Η στρατηγική Δένδια για την εύνοια της Εκκλησίας αποτυπώνεται σε 5 δωρεάν στρατόπεδα που παραχωρήθηκαν σε Μητροπόλεις, μονή και Αρχιεπισκοπή, χωρίς δημοσιευμένη αξιολόγηση των πραγματικών αναγκών τους και χωρίς ανοικτή διαδικασία για άλλους κοινωνικούς φορείς.
Οι πέντε περιπτώσεις αφορούν δωρεάν παραχώρηση χρήσης και όχι μεταβίβαση κυριότητας. Το οικονομικό αποτέλεσμα παραμένει σαφές: οι εκκλησιαστικοί φορείς αποκτούν για πολλά χρόνια στρατόπεδα, εκτάσεις, αποθήκες και κτίρια χωρίς να καταβάλλουν μίσθωμα ή άλλο αντάλλαγμα προς το Ταμείο Εθνικής Άμυνας.
Οι αποφάσεις εκδίδονται από το ΤΕΘΑ, με τον υφυπουργό Εθνικής Άμυνας Θανάση Δαβάκη να ασκεί σήμερα τις σχετικές αρμοδιότητες. Η πολιτική ευθύνη ανήκει στον Νίκο Δένδια, ως υπουργό Εθνικής Άμυνας που εποπτεύει τη διαχείριση της στρατιωτικής περιουσίας και προωθεί τη συγκέντρωσή της στον νέο Φορέα Αξιοποίησης Ακινήτων Ενόπλων Δυνάμεων.
Πέντε δωρεάν παραχωρήσεις στην Εκκλησία
Η έρευνα του Armyvoice.gr εντόπισε πέντε περιπτώσεις δωρεάν παραχώρησης ή παράτασης παραχώρησης στρατιωτικών ακινήτων προς εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα την περίοδο 2024–2026.
| Στρατόπεδο – ακίνητο | Εκκλησιαστικός φορέας | Έκταση και διάρκεια | Δηλωμένος σκοπός |
|---|---|---|---|
| Στρατόπεδο «Αντιστρατήγου Καποτά» | Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών | Δύο αποθήκες 900 και 500 τ.μ., έως 31 Δεκεμβρίου 2028 | Ασαφής |
| Πρώην στρατόπεδο «Παπαβασιλείου» | Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως | 20.215,49 τ.μ., χωρίς αναφορά διάρκειας στη νεότερη απόφαση | «Εξυπηρέτηση του οράματος και των αναγκών της Τοπικής Εκκλησίας» |
| Πρώην στρατόπεδο «Παύλου Μελά» | Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως | 417,58 τ.μ. και κτίριο | Εκκλησιαστικό Διοικητικό–Πολιτιστικό Κέντρο |
| Στρατόπεδο «Αγίας Παρασκευής» | Ιερά Μονή Αγίας Σκέπης–Αγίας Παρασκευής Νέας Βύσσας | 6.811 τ.μ. και κτίρια, 20 χρόνια με δυνατότητα παράτασης | Ιεραποστολικό κέντρο, ξενώνες, βιβλιοθήκη, κειμηλιοφυλάκιο και παρεκκλήσι |
| Στρατόπεδο «Παπαθανασίου» | Ιερά Μητρόπολη Καστορίας | 2.182,67 τ.μ. και κτίρια, 25 χρόνια με δυνατότητα παράτασης | Πρόγραμμα επισιτιστικής βοήθειας |
Το συνολικό εμβαδόν των εκτάσεων που αναφέρεται στις αποφάσεις φτάνει τα 29.626,74 τετραγωνικά μέτρα. Στην περιουσία αυτή προστίθενται τα υφιστάμενα κτίρια και οι δύο αποθήκες συνολικού εμβαδού 1.400 τ.μ. στο στρατόπεδο «Καποτά».
Όλες οι παραχωρήσεις έγιναν χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα. Οι δαπάνες συντήρησης, λειτουργίας ή διαμόρφωσης που αναλαμβάνει κάθε φορέας αποτελούν υποχρεώσεις του χρήστη και όχι μίσθωμα προς το ΤΕΘΑ.
«Παπαβασιλείου»: Έβγαλαν ακόμη και τη διάρκεια
Η περίπτωση του πρώην στρατοπέδου «Παπαβασιλείου» στα Διαβατά αποκαλύπτει πόσο ελαστικοί μπορούν να γίνουν οι όροι όταν δικαιούχος είναι μία Μητρόπολη.
