισμένο με έναν επαναλαμβανόμενο όχλο λέξεων – υποστελέχωση, μισθοί, κοινωνικό κράτος, διακομιδή- χωρίς ποτέ κανείς να αναρωτιέται: Πώς πρέπει να ισορροπηθούν τα δικαιώματα μου ως ασθενής με την υποχρέωση του γιατρού να επιτελέσει το λειτούργημα του με γνώμονα πάντα την ιατρική του κρίση; Ποια η ανάμειξη του ερωτήματος αυτού στον πολιτικό σχεδιασμό; Πρέπει να αναφερθεί, πώς ο συντονισμός- είτε εθνικός είτε ευρωπαϊκός- των βιοηθικών πολιτικών και η προώθηση τους ως ενσωματωμένου κομματιού των κυβερνητικών προγραμμάτων θα αποφέρει δύο βασικά οφέλη. Οδηγεί στην επιμόρφωση του πολίτη- ένας πιο κυνικός θα έλεγε του μελλοντικού ασθενούς- τόσο σχετικά με τα στοιχεία που καθορίζουν την περίθαλψη του όσο και με την ουσιαστική λειτουργία του ΕΣΥ στο βαθμό που τον αφορά.
Πως όμως μπαίνει η βιοηθική ενεργά στον δημόσιο διάλογο και δη στον δημόσιο πολιτικό διάλογο; Κυρίως, με την προώθηση της στις Ιατρικές Σχολές και τα νοσοκομεία. Το μάθημα της βιοηθικής, είναι κατά κύριο λόγο επιλεγόμενο, ενώ στις περιπτώσεις που κατατάσσεται στο υποχρεωτικό πρόγραμμα σπουδών, δεν του δίνεται η απαραίτητη αξία. Ίσως θα βοηθούσε η παρουσίαση βιοηθικών προβλημάτων όπως παρουσιάζονται τα κλινικά σενάρια, με σκοπό να εφαρμοστεί ένα είδος διαφοροδιάγνωσης με βάση το ιατρικό δίκαιο και τις κοινές αξίες της περίθαλψης. Στοιχείο αρωγός αποτελεί επίσης η προβολή τέτοιων ζητημάτων από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τα κοινωνικά δίκτυα, που αποτελούν τους στυλοβάτες της δημόσιας διαβούλευσης. Και, για να μην είμαι άδικος, υπάρχουν δείγματα αισιοδοξίας. Συνέδρια και ημερίδες οργανώνονται σε ετήσια βάση – είτε από ιατρικές σχολές είτε από ειδικές επιστημονικές εταιρείες.
Μα υπάρχει ακόμα χώρος για την βιοηθική να λάβει τη θέση που της αξίζει στην ζωή μας. Κυρίως, να ξεθολώσει τα νερά όταν καλούμαστε να πάρουμε σημαντικές αποφάσεις σχετικά με την υγεία μας, με περιορισμένη επίγνωση των δεδομένων. Η βιοηθική μπάλα, λοιπόν, της πολιτικής συμπυκνώνεται στην εξής ποδοσφαιρική διαπίστωση: Οι καλοί προπονητές σχηματίζουν ικανότητες- δεν τις υπαγορεύουν. Έτσι λοιπόν, πρέπει να δωθεί η ευκαιρία και κυρίως η δυνατότητα στην βιοηθική να μας βοηθήσει να συλλειτουργούμε μέσα στο ΕΣΥ ομαλά, είτε είμαστε πάροχοι της περίθαλψης είτε περιθαλπόμενοι. Κοινώς: Στον αγώνα της βιοηθικής, ήρθε η ώρα να
σφυρίξουμε τη σέντρα.
Ανδρέας Π. Παπαναστασίου, Αθήνα, 02.11.2026