Αεροδρόμιο στο Καστέλι: Το Υπουργείο Πολιτισμού “θάβει” ένα από τα σπουδαιότερα μνημεία της Κρήτης για να στηθεί το ραντάρ

Ο λόφος Πάπουρα, στο Καστέλι Ηρακλείου, δίπλα ακριβώς (20 μ) από το σημείο που επρόκειτο να στηθεί το ραντάρ του Νέου Αεροδρομίου, στη γλώσσα των “μεγάλων τεχνικών έργων” – αυτών δηλαδή που πρέπει να ολοκληρωθούν πάση θυσία – έχει λάβει την κωδική ονομασία “εμπόδιο 24“… Αλλά τα εμπόδια υπάρχουν για να ξεπερνιούνται. Και αυτό θα κάνουν η κυβέρνηση και το Υπουργείο Πολιτισμού. 

Οταν κατά τη διάρκεια των εκσκαφών για την τοποθέτηση του ραντάρ του αεροδρομίου και των υπόλοιπων συστημάτων αεροναυτιλίας οι αρχαιολόγοι βρέθηκαν μπροστά σε ένα μοναδικό αρχαιολογικό εύρημα, τότε η υπουργός Πολιτισμού – ήταν τον Ιούνιο του 2024 – είχε δηλώσει ότι «πρόκειται για ένα μοναδικό εύρημα με εξαιρετικό ενδιαφέρον». Από την ίδια ανακοίνωση μαθαίναμε τότε πως «οι δύο υπουργοί (σ.σ. Μενδώνη και Ταχιάος) συμφώνησαν το αμέσως επόμενο διάστημα η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας να εκπονήσει και να καταθέσει στο ΥΠΠΟ νέα μελέτη για τη θέση του ραντάρ».

Αυτό που εντόπισε η αρχαιολογική σκαπάνη είναι μια εξαιρετικά σπάνια κυκλική κατασκευή διαμέτρου 48-50 μ., που βρίσκεται στην κορυφή του λόφου Παπούρα,   Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ευρήματος είναι η δαιδαλώδης διάρθρωση επάλληλων λιθόκτιστων δακτυλίων σε διαφορετικά υψομετρικά επίπεδα ενώ ήδη έχει διαπιστωθεί πως χρησιμοποιήθηκε από την Προανακτορική έως την πρώιμη Παλαιοανακτορική Περίοδο. Οι αρχαιολόγοι επισημαίνουν πως πρόκειται για μία μοναδική ανακάλυψη στον αιγαιακό χώρο. Ωστόσο ακόμα δεν έχουν αποφανθεί για την ακριβή χρήση της συγκεκριμένης κατασκευής. 

Αποφάνθηκε όμως …η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, ώστε να μπορέσει να ανακρούσει πρύμνα από την τοποθέτηση του 2024 και να ξεπεραστεί το “εμπόδιο 24” με συνοπτικές διαδικασίες!

Κατά την περιοδεία της στην Κρήτη δήλωσε: «Μόνο η Ελλάδα μπορεί να έχει ένα σύγχρονο ραντάρ στη θέση όπου πριν κάποιες χιλιετίες υπήρχε ένα αντίστοιχο οικοδόμημα. Δεν υπάρχει καμία καθυστέρηση, πέρα απ’ το ότι το εύρημα πρέπει να αναδειχτεί σωστά. Σε συνεργασία με το υπουργείο Υποδομών και την Πολιτική Αεροπορία έχουν γίνει οι μελέτες», ενώ, όπως ενημέρωσε, μέσα στις επόμενες 2-3 εβδομάδες το θέμα θα εισαχθεί στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, προεξοφλώντας κατά κάποιο τρόπο την απόφαση του οργάνου αφού η ίδια μιλά για ραντάρ στο συγκεκριμένο σημείο.

Ετσι, η υπουργός Πολιτισμού μας είπε ότι στην Προανακτορική Εποχή κατασκεύαζαν ραντάρ (!) και επειδή στη δήλωσή της η λέξη κλειδί είναι η “καθυστέρηση”, πήρε και η κατασκευάστρια εταιρεία τη διαβεβαίωσή της ότι όλα θα γίνουν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. 

Το θέμα έχει προκαλέσει τεράστιες αντιδράσεις στην τοπική κοινωνία αλλά και στους αρχαιολόγους που τονίζουν ότι αν προχωρήσει ο εν λόγω σχεδιασμός θα αποτελεί κατάφωρη παραβίαση του Αρχαιολογικού Νόμου και θα προκαλέσει άμεση και έμμεση βλάβη στο ίδιο το μνημείο και τον περιβάλλοντα χώρο του. Οπως αναφέρει σε ανακοίνωσή του το τοπικό παράρτημα Κρήτης του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, «η επέμβαση αυτή και η συγκεκριμένη χρήση θα καταστήσουν απαγορευτική την ανάδειξη του λόφου ως επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου. […] Επιπλέον, οι κατασκευαστικές εργασίες, που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων λατόμευση με χρήση εκρηκτικών, ενδέχεται να προκαλέσουν βλάβες στο μνημείο, του οποίου η έρευνα είναι ακόμα σε εξέλιξη».

Επισημαίνει, επίσης, ότι “Τα ευρήματα υποδεικνύουν πιθανή λατρευτική χρήση του μνημείου, η οποία εφόσον τεκμηριωθεί με την ολοκλήρωση της ανασκαφικής έρευνας, θα αποτελεί ένα από τα πρωιμότερα παγκρήτια ιερά, όπως δείχνουν τα εισηγμένα αγγεία από τη Μεσαρά, την Κνωσό και τα βόρεια παράλια του νησιού. Εκτός από την κυκλική κατασκευή στην κορυφή, στα πρανή του λόφου υπάρχουν αρχαίο μονοπάτι, κτηριακό συγκρότημα και λατρευτικό σπήλαιο.”

Επίσης, οι κάτοικοι του Καστελλίου και της ευρύτερης περιοχής προχώρησαν την Τρίτη σε λαϊκή συνέλευση για το συγκεκριμένο θέμα. Σε σχετικό ψήφισμά τους ζητούν μεταξύ άλλων την προστασία, συντήρηση και ανάδειξη όλου του βουνού της Παπούρας ως ενιαίου και αδιάσπαστου πολιτισμικού τοπίου και απορρίπτουν κάθετα την τοποθέτηση ραντάρ. Επίσης ζητούν την άμεση κήρυξη του βουνού της Παπούρας ως αρχαιολογικού χώρου, ενώ καλούν τα μέλη του ΚΑΣ, που θα γνωμοδοτήσουν τις επόμενες ημέρες για το θέμα, να πραγματοποιήσουν πρώτα αυτοψία στον χώρο.