Η αρχική απόφαση του Ιανουαρίου 2025, παραχωρούσε δωρεάν στην Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως έκταση 20.215,49 τ.μ. για 20 χρόνια, με δυνατότητα παράτασης. Προέβλεπε επίσης ότι η σχετική σύμβαση έπρεπε να υπογραφεί μέσα σε έξι μήνες.
Η αντικαταστατική απόφαση του Ιουλίου 2025, διατήρησε την ίδια έκταση και τον ίδιο σκοπό, αλλά δεν επανέλαβε ούτε τη διάρκεια των 20 ετών ούτε την πρόβλεψη παράτασης.
Η νεότερη απόφαση δεν προσδιόρισε συγκεκριμένο έργο. Περισσότερα από 20 στρέμματα στρατιωτικής περιουσίας παραχωρούνται για την «εξυπηρέτηση του οράματος και των αναγκών της Τοπικής Εκκλησίας».
Το «όραμα» δεν συνοδεύεται από δημοσιευμένο σχέδιο, προϋπολογισμό, χρονοδιάγραμμα, αριθμό ωφελουμένων ή μετρήσιμο κοινωνικό αποτέλεσμα. Το ΤΕΘΑ αρκείται στη διατύπωση της Μητρόπολης και αφαιρεί από τη νεότερη απόφαση ακόμη και τους αρχικούς χρονικούς περιορισμούς.
Παύλου Μελά: Παραχώρηση παρά την αρνητική θέση του δήμου
Η ίδια Μητρόπολη απέκτησε δωρεάν και έκταση 417,58 τ.μ. με το κτίριο της πρώην Ταξιαρχίας μέσα στο πρώην στρατόπεδο «Παύλου Μελά», για τη δημιουργία Εκκλησιαστικού Διοικητικού–Πολιτιστικού Κέντρου.
Η απόφαση προβλέπει ότι η δωρεάν χρήση θα διαρκεί για όσο χρόνο εξυπηρετείται ο δηλωμένος σκοπός, χωρίς συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης.
Η παραχώρηση έχει πρόσθετη πολιτική διάσταση. Το Τοπικό Συμβούλιο Σταυρούπολης είχε γνωμοδοτήσει αρνητικά, ενώ η πρόταση δεν είχε εγκριθεί από το Δημοτικό Συμβούλιο Παύλου Μελά. Η έκταση των 417,58 τ.μ. εξαιρέθηκε στη συνέχεια από το τμήμα του πρώην στρατοπέδου που παραχωρήθηκε στον δήμο και παρέμεινε στο ΤΕΘΑ, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δωρεάν διάθεσή της στη Μητρόπολη, όπως κατέγραψε αναλυτικά ρεπορτάζ της «Αυγής».
Η διαδρομή είναι αποκαλυπτική: η τοπική αυτοδιοίκηση είπε «όχι», η έκταση αφαιρέθηκε από την παραχώρηση προς τον δήμο και το ΤΕΘΑ είπε «ναι» στη Μητρόπολη.
Η Εκκλησία διαθέτει ακίνητα προς αξιοποίηση
Οι δωρεάν παραχωρήσεις δεν κατευθύνονται σε έναν θεσμό χωρίς οικονομική και περιουσιακή βάση. Η ίδια η Εκκλησιαστική Κεντρική Υπηρεσία Οικονομικών δηλώνει ότι «διοικεί, διαχειρίζεται και αξιοποιεί» την κινητή και ακίνητη περιουσία που έχει περιέλθει στη διαχείριση της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Η ΕΚΥΟ διαθέτει ξεχωριστή Διεύθυνση Ακίνητης Περιουσίας, Τμήμα Κτηματολογίου και Τμήμα Διαχείρισης Ακίνητης Περιουσίας. Στη δημόσια ιστοσελίδα της δημοσιεύει διαγωνισμούς για πωλήσεις, μισθώσεις και μακροχρόνια αξιοποίηση εκκλησιαστικών ακινήτων.
Ενιαία και ελεγμένη αποτίμηση της συνολικής εκκλησιαστικής περιουσίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Η περιουσία είναι κατανεμημένη ανάμεσα στην Εκκλησία της Ελλάδος, τις Μητροπόλεις, τις ενορίες, τις μονές και άλλα εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα. Η έλλειψη συνολικού μητρώου δεν αναιρεί το γεγονός ότι λειτουργεί οργανωμένος μηχανισμός εμπορικής αξιοποίησης ακινήτων.
Το ΥΠΕΘΑ δεν έχει δημοσιοποιήσει στοιχεία που να δείχνουν ότι εξέτασε την υπάρχουσα περιουσία κάθε Μητρόπολης πριν της παραχωρήσει δωρεάν στρατιωτικό ακίνητο. Καμία από τις αποφάσεις δεν περιλαμβάνει σύγκριση ανάμεσα στις διαθέσιμες οικονομικές δυνατότητες του εκκλησιαστικού φορέα και στην αξία της δημόσιας περιουσίας που του παραχωρείται.
Το πλέγμα των φορολογικών διευκολύνσεων
Η Εκκλησία δεν απαλλάσσεται συνολικά από τη φορολογία ούτε από τον ΦΠΑ για κάθε δραστηριότητά της. Τα έσοδα από εμπορική εκμετάλλευση και μίσθωση ακινήτων υπάγονται σε φορολογία. Το ισχύον πλαίσιο περιλαμβάνει, παρ’ όλα αυτά, σειρά ειδικών απαλλαγών και μειωμένων συντελεστών:
- Ακίνητα που ιδιοχρησιμοποιούνται για λατρευτικό, θρησκευτικό ή κοινωφελές έργο απαλλάσσονται από τον ΕΝΦΙΑ.
- Κληρονομιές και δωρεές προς εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή μόλις 0,5%.
- Φυσικά πρόσωπα που πραγματοποιούν δωρεές προς εκκλησίες, μονές και άλλους αναγνωρισμένους φορείς δικαιούνται, υπό προϋποθέσεις, μείωση φόρου.
- Συγκεκριμένες δωρεές αγαθών και υπηρεσιών προς εκκλησιαστικά πρόσωπα απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ όταν προορίζονται για διανομή ή ανακούφιση ευάλωτων ομάδων.
Οι απαλλαγές από φόρους ακινήτων, οι μειωμένοι συντελεστές στις δωρεές και οι φορολογικές εκπτώσεις προς τους δωρητές συνθέτουν ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την απόκτηση, κατοχή και χρηματοδότηση εκκλησιαστικής περιουσίας.
Σχεδόν διπλασίασαν τον μισθό των Μητροπολιτών
Η δωρεάν διάθεση στρατιωτικών ακινήτων αποτελεί πολιτική του ΥΠΕΘΑ και του ΤΕΘΑ επί υπουργίας Δένδια. Η μεγάλη αύξηση των αποδοχών των Μητροπολιτών αποτελεί χωριστή απόφαση της κυβέρνησης Μητσοτάκη και όχι προσωπική απόφαση του υπουργού Εθνικής Άμυνας.
Το άρθρο 56 του ν. 5313/2026 όρισε τις συνολικές αποδοχές του Αρχιεπισκόπου, των Μητροπολιτών και των τιτουλάριων Μητροπολιτών στο 90% του ανώτατου ορίου αποδοχών του Δημοσίου.
Οι μικτές μηνιαίες αποδοχές των Μητροπολιτών αυξήθηκαν από 2.400–2.475 ευρώ σε 4.671,90 ευρώ. Η αύξηση φτάνει το 88,8%–94,65%, δηλαδή σχεδόν διπλασιάζει τον μισθό τους. Οι αποδοχές του Αρχιεπισκόπου αυξήθηκαν κατά 60,27%–64,5%, σύμφωνα με τους σχετικούς υπολογισμούς για τη νέα μισθολογική ρύθμιση.
Η κρατική σχέση με την Εκκλησία επεκτείνεται στη μισθοδοσία χιλιάδων εφημερίων. Κατά τη νομοθετική τακτοποίηση των οργανικών θέσεων το 2022 είχαν καταγραφεί 8.311 εφημέριοι σε 8.168 ενορίες της Εκκλησίας της Ελλάδος, οι οποίοι αμείβονταν από το Δημόσιο μέσω της Ενιαίας Αρχής Πληρωμής.
Οι Μητροπόλεις αποκτούν δωρεάν δημόσια ακίνητα και οι επικεφαλής τους εξασφαλίζουν σχεδόν διπλάσιες αποδοχές από τον κρατικό προϋπολογισμό. Η συσσώρευση των παροχών περιγράφει μία συνεπή κυβερνητική πολιτική προσέγγισης της εκκλησιαστικής ιεραρχίας.
Η φιλανθρωπία φαίνεται να έχει προνομιακό δικαιούχο
Ορισμένες παραχωρήσεις αιτιολογούνται με κοινωνικούς και φιλανθρωπικούς σκοπούς, όπως η επισιτιστική βοήθεια. Το ΤΕΘΑ δεν έχει δημοσιεύσει ανοικτή πρόσκληση ώστε τις ίδιες εκτάσεις να μπορούν να διεκδικήσουν κοινωνικές κουζίνες, οργανώσεις αστέγων, φορείς υποστήριξης θυμάτων βίας, σωματεία αναπήρων ή άλλες δομές που στηρίζονται σε δωρεές και εθελοντική εργασία.
Η εξέταση των δημοσιευμένων αποφάσεων του ΤΕΘΑ δεν εντόπισε αντίστοιχες παραχωρήσεις στρατιωτικών ακινήτων προς τους συγκεκριμένους φορείς. Στοιχεία για τις ακριβείς περιουσιακές δυνατότητές τους δεν είναι διαθέσιμα, συνεπώς δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι δεν διαθέτουν κανένα ακίνητο. Η άνιση πρόσβαση βρίσκεται στη διαδικασία: οι Μητροπόλεις υποβάλλουν αιτήματα και λαμβάνουν δωρεάν ακίνητα, χωρίς δημόσια σύγκριση με άλλες κοινωνικές ανάγκες.
Η φιλανθρωπία του ΤΕΘΑ φαίνεται τελικά να διαθέτει προνομιακό δικαιούχο και εκκλησιαστική σφραγίδα.
Το πολιτικό όφελος για τον Δένδια
Οι Μητροπόλεις διαθέτουν εκτεταμένο δίκτυο ενοριών, καθημερινή πρόσβαση στους πολίτες και ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στις τοπικές κοινωνίες. Η δωρεάν παραχώρηση ενός στρατοπέδου δημιουργεί μακροχρόνια σχέση ανάμεσα στον εκκλησιαστικό δικαιούχο και στην πολιτική ηγεσία που ικανοποίησε το αίτημά του.
Γραπτή συμφωνία πολιτικού ανταλλάγματος δεν υπάρχει. Η άτυπη συναλλαγή παράγει, πάντως, ορατό πολιτικό αποτέλεσμα: η Μητρόπολη αποκτά περιουσία χωρίς μίσθωμα και ο Νίκος Δένδιας καλλιεργεί την εύνοια ενός θεσμού με επιρροή σε χιλιάδες ενορίες και τοπικές κοινότητες.
Η στρατιωτική περιουσία μετατρέπεται έτσι σε μέσο οικοδόμησης προσωπικού πολιτικού κεφαλαίου. Το κόστος δεν καταβάλλεται από τον υπουργό. Βαρύνει το ΤΕΘΑ και, κατ’ επέκταση, τις Ένοπλες Δυνάμεις που χάνουν τη δυνατότητα οικονομικής αξιοποίησης των συγκεκριμένων ακινήτων για πολλά χρόνια.
Τα στοιχεία που κρατά κλειστά το ΥΠΕΘΑ
Ο Νίκος Δένδιας και ο Θανάσης Δαβάκης οφείλουν να δημοσιοποιήσουν:
- όλα τα αιτήματα εκκλησιαστικών φορέων προς το ΤΕΘΑ,
- τις εγκρίσεις και τις απορρίψεις,
- την εκτιμώμενη μισθωτική και εμπορική αξία κάθε ακινήτου,
- τις τελικές συμβάσεις παραχώρησης,
- τα στοιχεία με τα οποία αποδείχθηκε η ανάγκη κάθε Μητρόπολης,
- τον αριθμό των προβλεπόμενων ωφελουμένων,
- τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης,
- τις εκθέσεις ελέγχου για την τήρηση των όρων,
- τους λόγους για τους οποίους αφαιρέθηκε η διάρκεια από τη νεότερη απόφαση για το «Παπαβασιλείου»,
- τα κριτήρια με τα οποία η Εκκλησία προηγείται έναντι άλλων κοινωνικών φορέων.
Ο Δένδιας ζητά πλέον να διαχειριστεί συγκεντρωτικά τη στρατιωτική περιουσία μέσω του νέου ΦΑΑΕΔ. Οι πέντε δωρεάν παραχωρήσεις δείχνουν ήδη ποιοι διαθέτουν προνομιακή πρόσβαση σε αυτήν. Ο λογαριασμός μένει στις Ένοπλες Δυνάμεις και η εύνοια καταλήγει στην Εκκλησία.
Πηγή: Armyvoice.gr
